Σε δύο παράλληλα διπλωματικά μέτωπα επιχειρεί η Ουάσινγκτον να προωθήσει μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, με τους απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ να προετοιμάζουν συνάντηση με Ευρωπαίους και Ουκρανούς στο Βερολίνο, την ώρα που η Μόσχα αμφισβητεί ότι έχει αποδεχθεί την άμεση συμμετοχή της Ευρώπης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ σχεδιάζουν να συναντηθούν την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου στη γερμανική πρωτεύουσα με εκπροσώπους της Ουκρανίας και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο και το σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης της χώρας μετά τον πόλεμο.
Την ίδια ημέρα έχει προγραμματιστεί στην Κίνα συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ. Αμερικανός αξιωματούχος παρουσιάζει τις δύο συναντήσεις ως τμήματα μιας συντονισμένης προσπάθειας για την επίτευξη συμφωνίας.
Το πρόβλημα είναι ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές δεν συμφωνούν ακόμη ούτε στο ποιοι θα καθίσουν στο τελικό τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η συνάντηση στο Βερολίνο και οι εγγυήσεις προς την Ουκρανία
Ο βασικός στόχος των αμερικανικών επαφών με το Κίεβο και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι η διαμόρφωση εγγυήσεων που θα μειώνουν τον κίνδυνο νέας ρωσικής επίθεσης μετά από ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Το ζήτημα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες των συνομιλιών. Η ουκρανική πλευρά επιμένει ότι ο τερματισμός των εχθροπραξιών πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τη μελλοντική ασφάλειά της.
Οι εγγυήσεις αυτές δεν έχουν ακόμη αποκτήσει οριστική μορφή. Παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών, τη συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών και τους μηχανισμούς αντίδρασης σε περίπτωση νέας επίθεσης.
Παράλληλα, οι διαπραγματευτές εξετάζουν την οικονομική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, με δεδομένες τις εκτεταμένες καταστροφές σε υποδομές, ενεργειακές εγκαταστάσεις και παραγωγικές δραστηριότητες.
Ο Ζελένσκι επιβεβαιώνει τις προετοιμασίες
Η προετοιμασία της συνάντησης δεν βασίζεται αποκλειστικά σε ανώνυμες αμερικανικές πηγές.
Το βράδυ της Δευτέρας 16 Νοεμβρίου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή επικοινωνία μεταξύ ουκρανικών, αμερικανικών και ευρωπαϊκών διαπραγματευτικών ομάδων.
Στη συζήτηση συμμετείχαν οι Γουίτκοφ και Κούσνερ, καθώς και εκπρόσωποι της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Βρετανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του ΝΑΤΟ.
Ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε δύσκολη τη συζήτηση, αλλά επιβεβαίωσε ότι συμφωνήθηκε συνάντηση στο Βερολίνο, στο πλαίσιο της «Συμμαχίας των Προθύμων», για την επεξεργασία των επόμενων κοινών βημάτων.
Η συμμετοχή ευρωπαϊκών αντιπροσωπειών στις συνεννοήσεις με την Ουκρανία και τις ΗΠΑ είναι γεγονός. Η συμμετοχή τους σε απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία αποτελεί διαφορετικό ζήτημα.

Η διάψευση της Μόσχας και η διαφωνία για την Ευρώπη
Εδώ εντοπίζεται η σημαντικότερη αντίφαση των τελευταίων ημερών.
Μετά τη συνάντησή τους με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα, στις 12 Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι εμφανίστηκαν να θεωρούν ότι είχε ανοίξει ο δρόμος για συμμετοχή Ευρωπαίων στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Ωστόσο, ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Ρώσου προέδρου, Γιούρι Ουσακόφ, ξεκαθάρισε τη Δευτέρα ότι δεν έχει επιτευχθεί τέτοια συμφωνία.
Η ρωσική πλευρά υποστηρίζει ότι η επέκταση του σχήματος διαπραγματεύσεων δεν έχει εγκριθεί και ότι απαιτούνται περαιτέρω συνομιλίες.
Η διαφωνία δεν είναι απλώς διαδικαστική. Αφορά το κατά πόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα έχουν άμεσο λόγο στη διαμόρφωση μιας συμφωνίας που θα επηρεάσει την ασφάλεια της ηπείρου.
