Είναι γνωστό πλέον ότι ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει προαναγγέλλει κινήσεις για την επέκταση της συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας με τη Ρωσία, τη στιγμή που ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της χώρας του —κατασκευασμένος από τη Ρωσία— ετοιμάζεται να τεθεί σε λειτουργία εντός του έτους.
Η εμβάθυνση αυτής της συνεργασίας είναι πιθανό να προκαλέσει ανησυχία στους δυτικούς συμμάχους της Τουρκίας, επισημαίνει έγκριτο Διεθνές ΜΜΕ, αναφέροντας σχετικά:
Ο Ερντογάν ζητάει από τον Πούτιν μετά το Ακουγιού την κατασκευή νέων πυρηνικών εργοστασίων στην Τουρκία
Στο περιθώριο της πρόσφατης συνάντησης ηγετών της περιοχής στο Κιργιστάν, ο Ερντογάν δήλωσε στον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντιμίρ Πούτιν, ότι η Ρωσία και η Τουρκία «θα προχωρήσουν από κοινού σε βήματα για το άνοιγμα νέων σταθμών παραγωγής ενέργειας, παράλληλα με τη λειτουργία του πυρηνικού σταθμού του Ακκουγιού».
Ο πυρηνικός σταθμός του Ακκουγιού, ο οποίος κατασκευάζεται από τη ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom στις μεσογειακές ακτές της Τουρκίας, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία αργότερα φέτος.
Η ανακοίνωση του Ερντογάν έρχεται εν μέσω τεταμένων σχέσεων με τη Ρωσία, καθώς ο Τούρκος ηγέτης έχει ενισχύσει τους δεσμούς του με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Οζγκούρ Ουνλουχισαρτζικλί, επικεφαλής του γραφείου στην Άγκυρα της αμερικανικής δεξαμενής σκέψης «German Marshall Fund», χαρακτηρίζει την κίνηση του Ερντογάν ως μια «χειρονομία» προς τον Πούτιν.
«Αν και η Τουρκία ανταγωνίζεται τη Ρωσία σε γεωπολιτικό επίπεδο, και παρόλο που είναι σταθερά ενταγμένη στο ΝΑΤΟ και βελτιώνει τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν προτίθεται να διακόψει κάθε δεσμό με τη Ρωσία», εξήγησε ο Ουνλουχισαρτζικλί.
«Πράγματι, η Τουρκία αντιμετωπίζει τη σχέση Τουρκίας-Ρωσίας ως μια μακροπρόθεσμη στρατηγική σχέση. Και αυτό, παρεμπιπτόντως, συνάδει με την πολιτική ισορροπιών που ακολουθεί η Τουρκία».
Πυρηνική «σανίδα σωτηρίας»
Για την Άγκυρα, η πυρηνική ενέργεια υπόσχεται να συμβάλει στην απεξάρτηση από τη μεγάλη εξάρτηση από την εισαγόμενη ενέργεια. Μόλις τεθεί σε λειτουργία, ο σταθμός του Ακκουγιού στη νότια Τουρκία θα καλύπτει έως και το 10% των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια.
Η Rosatom είναι ιδιοκτήτρια του σταθμού του Ακκουγιού και θα αποσβέσει το κόστος κατασκευής —το οποίο εκτιμάται στα 21,5 δισεκατομμύρια ευρώ— μέσω της πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Τουρκία, εξασφαλίζοντας ετήσια έσοδα ύψους περίπου 2-3 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Τα έσοδα αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν ζωτικής σημασίας εργαλείο για τη Μόσχα, ώστε να αμβλύνει τις επιπτώσεις από την αυστηροποίηση των κυρώσεων που επιβάλλουν τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
«Ο πυρηνικός σταθμός του Ακκουγιού επιτρέπει στη Ρωσία να δημιουργήσει διακρατικούς διαύλους πληρωμών για τη διακράτηση ρευστότητας σε τουρκικές τράπεζες, χωρίς κατ' ανάγκη να παραβιάζει τους κανονισμούς περί κυρώσεων», σύμφωνα με τον George Voloshin της Acams, ενός παγκόσμιου οργανισμού που δραστηριοποιείται στον τομέα της καταπολέμησης του οικονομικού εγκλήματος, καθώς και στην κατάρτιση και την εκπαίδευση.
Η δέσμευση της Τουρκίας στη ρωσική πυρηνική ενέργεια θα διαμορφώσει τις διμερείς σχέσεις τους για χρόνια
Ο Voloshin εκτιμά ότι, δεδομένης της διάρκειας ζωής του έργου (60 έως 80 έτη), η δέσμευση της Τουρκίας στη ρωσική πυρηνική ενέργεια θα διαμορφώσει τις διμερείς σχέσεις μακροπρόθεσμα, επιφέροντας συνέπειες.
