Νέα χρηματοδότηση ύψους 60 εκατομμυρίων ευρώ για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιταχύνοντας τη δημιουργία περιφερειακού μηχανισμού θαλάσσιας επιτήρησης με πρωταγωνιστικό ρόλο τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Η πρωτοβουλία προβλέπει συνεργασία και με την Τουρκία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα περιστατικά σε εμπορικά πλοία αυξάνουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Τη χρηματοδότηση ανακοίνωσε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου από το Βουκουρέστι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά τη συνάντησή της με τον πρόεδρο της Ρουμανίας, Νικουσόρ Νταν.
Από τα συνολικά 60 εκατομμύρια ευρώ, τα 50 εκατομμύρια προορίζονται για την επιτάχυνση δημιουργίας του Κόμβου Θαλάσσιας Ασφάλειας της Μαύρης Θάλασσας, ενώ επιπλέον 10 εκατομμύρια θα ενισχύσουν τις δυνατότητες έρευνας και διάσωσης των ρουμανικών αρχών.
Η απόφαση συνδέεται με την επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας στην περιοχή, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία επηρεάζει ολοένα περισσότερο τις εμπορικές μεταφορές και τις παράκτιες υποδομές γειτονικών κρατών.
Πώς θα λειτουργεί ο νέος κόμβος ασφαλείας
Ο σχεδιαζόμενος μηχανισμός αποτελεί κοινή πρωτοβουλία Ρουμανίας και Βουλγαρίας, η οποία εντάχθηκε στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τη Μαύρη Θάλασσα το 2025.
Πρόκειται για δίκτυο συνεργασίας μεταξύ αρμόδιων πολιτικών φορέων, με αντικείμενο την ανταλλαγή πληροφοριών, την παρακολούθηση της θαλάσσιας δραστηριότητας και την έγκαιρη αναγνώριση απειλών.
Στις αρμοδιότητες που προβλέπονται περιλαμβάνονται η προστασία κρίσιμων υποδομών, η επιτήρηση εμπορικών διαδρομών και η αντιμετώπιση υβριδικών απειλών που μπορούν να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται επίσης να αξιοποιήσει δορυφορικά δεδομένα του συστήματος Copernicus, προκειμένου να ενισχυθεί η παρακολούθηση της περιοχής.
Η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την επιτάχυνση των διαδικασιών υλοποίησης, χωρίς όμως να γνωστοποιήσει συγκεκριμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης του έργου.

Ο ρόλος της Τουρκίας στη συνεργασία
Η συμμετοχή περιφερειακών εταίρων αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού σχεδιασμού για τη Μαύρη Θάλασσα.
Η πρόεδρος της Κομισιόν χαιρέτισε ειδικότερα τη στενότερη θαλάσσια συνεργασία ανάμεσα στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ταχύτερης αντιμετώπισης των κινδύνων.
Η Άγκυρα συγκαταλέγεται στους περιφερειακούς εταίρους που προβλέπεται να συμμετάσχουν στη συνεργασία για την ανταλλαγή πληροφοριών και την ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας.
Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν καθορίζει συγκεκριμένο χρηματικό ποσό για την Τουρκία. Τα 50 εκατομμύρια ευρώ αφορούν την ανάπτυξη του κοινού μηχανισμού που συντονίζουν η Ρουμανία και η Βουλγαρία, ενώ τα υπόλοιπα 10 εκατομμύρια κατευθύνονται στις ρουμανικές υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης.
Επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και ανησυχία για τη ναυσιπλοΐα
Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στη Μαύρη Θάλασσα ανακοινώνεται μετά από σειρά επιθέσεων με drones κοντά στις ακτές κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Τον Οκτώβριο, εννέα εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια επλήγησαν από εναέρια ή θαλάσσια μη επανδρωμένα μέσα κοντά στις ακτές της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε το Associated Press. Τουλάχιστον 30 ναυτικοί σκοτώθηκαν ή αγνοούνται.
Η κατάσταση έχει αυξήσει τις απαιτήσεις επιτήρησης και διάσωσης, ενώ δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για τις θαλάσσιες μεταφορές.
Από το Βουκουρέστι, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε τη σημασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, συνδέοντας την με το εμπόριο της Ευρώπης, την ουκρανική οικονομία και τη διεθνή επισιτιστική ασφάλεια.
Η νέα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση αποσκοπεί στην ενίσχυση των υφιστάμενων δυνατοτήτων και στην ανάπτυξη μηχανισμών κοινής αντιμετώπισης κρίσεων. Δεν αποτελεί ανακοίνωση νέας στρατιωτικής επιχείρησης ούτε σημαίνει ότι ο περιφερειακός κόμβος έχει ήδη τεθεί σε πλήρη λειτουργία.