Η Κίνα έχει αρχίσει να επεκτείνει την παρουσία της στα λιμάνια του εξωτερικού πέρα από τις επενδύσεις σε υποδομές, εγκαθιστώντας συστήματα λογισμικού που διαχειρίζονται τη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων. Σύμφωνα με το Reuters, η κρατικά υποστηριζόμενη China Merchants Port έχει αναπτύξει τέτοια τεχνολογία και στην Ελλάδα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής του Πεκίνου για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της ναυτιλίας.
Η επέκταση πραγματοποιείται σε έναν κλάδο από τον οποίο διέρχεται περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου σε όγκο. Παράλληλα με τις επενδύσεις, δυτικοί αναλυτές διατυπώνουν ανησυχίες για τις εξαρτήσεις που θα μπορούσε να δημιουργήσει η εκτεταμένη χρήση κινεζικών ψηφιακών συστημάτων στις εμπορικές μεταφορές.
Κινεζικό λογισμικό σε ελληνικό λιμενικό τερματικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για την China Merchants Port, εταιρεία με σημαντική παρουσία στον διεθνή λιμενικό τομέα.
Σε εταιρική καταχώριση του 2025, την οποία επικαλείται το Reuters, περιγράφεται η ολοκλήρωση έργου αντικατάστασης ξένου λογισμικού με κινεζικό σύστημα διαχείρισης τερματικού σταθμού στο λιμάνι Παραναγκουά της Βραζιλίας.
Η ίδια εταιρεία έχει αναπτύξει το σύστημά της και σε λιμενικές εγκαταστάσεις της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Τουρκίας και της Σρι Λάνκα.
Πρόκειται για τεχνολογία γνωστή ως Terminal Operating System (TOS), η οποία χρησιμοποιείται για τον συντονισμό της εκφόρτωσης των πλοίων, της μετακίνησης των εμπορευματοκιβωτίων και της λειτουργίας των τερματικών σταθμών.
Τα συγκεκριμένα συστήματα μπορούν επίσης να επεξεργάζονται πληροφορίες σχετικές με φορτία και τελωνειακές διαδικασίες.
Το Reuters δεν προσδιορίζει σε ποιο ελληνικό λιμάνι έχει εγκατασταθεί το λογισμικό της China Merchants Port, ούτε δημοσιοποιεί λεπτομέρειες για τη λειτουργία ή τα δικαιώματα πρόσβασης στο σύστημα.
Από τους γερανούς στην τεχνητή νοημοσύνη
Το Πεκίνο επενδύει παράλληλα στην αυτοματοποίηση των εγχώριων λιμανιών του.
Σύμφωνα με το κινεζικό υπουργείο Μεταφορών, η χώρα διαθέτει 60 αυτοματοποιημένους τερματικούς σταθμούς και επιδιώκει να αυξήσει τον αριθμό τους σε 90 έως το 2030.
Στο λιμάνι του Τσινγκτάο, ο πλήρως αυτοματοποιημένος τερματικός σταθμός New Qianwan χρησιμοποιεί προηγμένα συστήματα διαχείρισης φορτίων.
Η εταιρεία που τον διαχειρίζεται υποστηρίζει ότι κάθε γερανός μπορεί να μετακινεί έως 61 εμπορευματοκιβώτια την ώρα, επίδοση υπερδιπλάσια από εκείνη συμβατικών εγκαταστάσεων.
Στο λιμάνι Mawan της Σενζέν χρησιμοποιούνται φορτηγά χωρίς οδηγό, τηλεχειριζόμενοι γερανοί και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Οι τεχνολογίες αυτές δεν περιορίζονται στην κινεζική αγορά. Η Westwell έχει προμηθεύσει αυτόνομα φορτηγά στο βρετανικό λιμάνι Φέλιξστοου, ενώ η Huawei δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη τεχνολογίας για έξυπνες λιμενικές εγκαταστάσεις.

