Η παρουσία του διοικητή της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών (ΔΙΚΑΦΚΑ), υποστράτηγου Νικόλαου Γκρέτσα, στην Κύπρο συνδέεται με τη συμμετοχή του 747 Ειδικού Τάγματος Μηχανικού (747 ΕΤΜΧ) στην πολυεθνική άσκηση «ΝΕΜΕΣΙΣ 2026». Η άσκηση διεξήχθη την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στην άσκηση έλαβαν μέρος προσωπικό και μέσα από την Κύπρο, την Ελλάδα, τη Γαλλία και άλλες χώρες.
Αντιμετώπιση τρομοκρατικής απειλής. Κεντρικό σενάριο αποτέλεσε η αντίδραση σε τρομοκρατικό χτύπημα σε πλατφόρμα εξόρυξης υδρογονανθράκων. Για τον σκοπό αυτό ενεργοποιήθηκε δοκιμαστικά το κυπριακό εθνικό σχέδιο «ΑΣΠΙΔΑ», όπως αναφέρει η κυπριακή κυβέρνηση.
Το κυπριακό σχέδιο «ΑΣΠΙΔΑ» είναι το εθνικό επιχειρησιακό σχέδιο έκτακτης ανάγκης της Κυπριακής Δημοκρατίας για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και πλατφορμών εξόρυξης υδρογονανθράκων εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Το σχέδιο προβλέπει την άμεση αντίδραση, τον έλεγχο και την εξουδετέρωση ασύμμετρων ή τρομοκρατικών απειλών σε θαλάσσιες ενεργειακές εγκαταστάσεις (γεωτρύπανα, πλατφόρμες εξόρυξης) και πλοία υποστήριξης.
Τον γενικό συντονισμό της εφαρμογής του έχει το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΚΣΕΔ) Λάρνακας, σε στενή συνεργασία με την Εθνική Φρουρά, την Αστυνομία Κύπρου (συμπεριλαμβανομένων των ειδικών δυνάμεων και της Λιμενικής Αστυνομίας) και τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες πολιτικής προστασίας.
Εκτός από την αντιτρομοκρατική επέμβαση και την ανακατάληψη εγκαταστάσεων, το πλαίσιο του σχεδίου καλύπτει τον απεγκλωβισμό προσωπικού, την αεροδιακομιδή τραυματιών, τη μαζική διάσωση στη θάλασσα και την αντιμετώπιση θαλάσσιας ρύπανσης σε περίπτωση δολιοφθοράς ή ατυχήματος.
Δοκιμαστική ενεργοποίηση
Η επιχειρησιακή ετοιμότητα του σχεδίου «ΑΣΠΙΔΑ» δοκιμάζεται σε τακτική βάση μέσω της μεγάλης πολυεθνικής άσκησης «ΝΕΜΕΣΙΣ» στην κυπριακή ΑΟΖ.
Έρευνα, διάσωση και περιβάλλον. Το πρόγραμμα περιλάμβανε επιχειρήσεις απεγκλωβισμού και αεροδιακομιδής τραυματιών. Παράλληλα, εκτελέστηκαν σενάρια μαζικής διάσωσης στη θάλασσα και αντιμετώπισης θαλάσσιας ρύπανσης.
Στις τρεις πρώτες φάσεις της άσκηση συμμετείχαν μέσα και προσωπικό από οκτώ χώρες, τέσσερεις ιδιωτικές εταιρείες και έναν ευρωπαϊκό οργανισμό. Συγκεκριμένα, συμμετείχαν η Φρεγάτα «ΑΔΡΙΑΣ» του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, ένα αεροσκάφος τύπου C-130, ένα ελικόπτερο Super Puma και δύο F-16 VIPER της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, ένα γαλλικό αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας «Atlantique 2» και ένα ιταλικό αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας P-72. Επιπλέον, από την Κυπριακή Δημοκρατία συμμετείχαν οκτώ πολεμικά πλοία της Διοίκησης Ναυτικού του ΓΕΕΦ, ένα ελικόπτερο της 460 Μοίρας Έρευνας Διάσωσης (ΜΕΔ), ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος (UAV) της 470 Μοίρας Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΜΜΕΑ) της Διοίκησης Αεροπορίας της Εθνικής Φρουράς, ένα ελικόπτερo της Μονάδας Αεροπορικών Επιχειρήσεων (ΜΑΕΠ), τρία περιπολικά σκάφη της Λιμενικής και Ναυτικής Αστυνομίας, ένα σκάφος της ιδιωτικής εταιρείας EDT Offshore, καθώς και τρία σκάφη της ιδιωτικής εταιρείας VTS/VASILIKO.
Κατά τη φάση αντιμετώπισης θαλάσσιας ρύπανσης εκτελέστηκε και η τριμερής άσκηση «CYPEX-26», με τη συμμετοχή της Ελλάδας, του Ισραήλ και της Κύπρου, όπου εξετάστηκε στην πράξη ο μηχανισμός ενεργοποίησης της συνεργασίας των τριών χωρών σε θέματα αντιρύπανσης μέσω της κινητοποίησης σημαντικών αεροναυτικών μέσων. Η Ελλάδα συμμετείχε στη φάση αυτή με ένα αεροσκάφος του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος. Από πλευράς του, το Υπουργείο Περιβάλλοντος του Ισραήλ διέθεσε τρία αεροσκάφη, καθώς και το εξειδικευμένο σκάφος αντιρύπανσης «BAT GALIM». Η Κυπριακή Δημοκρατία εκπροσωπήθηκε από κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς. Συγκεκριμένα, το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών (ΤΑΘΕ) συμμετείχε με τρία σκάφη, ενώ η Διοίκηση Ναυτικού διέθεσε το Περιπολικό Πλοίο «ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ». Επιπλέον, στην άσκηση έλαβαν μέρος σκάφη της VTS VASILIKO, καθώς και το πλοίο αντιμετώπισης ρύπανσης «ALEXANDRIA» της εταιρείας PETRONAV, το οποίο τελεί υπό τη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA) για ετοιμότητα συνδρομής επιχειρήσεων καταπολέμησης ρύπανσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από πλευράς Ομάδων Ειδικών Επιχειρήσεων συμμετείχαν ο Ειδικός Αντιτρομοκρατικός Ουλαμός της Μηχανοκίνητης Μονάδας Άμεσης Δράσης (ΜΜΑΔ) της Αστυνομίας, η Αερομεταφερόμενη Ομάδα Αλεξιπτωτιστών της 31ης Μοίρας Επιχειρήσεων Έρευνας Διάσωσης (ΜΕΕΔ) της Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ), το 747 Ειδικό Τάγμα Μηχανικού του Ελληνικού Στρατού της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών, Ομάδες Υποβρύχιων Καταστροφέων της Μονάδας Υποβρυχίων Καταστροφών (ΜΥΚ) της Διοίκησης Ναυτικού της Εθνικής Φρουράς, ο Σύνδεσμος Εφέδρων Βατραχανθρώπων Κύπρου, η Ειδική Μονάδα Αντιμετώπισης Καταστροφών (ΕΜΑΚ) της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, εξειδικευμένοι νοσηλευτές της Υπηρεσίας Ασθενοφόρων του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας, οι δύο Ναυαγοσωστικές Ομάδες των Αεροδρομίων Λάρνακας και Πάφου, καθώς και η Ομάδα Αντιμετώπισης Θαλάσσιας Ρύπανσης του ΤΑΘΕ.
Τέλος, κατά την άσκηση χρησιμοποιήθηκαν οι εγκαταστάσεις της Αεροπορικής Βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» και της Ναυτικής Βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης» της Εθνικής Φρουράς.