Αν ποτέ υπήρχε μια κατασκευή που να αντέχει στη δοκιμασία του χρόνου, αυτή σίγουρα θα ήταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας, ένα υπερβατικό μνημείο της ανθρώπινης φαντασίας και φιλοδοξίας. Από την ανέγερση της κατά την περίοδο του Παλαιού Βασιλείου της αρχαίας Αιγύπτου, έχει σταθεί ακλόνητη καθώς ο χρόνος περνούσε και οι πολιτισμοί άνθιζαν και κατέρρεαν.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν τώρα έναν από τους λόγους για την εκπληκτική της ανθεκτικότητα – σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε με δομικά χαρακτηριστικά που τη βοήθησαν να αντέξει την καταστροφική ενέργεια των σεισμών από την κατασκευή της πριν από περίπου 4.600 χρόνια ως τάφος του Φαραώ Χέοπα.
Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τη δομική της δυναμική χρησιμοποιώντας συσκευές που ονομάζονται σεισμόμετρα για να καταγράψουν τις περιβαλλοντικές δονήσεις – συνεχείς ανεπαίσθητες δονήσεις υποβάθρου που δημιουργούνται από φυσικές δυνάμεις και ανθρώπινη δραστηριότητα – σε 37 τοποθεσίες μέσα και γύρω από την πυραμίδα.
Παρουσίασε μια αξιοσημείωτα ομοιογενή και σταθερή δομική απόκριση σε αυτές τις δονήσεις, παρά το μέγεθος και την πολυπλοκότητά της.
Οι τέσσερις πλευρές της πυραμίδας, που βρίσκονται στη Γκίζα ακριβώς έξω από την αιγυπτιακή πρωτεύουσα Κάιρο και είναι κατασκευασμένες από τεράστια ασβεστολιθικά τεμάχια, έχουν μήκος περίπου 755 πόδια (230 μέτρα) η καθεμία στη βάση και καλύπτουν περίπου 13 στρέμματα (5,3 εκτάρια).
Αρχικά είχε ύψος περίπου 147 μέτρα. Η φυσική διάβρωση με την πάροδο του χρόνου και η αφαίρεση πριν από αιώνες των λείων λίθων του εξωτερικού περιβλήματός της για δομικό υλικό την άφησαν στο σημερινό της ύψος, περίπου 138,5 μέτρα. Ήταν η ψηλότερη κατασκευή στον κόσμο για περίπου 3.800 χρόνια.
Οι επιστήμονες εντόπισαν πολλά χαρακτηριστικά που προσέδωσαν στην πυραμίδα σεισμική αντοχή. Έχει εξαιρετικά ευρεία βάση με χαμηλό κέντρο βάρους, εξαιρετικά συμμετρική γεωμετρία, σταδιακή μείωση της μάζας προς την κορυφή και εκλεπτυσμένο εσωτερικό σχεδιασμό, συμπεριλαμβανομένων εσωτερικών θαλάμων που αμβλύνουν την ενίσχυση των κραδασμών. Κατασκευάστηκε επίσης σε ισχυρό ασβεστολιθικό υπόστρωμα.
«Αυτά τα στοιχεία μαζί δημιουργούν μια ισορροπημένη, συνεκτική δομή», δήλωσε ο σεισμολόγος Μοχάμεντ Ελ Γκάμπρι του Εθνικού Ινστιτούτου Έρευνας Αστρονομίας και Γεωφυσικής, ή NRIAG, στην Αίγυπτο, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο περιοδικό Scientific Reports.
«Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι κατασκευαστές διέθεταν σαφώς πρακτικές γνώσεις σχετικά με τη σταθερότητα, τη συμπεριφορά των θεμελίων, την κατανομή της μάζας και τη μεταφορά φορτίου», δήλωσε ο σεισμολόγος του NRIAG και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Άσεμ Σαλάμα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι περισσότερες δονήσεις που καταγράφηκαν μέσα στην πυραμίδα είχαν μια συχνότητα που υποδήλωνε ότι η μηχανική καταπόνηση ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένη σε όλη την έκταση.