Επενδύσεις δισεκατομμυρίων σε 47 χώρες
Η διεθνής επέκταση βασίζεται σε ένα πολυετές πρόγραμμα χρηματοδότησης λιμενικών έργων και εξοπλισμού.
Σύμφωνα με έρευνα του αμερικανικού πανεπιστημιακού εργαστηρίου AidData, η Κίνα έχει διαθέσει από το 2000 περίπου 4,8 δισ. δολάρια για λιμενικό εξοπλισμό σε 69 λιμάνια, κατανεμημένα σε 47 χώρες.
Επιπλέον 15,5 δισ. δολάρια έχουν κατευθυνθεί στην κατασκευή λιμενικών υποδομών ή στην απόκτηση συμμετοχών σε λιμάνια του εξωτερικού.
Η στρατηγική συνδέεται με την πρωτοβουλία Belt and Road, μέσω της οποίας το Πεκίνο επιδιώκει να ενισχύσει τις εμπορικές συνδέσεις με αγορές της Ασίας, της Ευρώπης και άλλων περιοχών.
Γιατί ανησυχεί η Ουάσιγκτον
Η επέκταση της κινεζικής τεχνολογίας δημιουργεί νέα πεδία ανταγωνισμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Άιζακ Κάρντον, ειδικός στη ναυτική στρατηγική της Κίνας στο Institute for Defense Analyses, προειδοποιεί ότι η εξάρτηση από τεχνολογίες μιας χώρας μπορεί να αποκτήσει στρατηγικές συνέπειες.
Στους κινδύνους που περιγράφει περιλαμβάνονται η πιθανή πρόσβαση σε ευαίσθητα εμπορικά δεδομένα, η οικονομική πίεση μέσω τεχνολογικής εξάρτησης και η διακοπή λειτουργίας δικτύων σε περίπτωση διεθνούς κρίσης.
Πρόκειται, ωστόσο, για εκτιμήσεις πιθανών κινδύνων και όχι για τεκμηριωμένα περιστατικά κατασκοπείας μέσω των συστημάτων που εγκαθίστανται στα λιμάνια.
Η αμερικανική κυβέρνηση είχε εκφράσει ανάλογες ανησυχίες για την κινεζική πλατφόρμα ναυτιλιακών δεδομένων LOGINK, θεωρώντας ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση ευαίσθητων φορτίων.
Η συγκεκριμένη προσπάθεια δεν απέδωσε τα αναμενόμενα, καθώς το Reuters αποκάλυψε τον Οκτώβριο ότι η πλατφόρμα είχε ουσιαστικά καταρρεύσει.
Το ψηφιακό εμπόριο στην ατζέντα του APEC
Η Κίνα ετοιμάζεται να παρουσιάσει τις τεχνολογικές της προτεραιότητες στη σύνοδο κορυφής του APEC, που θα πραγματοποιηθεί στις 18 και 19 Νοεμβρίου στη Σενζέν.
Στις προπαρασκευαστικές συζητήσεις έχει προτείνει τη δημιουργία ομάδων εργασίας για ηλεκτρονικές φορτωτικές και τελωνειακά συστήματα που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη και μεγάλα σύνολα δεδομένων.
Οι ηλεκτρονικές φορτωτικές αποτελούν ψηφιακές εκδοχές των εγγράφων που συνοδεύουν τις θαλάσσιες μεταφορές και πιστοποιούν την παραλαβή φορτίων.
Η ευρύτερη υιοθέτησή τους μπορεί να μειώσει τις γραφειοκρατικές διαδικασίες, αλλά απαιτεί κοινά τεχνικά πρότυπα και ασφαλή διαχείριση δεδομένων.
Για την Ελλάδα, η αναφορά της China Merchants Port δημιουργεί ένα συγκεκριμένο ζήτημα προς διερεύνηση: ποια λιμενική εγκατάσταση χρησιμοποιεί το κινεζικό σύστημα, ποιος έχει την ευθύνη συντήρησής του και ποια δεδομένα διαχειρίζεται.