Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Σε μια νέα και ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση εισέρχεται η αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς η Ουάσινγκτον επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από το στρατιωτικό στο οικονομικό πεδίο, προαναγγέλλοντας ένα πρωτοφανές πακέτο κυρώσεων. Η Τεχεράνη απαντά με απειλές για πλήρη διακοπή των πετρελαϊκών εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο, ενώ την ίδια στιγμή προβάλλει την ανακάλυψη νέων σημαντικών αποθεμάτων φυσικού αερίου ως μήνυμα ότι εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια ενεργειακά αποθέματα.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει χαρακτηρίσει την επόμενη φάση της αμερικανικής στρατηγικής ως «οικονομική D-Day», προαναγγέλλοντας τη μεγαλύτερη, κατά την έκφρασή του, χρηματοπιστωτική επίθεση που έχει εξαπολυθεί εναντίον αντιπάλου. Σύμφωνα με το Reuters, οι νέες κινήσεις δεν αναμένεται να περιοριστούν σε ιρανικές επιχειρήσεις, αλλά θα επιχειρήσουν να πλήξουν και χώρες ή εταιρείες που εξακολουθούν να αποτελούν οικονομικές «γραμμές ζωής» για την Τεχεράνη.
Η Ουάσινγκτον ποντάρει στην οικονομική ασφυξία
Η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ότι, έπειτα από μήνες πολεμικής σύγκρουσης και σοβαρές ζημιές στις ιρανικές στρατιωτικές και οικονομικές υποδομές, μπορεί πλέον να ασκήσει τέτοια οικονομική πίεση ώστε να αναγκάσει την Τεχεράνη είτε να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους είτε να αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερη εσωτερική αποσταθεροποίηση.
Ο Μπέσεντ είχε ήδη προαναγγείλει τις «σκληρότερες κυρώσεις στην ιστορία», περιγράφοντας την αμερικανική τακτική ως ένα «χτύπημα ένα-δύο»: αποκλεισμός από τη μία πλευρά και πρωτοφανής οικονομική πίεση από την άλλη. Ο ίδιος μάλιστα υποστήριξε ότι αυτή η στρατηγική μπορεί να μειώσει την ανάγκη επανέναρξης μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η πίεση δεν αφορά πλέον μόνο το Ιράν. Στο στόχαστρο μπαίνουν οι εμπορικοί του εταίροι, με τον Ντόναλντ Τραμπ να έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε χώρα προσφέρει οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στην Τεχεράνη μπορεί να αντιμετωπίσει συνέπειες.
Η σημαντικότερη χώρα σε αυτή την εξίσωση είναι αναμφίβολα η Κίνα. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, το Πεκίνο αγόραζε πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου που μεταφερόταν διά θαλάσσης με βάση τα δεδομένα του 2025. Το Πεκίνο, ωστόσο, έχει απορρίψει τη λογική της πίεσης, υποστηρίζοντας ότι οι κυρώσεις δεν αποτελούν λύση και ότι απαιτείται επιστροφή στη διπλωματία.
Η Τεχεράνη απειλεί με «μηδέν πετρέλαιο»
Η ιρανική απάντηση είναι εξίσου σκληρή. Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, προειδοποίησε ότι εάν συνεχιστεί ο οικονομικός πόλεμος, «ούτε μία σταγόνα πετρελαίου» δεν θα εξάγεται μέσω των Στενών του Ορμούζ ή από οποιοδήποτε άλλο σημείο του Περσικού Κόλπου.
Ακόμη σοβαρότερη είναι η προειδοποίησή του ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να θεωρήσει τη συμμετοχή τρίτης χώρας στην αμερικανική οικονομική εκστρατεία ως «πράξη πολέμου».
Η απειλή αποκτά ιδιαίτερο βάρος λόγω της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ. Η ναυσιπλοΐα στην περιοχή έχει ήδη περιοριστεί δραματικά, με αποτέλεσμα η κρίση να επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν δεχθεί ισχυρές ανοδικές πιέσεις το τελευταίο διάστημα, καθώς οι αγορές προσπαθούν να υπολογίσουν πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.
Αραγτσί: «Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε απόγνωση»
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επιχείρησε από την πλευρά του να παρουσιάσει τη νέα αμερικανική στρατηγική ως ένδειξη αποτυχίας των προηγούμενων πιέσεων.
Υποστήριξε ότι η επιστροφή της Ουάσινγκτον στα σχέδια οικονομικών κυρώσεων μετά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις δείχνει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε «απόγνωση», προσθέτοντας ότι τόσο οι αποκλεισμοί όσο και οι προηγούμενες στρατιωτικές κινήσεις απέτυχαν να επιβάλουν τους αμερικανικούς στόχους.
Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Αραγτσί άφησε παράλληλα ανοικτή την πόρτα των συνομιλιών, λέγοντας ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να απευθυνθεί στο Ιράν με σεβασμό ώστε να επιτευχθεί λύση βασισμένη στη «δικαιοσύνη και την τιμή». Και ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει ταχθεί υπέρ μιας διπλωματικής διεξόδου.
Η ενεργειακή «απάντηση» με νέο κοίτασμα φυσικού αερίου
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η ανακοίνωση της Τεχεράνης για την ανακάλυψη νέου μεγάλου κοιτάσματος φυσικού αερίου.
Ο υπουργός Πετρελαίου Μοχσέν Πακνετζάντ ανακοίνωσε ότι στο νότιο Ιράν, στην επαρχία Φαρς, εντοπίστηκαν περισσότερα από 7,5 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου, δηλαδή περίπου 212 δισ. κυβικά μέτρα.
Η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης δύσκολα περνά απαρατήρητη. Το Ιράν καλείται να αποκαταστήσει ενεργειακές υποδομές που έχουν υποστεί ζημιές και ταυτόχρονα βρίσκεται αντιμέτωπο με μια νέα προσπάθεια περιορισμού των εσόδων του από τις εξαγωγές υδρογονανθράκων.
Η ύπαρξη μεγάλων αποθεμάτων, βέβαια, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αυτά μπορούν να μετατραπούν γρήγορα σε έσοδα. Απαιτούνται επενδύσεις, τεχνολογία, υποδομές παραγωγής και πρόσβαση στις διεθνείς αγορές – ακριβώς τα σημεία που επιχειρούν να πλήξουν οι αμερικανικές κυρώσεις.
Ο παράγοντας Κίνα και ο κίνδυνος διεθνοποίησης της οικονομικής σύγκρουσης
Εδώ βρίσκεται ίσως και το μεγαλύτερο στοίχημα της στρατηγικής Μπέσεντ. Η Ουάσινγκτον δεν χρειάζεται απλώς να πιέσει το Ιράν. Πρέπει να πείσει –ή να εξαναγκάσει– τους μεγάλους αγοραστές ιρανικής ενέργειας να περιορίσουν τις συναλλαγές τους.
Η Κίνα αποτελεί το σημαντικότερο εμπόδιο. Μια επιθετική εφαρμογή δευτερογενών κυρώσεων εναντίον κινεζικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να μετατρέψει την αμερικανοϊρανική αντιπαράθεση σε νέο μέτωπο οικονομικής σύγκρουσης Ουάσινγκτον–Πεκίνου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Κίνα διαθέτει και δικά της μέσα πίεσης, από το εμπόριο μέχρι τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Το Reuters επισημαίνει ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο πιθανών κινεζικών αντιποίνων.
Διπλωματικές κινήσεις στο παρασκήνιο
Παρά τις πολεμικές δηλώσεις, η διπλωματία δεν έχει εξαφανιστεί. Το Πακιστάν επιχειρεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής, με τον αρχηγό του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ να επισκέπτεται την Τεχεράνη, ενώ Κατάρ και Τουρκία έχουν επίσης επιχειρήσει να προωθήσουν συνομιλίες.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι, αναμένεται στην Τεχεράνη την Τρίτη για συνέχιση των επαφών γύρω από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, δείγμα ότι τα περιφερειακά κράτη προσπαθούν να αποτρέψουν μια νέα έκρηξη.
Από τα όπλα στον οικονομικό πόλεμο – αλλά με το Ορμούζ στο τραπέζι
Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν φαίνεται επομένως να περνά σε μια νέα φάση. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να χρησιμοποιήσει το δολάριο, τις κυρώσεις, τον αποκλεισμό και την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές ως βασικά όπλα, ενώ η Τεχεράνη αντιτάσσει το σημαντικότερο γεωοικονομικό πλεονέκτημά της: τη δυνατότητα να διαταράξει τη ροή ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο.
Η ανακοίνωση του νέου κοιτάσματος φυσικού αερίου υπογραμμίζει ταυτόχρονα την αντίφαση που βρίσκεται στον πυρήνα της κρίσης. Το Ιράν διαθέτει τεράστιο ενεργειακό πλούτο, αλλά οι ΗΠΑ επιχειρούν να καταστήσουν ολοένα δυσκολότερη την οικονομική αξιοποίησή του.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πλέον εάν η «οικονομική D-Day» του Μπέσεντ θα οδηγήσει την Τεχεράνη σε διαπραγματεύσεις ή εάν θα προκαλέσει την αντίθετη αντίδραση. Διότι εάν το Ιράν επιχειρήσει πράγματι να μετατρέψει την απειλή του για «ούτε μία σταγόνα πετρελαίου» σε πράξη, η οικονομική αναμέτρηση ΗΠΑ–Ιράν θα πάψει να αποτελεί διμερή υπόθεση και θα μετατραπεί σε άμεση δοκιμασία για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και οικονομία.
