Το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών έκρινε χθες, Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, ότι σημαντικό τμήμα των δασμών που είχε επιβάλει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο παραβίαζε τη νομοθεσία, πλήττοντας έναν από τους βασικούς άξονες της οικονομικής του στρατηγικής.
Λίγες ώρες αργότερα, ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος αντέδρασε ανακοινώνοντας ότι υπέγραψε νέο προεδρικό διάταγμα, με το οποίο επιβάλλεται παγκόσμιος δασμός 10%, ο οποίος θα τεθεί σε εφαρμογή στις 24 Φεβρουαρίου και θα ισχύσει για 150 ημέρες.
Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) καταγράφει τις βασικές συνέπειες της δικαστικής απόφασης και των πολιτικών εξελίξεων που ακολούθησαν.
Αντιδράσεις και δικαστικές προεκτάσεις
Ερωτηθείς από δημοσιογράφους εάν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα κληθεί να επιστρέψει τα ποσά που εισέπραξε από τους δασμούς εντός του 2025, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι παραμένει ασαφές αν θα υπάρξουν αποζημιώσεις, εκτιμώντας πως «η υπόθεση θα απασχολεί τα δικαστήρια για τα επόμενα πέντε χρόνια».
Νωρίτερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε εξαπολύσει σφοδρή επίθεση κατά του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δηλώνοντας ότι «ντρέπεται για ορισμένα μέλη του» τα οποία, όπως είπε, «δεν είχαν το θάρρος να πράξουν το σωστό για τη χώρα». Σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, κατηγόρησε τους δικαστές για αντιπατριωτική στάση και παραβίαση του Συντάγματος, υποστηρίζοντας ότι «υπέκυψαν σε ξένες επιρροές».
Αποζημιώσεις και οικονομικές επιπτώσεις
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ακυρώνει ουσιαστικά τους λεγόμενους “ανταποδοτικούς” δασμούς, οι οποίοι είχαν επιβληθεί σχεδόν στο σύνολο των εισαγόμενων προϊόντων στις ΗΠΑ. Παρά ταύτα, δεν επηρεάζονται οι δασμοί σε συγκεκριμένους κλάδους, όπως τα αυτοκίνητα, ο χάλυβας, το αλουμίνιο και τα φαρμακευτικά προϊόντα.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της EY-Parthenon, Γκρέγκορι Ντάκο, η άμεση συνέπεια θα είναι η μείωση του μέσου δασμολογικού συντελεστή, ο οποίος εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από 16,8% σε περίπου 9,5%.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις που κατέβαλαν τους συγκεκριμένους δασμούς αποκτούν δικαίωμα διεκδίκησης αποζημιώσεων, με ορισμένες εξ αυτών να έχουν ήδη κινηθεί νομικά, προβλέποντας την εξέλιξη.
Αν και το ακριβές ύψος των ποσών παραμένει ασαφές, οικονομολόγοι υπολογίζουν ότι τα έσοδα από τους ανταποδοτικούς δασμούς για το 2025 θα κυμανθούν μεταξύ 130 και 140 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Στα μέσα Ιανουαρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει για αποζημιώσεις «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων» σε περίπτωση αρνητικής απόφασης. Χθες, πάντως, περιορίστηκε να δηλώσει ότι το ζήτημα θα κριθεί από τη Δικαιοσύνη.
Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης του Ιλινόι έχει ήδη ζητήσει επιστροφή 1.700 δολαρίων ανά νοικοκυριό, επικαλούμενος εκτιμήσεις του Πανεπιστημίου Γέιλ, ενώ ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας υποστήριξε ότι η κυβέρνηση οφείλει να αποζημιώσει τους καταναλωτές.
Επιπτώσεις στις εμπορικές διαπραγματεύσεις
Πέρα από τις άμεσες οικονομικές συνέπειες, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ενδέχεται να περιορίσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Ουάσινγκτον στις εμπορικές συνομιλίες με τους εταίρους της, καθώς η προοπτική μείωσης των δασμών αποτέλεσε βασικό κίνητρο για την έναρξη διαπραγματεύσεων.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ παραδέχθηκε πρόσφατα ότι μια δυσμενής απόφαση θα μπορούσε να στερήσει από την κυβέρνηση την «ευελιξία» χρήσης των δασμών ως διαπραγματευτικού εργαλείου.
Ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε στο AFP ότι οι χώρες που έχουν ήδη συνάψει συμφωνίες υπάγονται πλέον και στον πρόσθετο δασμό 10% που ανακοίνωσε ο πρόεδρος Τραμπ.
Οι επιλογές της αμερικανικής κυβέρνησης
Το νέο προεδρικό διάταγμα βασίζεται σε εμπορικό νόμο του 1974, ο οποίος επιτρέπει στον πρόεδρο να παρεμβαίνει όταν διαπιστώνεται σοβαρή ανισορροπία στο ισοζύγιο πληρωμών των ΗΠΑ με τους εμπορικούς τους εταίρους.
Ωστόσο, ο νόμος αυτός προβλέπει ότι το μέτρο μπορεί να ισχύσει μόνο για 150 ημέρες, μετά τις οποίες απαιτείται έγκριση από το Κογκρέσο για τη διατήρησή του.
Η πιο άμεση λύση για την κυβέρνηση θα ήταν η κατάθεση νομοσχεδίου στο Κογκρέσο που θα επέτρεπε την επαναφορά των δασμών. Μια τέτοια διαδικασία, όμως, θεωρείται χρονοβόρα και πολιτικά δύσκολη, ιδίως ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών και των επιφυλάξεων που εκφράζουν ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί για την εκτεταμένη χρήση δασμών από τον πρόεδρο Τραμπ.