Το Κίεβο ζητά την ουσιαστική συμμετοχή των Ευρωπαίων συμμάχων του, ενώ η Μόσχα αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα τον ρόλο τους, επικαλούμενη τη στρατιωτική υποστήριξη που παρέχουν στην Ουκρανία.
Η Ουάσινγκτον ζητά και ρωσική πρόταση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Οι συνομιλίες δεν περιορίζονται στις εγγυήσεις προς την Ουκρανία.
Σύμφωνα με προηγούμενη αποκάλυψη του Axios, οι ΗΠΑ ζήτησαν από τη Μόσχα να παρουσιάσει δική της πρόταση για τη μελλοντική ευρωπαϊκή ασφάλεια, συμπεριλαμβάνοντας κινήσεις αποκλιμάκωσης από τη ρωσική πλευρά.
Η πρόταση αυτή αγγίζει ένα βαθύτερο σημείο αντιπαράθεσης: τις σχέσεις Ρωσίας–ΝΑΤΟ και τους στρατιωτικούς συσχετισμούς στην Ανατολική Ευρώπη.
Η Ρωσία επιδιώκει εδώ και χρόνια περιορισμούς στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και στη στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας κοντά στα σύνορά της. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, από την πλευρά τους, ανησυχούν μήπως μια ευρύτερη συμφωνία προσφέρει στη Μόσχα δυνατότητα παρέμβασης στις αποφάσεις ασφαλείας άλλων κρατών.
Αμερικανικές πηγές υποστηρίζουν ότι η Ουάσινγκτον δεν σκοπεύει να αποδεχθεί συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς τη συμμετοχή και τη συναίνεση της Ευρώπης και της Ουκρανίας.
Πρόκειται, ωστόσο, για δηλωμένη διαπραγματευτική θέση και όχι για αποτέλεσμα που έχει ήδη εξασφαλιστεί.
Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα: Το δεύτερο διπλωματικό μέτωπο
Ενώ οι Γουίτκοφ και Κούσνερ θα συζητούν με Ουκρανούς και Ευρωπαίους, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί στην Κίνα με τους προέδρους της Ρωσίας και της Κίνας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα ότι αναμένει να συζητήσει με τους συνομιλητές του και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η παράλληλη πραγματοποίηση των επαφών προσφέρει στην αμερικανική κυβέρνηση δυνατότητα επικοινωνίας τόσο με το Κίεβο και τους Ευρωπαίους όσο και με τη Μόσχα.
Δεν έχει γίνει γνωστό, όμως, εάν θα κατατεθεί συγκεκριμένη κοινή πρόταση, ούτε υπάρχει ένδειξη ότι οι αντιμαχόμενες πλευρές έχουν συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός.
Οι προηγούμενες συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι άνοιξαν ξανά την άμεση επικοινωνία μεταξύ ουκρανικών και ρωσικών αντιπροσωπειών, χωρίς να επιλύσουν τις κεντρικές διαφορές τους.

Τι θα κρίνει την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων
Η αμερικανική διπλωματία επιχειρεί να συνδέσει τρία διαφορετικά ζητήματα: τον τερματισμό του πολέμου, την ασφάλεια της Ουκρανίας και τη μελλοντική σχέση Ρωσίας–Ευρώπης.
Κάθε ένα, όμως, περιλαμβάνει διαφορετικές απαιτήσεις και πολιτικές αντιστάσεις.
Η Ουκρανία επιδιώκει εγγυήσεις απέναντι σε νέα εισβολή. Η Ρωσία ζητά ευρύτερες αλλαγές στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διεκδικούν συμμετοχή στις αποφάσεις που τις αφορούν, ενώ οι ΗΠΑ προσπαθούν να διαμορφώσουν κοινό πλαίσιο συζήτησης.
Το κρίσιμο αποτέλεσμα της συνάντησης στο Βερολίνο δεν θα είναι απλώς μια νέα δήλωση υπέρ της ειρήνης. Θα είναι εάν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας καταλήξουν σε συγκεκριμένες εγγυήσεις και εάν η Μόσχα αποδεχθεί τελικά τη συμμετοχή Ευρωπαίων στις απευθείας συνομιλίες.
Μέχρι τότε, οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, αλλά η απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις Ουάσινγκτον, Κιέβου και Μόσχας παραμένει ορατή.