«Θα αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου από τους δυτικούς εταίρους της Τουρκίας.
Παράλληλα, η πυρηνική ενέργεια έχει παραμείνει μέχρι στιγμής στο απυρόβλητο όσον αφορά τις κυρώσεις, επομένως για τη Ρωσία αποτελεί σαφώς μια σανίδα σωτηρίας», δήλωσε ο ίδιος.
Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι δεν δεσμεύεται από τις κυρώσεις που έχουν επιβάλει η ΕΕ ή οι ΗΠΑ στη Μόσχα.
Ωστόσο, στο παρασκήνιο, έχει τηρήσει σιωπηρά πολλούς από τους περιορισμούς και έχει εξασφαλίσει κρίσιμες εξαιρέσεις, ιδίως για το ρωσικό φυσικό αέριο.
Αξιοποιώντας τη στρατηγική της θέση κοντά στη Συρία και το Ιράν, η Άγκυρα κινείται σε διπλωματικό τεντωμένο σχοινί ανάμεσα στους δυτικούς εταίρους της και τη Μόσχα.
Ωστόσο, η εμβάθυνση της πυρηνικής συνεργασίας με τη Ρωσία απειλεί να περιπλέξει αυτή την ήδη δύσκολη προσπάθεια διατήρησης ισορροπιών.
«Θα ενίσχυε τη δυσπιστία που ήδη υφίσταται στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες», προειδοποίησε ο Unluhisarcikli.
«Ταυτόχρονα, όμως, η Τουρκία βρίσκεται σε συνομιλίες με άλλες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Νότια Κορέα. Πρόκειται για τους δύο βασικούς ανταγωνιστές της Ρωσίας».
Αμοιβαία εξάρτηση Ρωσίας-Τουρκίας
Η εξάρτηση της Τουρκίας από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα έχει προκαλέσει ανησυχία στο εσωτερικό της χώρας, και η προοπτική περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας μέσω της ρωσικής πυρηνικής ενέργειας εντείνει αυτό το αίσθημα αγωνίας. «Πρόκειται για δίλημμα», παραδέχτηκε ο Ουνλουχισαρτζικλί.
Ωστόσο, δεδομένου ότι η Ρωσία είναι πρόθυμη να επωμιστεί το υψηλό κόστος κατασκευής, η Άγκυρα —η οποία αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες— έχει ισχυρό κίνητρο να συνεχίσει τη συνεργασία.
Ο ειδικός σε θέματα Ρωσίας, Ζαούρ Γκασίμοφ, από το Τουρκο-Γερμανικό Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, επισημαίνει ότι οι κοινές επενδύσεις, οι οποίες εκτείνονται σε διάστημα άνω της δεκαετίας, καθιστούν δύσκολη για την Τουρκία τη στροφή προς εναλλακτικούς προμηθευτές.
«Πρόκειται για ένα εγχείρημα τεράστιας σημασίας», δήλωσε ο Γκασίμοφ.
Η εκπαίδευση Τούρκων ειδικών στην πυρηνική ενέργεια από Ρώσους ξεκίνησε εδώ και 15 χρόνια
«Η Ρωσία αναλαμβάνει την εκπαίδευση Τούρκων ειδικών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας —μια διαδικασία που ξεκίνησε πριν από 15 χρόνια. Έχουμε πλέον τρεις ή τέσσερις γενιές Τούρκων μηχανικών που παρέμειναν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στη Ρωσία· μαθαίνουν τη ρωσική γλώσσα επί δύο έτη, και έτσι δημιουργείται μια υποδομή εξειδικευμένου προσωπικού».
Ωστόσο, ο Γκασίμοφ τονίζει ότι η κλίμακα των επενδύσεων και από τις δύο πλευρές έχει δημιουργήσει μια σημαντική σχέση αμοιβαίας εξάρτησης. «Η σημασία του εγχειρήματος καθιστά τις δύο πλευρές —κατά κάποιον τρόπο και σε τελική ανάλυση— πρόθυμες να διατηρήσουν τη σχέση τους σε ένα ορισμένο επίπεδο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αυτή η αμοιβαία εξάρτηση ενδέχεται να συμβάλει στον περιορισμό των τουρκο-ρωσικών ανταγωνισμών, από τη Βόρεια Αφρική έως τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Παρ' όλα αυτά, κάθε βήμα προς την κατεύθυνση μιας βαθύτερης πυρηνικής συνεργασίας είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει εντονότερο έλεγχο και αυξανόμενες υποψίες εκ μέρους των δυτικών συμμάχων της Άγκυρας.