Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Η νέα κλιμάκωση στην Υεμένη και η προέλαση των Χούθι προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας επαναφέρουν στο προσκήνιο τον εφιάλτη μιας σοβαρής διατάραξης της ναυσιπλοΐας στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανεβάζει το επίπεδο συναγερμού της επιχείρησης «Ασπίδες», ενώ η Ιταλία πιέζει για άμεση ενίσχυση της ευρωπαϊκής ναυτικής παρουσίας και δηλώνει έτοιμη να κινηθεί ακόμη και αυτόνομα.
Η Ερυθρά Θάλασσα μετατρέπεται εκ νέου σε ένα από τα πλέον επικίνδυνα σημεία του παγκόσμιου εμπορίου. Η επιδείνωση της κατάστασης στην Υεμένη, οι επιθέσεις των Χούθι και η ευρύτερη πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή προκαλούν έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα μπορούσε να έχει άμεσες συνέπειες στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις τιμές της ενέργειας και στο κόστος μεταφοράς προϊόντων προς την Ευρώπη.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας ανακοίνωσε στις 18 Σεπτεμβρίου ότι η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ασπίδες» αύξησε το επίπεδο συναγερμού των πλοίων της λόγω της επιδείνωσης του περιβάλλοντος ασφαλείας, συνεχίζοντας παράλληλα τις αποστολές συνοδείας εμπορικών πλοίων. Η ίδια καταδίκασε τις επιθέσεις των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας και είχε επικοινωνία με τον Σαουδάραβα υπουργό Εξωτερικών Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν για τις διπλωματικές προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ στο επίκεντρο
Η βασική ανησυχία αφορά το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το στενό πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, κατ’ επέκταση, τον Ινδικό Ωκεανό. Στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος περίπου 29 χιλιόμετρα και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο.
Μέσω της συγκεκριμένης οδού και της Διώρυγας του Σουέζ συνδέονται οι αγορές της Ασίας με την Ευρώπη. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, οι ποσότητες πετρελαίου που διέρχονταν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ τον Ιούνιο αντιστοιχούσαν περίπου στο 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Η γεωστρατηγική σημασία του σημείου γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εξαιτίας των εξελίξεων στην Υεμένη. Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι έχουν σημειώσει τις τελευταίες εβδομάδες σημαντικές προωθήσεις κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας, ενισχύοντας τους φόβους ότι θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη δυνατότητα άσκησης πίεσης στη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η Κάλας είχε προειδοποιήσει ήδη στις 15 Σεπτεμβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι η διεύρυνση του ελέγχου τους κατά μήκος της κρίσιμης ακτογραμμής της Υεμένης μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία.
Η Ιταλία χτυπά «καμπανάκι» στην Ευρώπη
Ιδιαίτερα έντονη είναι η αντίδραση της Ρώμης. Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο ζήτησε ισχυρότερη ναυτική παρουσία στην Ερυθρά Θάλασσα, υποστηρίζοντας ότι η επιχείρηση «Ασπίδες» χρειάζεται περισσότερα πολεμικά πλοία.
«Κάτι κινήθηκε εντός της Aspides, αλλά χρειαζόμαστε περισσότερα πλοία», δήλωσε στο Reuters, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι Ιταλία και Ελλάδα είναι οι χώρες που στηρίζουν ουσιαστικά τις προσπάθειες ασφαλείας στην περιοχή. Δεν προσδιόρισε πάντως πόσες επιπλέον μονάδες θα ήταν αναγκαίες.
Ο Κροζέτο είχε ανεβάσει ακόμη περισσότερο τους τόνους μία ημέρα νωρίτερα, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αυτόνομης ιταλικής δράσης. Η Ρώμη, είπε, δεν θέλει να περιμένει την «ευρωπαϊκή γραφειοκρατία» εάν οι καθυστερήσεις απειλούν να επιδεινώσουν την οικονομική κατάσταση και να κρατήσουν τα εμπορικά πλοία μακριά από τη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία. Η όποια ανάπτυξη ιταλικών πολεμικών πλοίων θα έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, ως προτεραιότητα την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας.