«Έτσι, ενώ θα δίσταζα να ισχυριστώ ότι σχεδίασαν σκόπιμα την πυραμίδα ειδικά για αντοχή στους σεισμούς, πιστεύω ότι ανέπτυξαν αρχιτεκτονικές και γεωτεχνικές λύσεις που παρήγαγαν φυσικά δομές με εξαιρετική μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα», δήλωσε ο Σαλάμα.
Αυτό έγινε αντιληπτό με την πάροδο του χρόνου μέσω δοκιμών και σφαλμάτων, όπως αποδεικνύουν ορισμένες ελαττωματικές πυραμίδες που προηγήθηκαν αυτής.
Οι ερευνητές συνέλεξαν σεισμικά δεδομένα από διάφορα περάσματα και θαλάμους που χτίστηκαν μέσα στην πυραμίδα, συμπεριλαμβανομένου του κύριου ταφικού δωματίου που ονομάζεται Θάλαμος του Βασιλιά, καθώς και του περιβάλλοντος βράχου και εδάφους.
Διαπίστωσαν ότι η ενίσχυση των δονήσεων αυξήθηκε με την ανύψωση μέσα στην πυραμίδα, ένα φυσιολογικό φαινόμενο για ψηλές κατασκευές. Αλλά παρατήρησαν μια μείωση στην ενίσχυση μέσα σε πέντε ειδικούς θαλάμους που χτίστηκαν πάνω από τον Θάλαμο του Βασιλιά, παρά την υψηλότερη θέση τους.
«Αυτό υποδηλώνει ότι αυτοί οι θάλαμοι βοηθούν αποτελεσματικά στην διάχυση της σεισμικής ενέργειας και προστατεύουν τον Θάλαμο του Βασιλιά – μια από τις πιο κρίσιμες περιοχές – από υπερβολική δόνηση», δήλωσε ο Ελ Γκάμπρι.
Οι πιο πρόσφατοι σεισμοί στην περιοχή περιλάμβαναν αξιοσημείωτους σεισμούς του 1847 και του 1992, οι οποίοι προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε χιλιάδες κτίρια και ο τελευταίος σκότωσε περισσότερους από 560 ανθρώπους. Η πυραμίδα υπέστη ελάχιστες ζημιές.
Είναι μέρος ενός μεγάλου συγκροτήματος, μαζί με άλλες πυραμίδες και τη Μεγάλη Σφίγγα της Γκίζας – όλες προσελκύοντας πλήθη επισκεπτών από την αρχαιότητα.
«Η Μεγάλη Πυραμίδα δεν είναι μόνο ένα εξαιρετικό μηχανικό επίτευγμα, αλλά και ένα βαθύ έργο τέχνης και ανθρώπινης όρασης. Η τέλεια συμμετρία της, η μνημειώδης κλίμακα και οι κομψές αναλογίες της δημιουργούν μια διαχρονική ομορφιά που συνεχίζει να εμπνέει δέος ακόμη και μετά από 4.600 χρόνια», δήλωσε ο Ελ Γκάμπρι.
«Πέρα από τη φυσική του ομορφιά, αυτό που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η απίστευτη διαχείριση του έργου και η οργανωτική μαεστρία που αντιπροσωπεύει. Η κατασκευή ενός τέτοιου μνημείου χρειάστηκε περίπου 20 χρόνια και απαιτούσε τη διατήρηση ενός σαφούς, μακροπρόθεσμου οράματος, μιας εξαιρετικά πολύπλοκης αλυσίδας εφοδιασμού και τον συντονισμό δεκάδων χιλιάδων εξειδικευμένων εργατών, μηχανικών και διοικητικών στελεχών», δήλωσε ο Ελ Γκάμπρι.
Αυτό θα περιελάμβανε τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, την εκπαίδευση εξειδικευμένων εργατικών δυνάμεων, τη διασφάλιση συνεχούς εφοδιασμού με τρόφιμα για τους εργάτες και την εφοδιαστική αλυσίδα για τεράστιες ποσότητες πέτρας.
«Μας υπενθυμίζει τι είναι ικανός να κάνει ο ανθρώπινος πολιτισμός όταν το όραμα, η επιστήμη, η οργάνωση και η αποφασιστικότητα ενώνονται», είπε ο Ελ Γκάμπρι. «Πραγματικά το έκαναν», είπε ο Σαλάμα, «έχτισαν ‘ένα για τους αιώνες’»
