Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να κλείσει τις οικονομικές διόδους του Ιράν. Η Τεχεράνη απαντά αναζητώντας νέες — και κοιτά όλο και περισσότερο προς την Ανατολή.
Μία εβδομάδα μετά την έναρξη της νέας αμερικανικής εκστρατείας οικονομικής πίεσης, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν βρίσκεται στο Μπισκέκ μαζί με τους ηγέτες της Κίνας, της Ρωσίας, της Ινδίας και άλλων χωρών του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης.
Η παρουσία του δεν έχει μόνο διπλωματικό χαρακτήρα.
Για το Ιράν, η σύνοδος αποτελεί ευκαιρία να αποδείξει ότι η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να το οδηγήσει σε πλήρη οικονομική απομόνωση απέχει ακόμη από το να έχει επιτύχει.
Η «οικονομική D-Day» του Τραμπ
Η αμερικανική κυβέρνηση δεν κρύβει το μέγεθος της πίεσης που επιδιώκει να ασκήσει.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ χαρακτήρισε τη νέα εκστρατεία μια «οικονομική D-Day» και τη μεγαλύτερη χρηματοοικονομική επίθεση που έχει οργανωθεί εναντίον αντιπάλου.
Ο σχεδιασμός αφορά όχι μόνο ιρανικές εταιρείες και τράπεζες, αλλά και ξένες επιχειρήσεις και χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο, να διευκολύνουν συναλλαγές, να φιλοξενούν ιρανικές πτήσεις ή να υποστηρίζουν τη ναυτιλία της χώρας.
Η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει ακόμη και εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης ότι μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με αποκλεισμό από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το μεγάλο πρόβλημα λέγεται Κίνα
Στα χαρτιά, η στρατηγική είναι απλή: να περιοριστούν τα έσοδα του Ιράν μέχρι η οικονομική πίεση να υποχρεώσει την ηγεσία του να κάνει παραχωρήσεις.
Στην πράξη, όμως, υπάρχει ένας πολύ μεγάλος παράγοντας που δυσκολεύει την εξίσωση.
Η Κίνα.
Το Πεκίνο αποτελεί μακράν τον σημαντικότερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου. Σύμφωνα με τους Financial Times, απορροφά έως και το 90% των ιρανικών εξαγωγών αργού.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια πραγματικού στραγγαλισμού των πετρελαϊκών εσόδων της Τεχεράνης περνά αναπόφευκτα μέσα από το Πεκίνο.
Και εκεί η επιλογή γίνεται πολύ πιο δύσκολη για την Ουάσιγκτον: για να πλήξει αποτελεσματικά το ιρανικό εμπόριο, ενδέχεται να χρειαστεί να συγκρουστεί οικονομικά και με κινεζικές επιχειρήσεις τη στιγμή που οι ΗΠΑ έχουν ανοιχτά πολύ ευρύτερα εμπορικά ζητήματα με την Κίνα.
Ο Πεζεσκιάν κάνει γύρο επαφών
Αυτό το κενό προσπαθεί τώρα να αξιοποιήσει η Τεχεράνη.
Στο περιθώριο της συνόδου του SCO, ο Πεζεσκιάν πραγματοποιεί σειρά επαφών με ηγέτες ασιατικών και ευρασιατικών κρατών.
Ήδη συναντήθηκε με τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι, στην πρώτη συνάντηση των δύο ηγετών εδώ και περίπου δύο χρόνια.
Παράλληλα, η ιρανική αντιπροσωπεία έχει αναζητήσει στενότερες εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις με κράτη της Κεντρικής Ασίας και της ευρύτερης περιοχής.
Ο Πεζεσκιάν αναμενόταν επίσης να συναντηθεί σήμερα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, με τη Ρωσία να αποτελεί έναν από τους βασικούς στρατηγικούς εταίρους της Τεχεράνης.
Τράπεζες και χρηματοδότηση έξω από τη δυτική «ομπρέλα»
Το Ιράν δεν αναζητεί μόνο αγοραστές για προϊόντα και πετρέλαιο.
Επιχειρεί να ενισχύσει χρηματοδοτικούς μηχανισμούς που θα μειώνουν την εξάρτηση από συστήματα στα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μεγάλη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων.
Η συζήτηση για τη δημιουργία Τράπεζας Ανάπτυξης του SCO έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά.
Τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκε στην Κίνα η τέταρτη επίσημη συνάντηση διαβουλεύσεων για τη δημιουργία της, μετά την πολιτική συμφωνία των κρατών-μελών το 2025 να προχωρήσουν με το σχέδιο.