Η πίεση της Ρώμης δεν είναι τυχαία. Περίπου το 40% του ιταλικού εμπορίου με τον υπόλοιπο κόσμο περνά από τη Διώρυγα του Σουέζ, σύμφωνα με την Assarmatori, μία από τις βασικές ενώσεις Ιταλών εφοπλιστών.
Μάλιστα, σύμφωνα με το ιταλικό πρακτορείο ANSA, η Ιταλία εμφανίζεται έτοιμη να διαθέσει και δεύτερη φρεγάτα, ενώ ο Κροζέτο έχει ζητήσει με επιστολή του προς την Κάλας την ενίσχυση της επιχείρησης με επιπλέον ναυτικές μονάδες και από άλλα κράτη-μέλη.
Η «Ασπίδες» και ο ελληνικός ρόλος
Η ευρωπαϊκή επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES δημιουργήθηκε το 2024 ως αμυντική ναυτική αποστολή για την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και στις γύρω θαλάσσιες περιοχές. Παρά τη συνεχιζόμενη κρίση, η αποστολή εξακολουθεί να πραγματοποιεί συνοδείες και αποστολές εγγύς προστασίας εμπορικών πλοίων. Στις αρχές Σεπτεμβρίου η ίδια η EEAS επιβεβαίωνε ότι εμπορικό πλοίο ολοκλήρωσε με ασφάλεια τη διέλευσή του υπό την προστασία της ASPIDES.
Για την Ελλάδα η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, τόσο λόγω της συμμετοχής της στην ευρωπαϊκή επιχείρηση όσο και εξαιτίας του μεγέθους της ελληνόκτητης εμπορικής ναυτιλίας. Η δημόσια αναφορά του Κροζέτο στην Ελλάδα και την Ιταλία ως τις χώρες που, κατά την άποψή του, στηρίζουν ουσιαστικά τις προσπάθειες ασφαλείας υπογραμμίζει τον ρόλο που έχουν αναλάβει οι δύο μεσογειακές ναυτικές δυνάμεις.
Παράλληλα όμως αναδεικνύεται ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα: η διαθεσιμότητα επαρκών πολεμικών πλοίων. Η ίδια η Κάλας έχει καλέσει τα κράτη-μέλη να προσφέρουν περισσότερες ναυτικές μονάδες, υποστηρίζοντας ότι η αξιοπιστία της ευρωπαϊκής παρουσίας εξαρτάται από την πραγματική ενίσχυση της αποστολής.
Από το Ορμούζ στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα δεν εξελίσσεται απομονωμένα. Η ευρύτερη σύγκρουση με το Ιράν έχει ήδη επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, ενώ τώρα αυξάνεται η πίεση και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Το Reuters επισημαίνει ότι η κίνηση στο Ορμούζ είχε ήδη περιοριστεί λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν.
Έτσι δημιουργείται ένας ιδιαίτερα επικίνδυνος γεωοικονομικός συνδυασμός: ταυτόχρονη ανασφάλεια σε δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται επομένως αντιμέτωπες με ένα δίλημμα που υπερβαίνει κατά πολύ μια απλή ναυτική επιχείρηση. Από τη μία επιδιώκουν να διατηρήσουν τον αμυντικό χαρακτήρα της «Ασπίδες» και να αποφύγουν βαθύτερη εμπλοκή στον πόλεμο. Από την άλλη, η προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας έχει άμεση οικονομική σημασία για την ίδια την Ευρώπη.
Και όσο οι Χούθι ενισχύουν την παρουσία τους στις ακτές της Υεμένης, τόσο το Μπαμπ ελ Μαντέμπ μετατρέπεται από σημείο διέλευσης σε κομβικό πεδίο της νέας γεωπολιτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η αύξηση του συναγερμού της «Ασπίδες» και η απαίτηση της Ιταλίας για περισσότερα πολεμικά πλοία δείχνουν ότι η Ευρώπη προετοιμάζεται πλέον για το ενδεχόμενο η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα να μην είναι προσωρινή, αλλά να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο μέτωπο για την ασφάλεια του παγκόσμιου εμπορίου.