Η Ρωσία έχει επίσης πιέσει για κοινά χρηματοδοτικά εργαλεία και μεγαλύτερη χρήση εθνικών νομισμάτων στις συναλλαγές των μελών του SCO, με στόχο τη μείωση της έκθεσης στο δολάριο και στο δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Για μια χώρα όπως το Ιράν, που βρίσκεται υπό βαριές αμερικανικές κυρώσεις, τέτοιοι μηχανισμοί έχουν προφανή στρατηγική αξία.
Η ιρανική οικονομία βρίσκεται ήδη υπό τεράστια πίεση
Η προσπάθεια της Τεχεράνης δεν γίνεται από θέση οικονομικής άνεσης.
Η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση μετά τις κυρώσεις, τον πόλεμο, τον αποκλεισμό των λιμανιών και τις σοβαρές διαταραχές στο εμπόριο.
Τον Αύγουστο, το ιρανικό νόμισμα υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε περίπου στο 84%.
Ο ίδιος ο Πεζεσκιάν έχει αναγνωρίσει δημόσια τις οικονομικές δυσκολίες και έχει ταχθεί υπέρ μιας διπλωματικής διεξόδου από τη σύγκρουση.
Η πίεση, επομένως, είναι πραγματική.
Το ερώτημα είναι εάν μπορεί να φτάσει σε επίπεδο που θα αλλάξει τη στρατηγική της ιρανικής ηγεσίας.
Η Τεχεράνη αφήνει ξανά ανοιχτή την πόρτα των διαπραγματεύσεων
Από το Μπισκέκ, ο Πεζεσκιάν έστειλε σήμερα ταυτόχρονα δύο μηνύματα.
Από τη μία πλευρά επιχειρεί να δείξει ότι το Ιράν δεν είναι απομονωμένο.
Από την άλλη, δήλωσε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να επιστρέψει στις δεσμεύσεις της προσωρινής συμφωνίας του Ιουνίου εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες πράξουν το ίδιο.
Η συγκεκριμένη συμφωνία είχε επιχειρήσει να σταματήσει τη στρατιωτική σύγκρουση, αλλά άρχισε γρήγορα να καταρρέει εξαιτίας διαφωνιών για την εφαρμογή της.
Οι τελευταίες ημέρες έφεραν μάλιστα νέα άμεση ανταλλαγή πληγμάτων: οι ΗΠΑ χτύπησαν στόχους στη Λαράκ και το Ιράν απάντησε με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία.
Δεν είναι ακόμη «οικονομική συμμαχία» κατά των ΗΠΑ
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.
Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης προσφέρει στο Ιράν πολιτικό χώρο, επαφές και δυνητικές οικονομικές διεξόδους, όμως δεν αποτελεί ενιαίο αντιδυτικό οικονομικό μέτωπο που ακολουθεί κοινή γραμμή.
Στο εσωτερικό του συνυπάρχουν χώρες με διαφορετικά συμφέροντα, μεταξύ αυτών Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Πακιστάν και κράτη της Κεντρικής Ασίας.
Αυτές οι διαφορές έχουν πολλές φορές περιορίσει την ικανότητα του οργανισμού να μετατρέπει τις πολιτικές διακηρύξεις του σε κοινές ενέργειες.
Άρα το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν δημιουργείται ξαφνικά μία οικονομική «ΝΑΤΟ της Ανατολής».
Είναι πόσο αποτελεσματικά μπορούν η Κίνα, η Ρωσία και οι υπόλοιποι εμπορικοί εταίροι του Ιράν να ανοίξουν αρκετές διόδους ώστε η αμερικανική οικονομική επίθεση να μη φτάσει ποτέ στον στόχο της πλήρους απομόνωσης.
Η μάχη πλέον δεν γίνεται μόνο με πυραύλους
Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν έχει πλέον δύο παράλληλα μέτωπα.
Στο ένα υπάρχουν πύραυλοι, αεροπορικά πλήγματα, το Στενό του Ορμούζ και στρατιωτικές απειλές.
Στο άλλο υπάρχουν πετρέλαιο, τράπεζες, κυρώσεις, δολάρια και εμπορικές διαδρομές.
Η Ουάσιγκτον ποντάρει στην οικονομική ασφυξία.
Η Τεχεράνη ποντάρει στο ότι ένας κόσμος στον οποίο η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και άλλες οικονομίες μπορούν να συναλλάσσονται μαζί της δεν είναι πλέον τόσο εύκολο να κλείσει με μία αμερικανική εντολή.
Και εκεί ακριβώς θα κριθεί εάν η «οικονομική D-Day» του Τραμπ θα γίνει πράγματι το αποφασιστικό πλήγμα που υπόσχεται η Ουάσιγκτον ή αν θα συναντήσει το μεγαλύτερο εμπόδιό της στην Ανατολή.
