Με την αμερικανική διπλωματία να μονοπωλεί ήδη τον βηματισμό για την επόμενη ημέρα στο ουκρανικό μέτωπο, οι Βρυξέλλες αναζητούν το πρόσωπο που θα τις επαναφέρει στις ράγες των διαπραγματεύσεων με το Κρεμλίνο.
Το πρόσφατο ρεπορτάζ των Financial Times αποκαλύπτει μια ενδεικτική θεσμική αμηχανία: η Ευρώπη, ελλείψει στιβαρής ηγεσίας στο παρόν, αναγκάζεται να ανασύρει εφεδρείες από το παρελθόν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ασπίδα του Αχιλλέα: Πώς θα λειτουργεί η ελληνική αντιαεροπορική ομπρέλα (με απλά λόγια)
Τα ονόματα του Μάριο Ντράγκι και της Άνγκελα Μέρκελ φιγουράρουν στην κορυφή της λίστας για την ανάληψη ρόλου ειδικού απεσταλμένου. Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ε.Ε. αναμένεται να θέσουν το ζήτημα επί τάπητος στην επικείμενη σύνοδο της Κύπρου, επιχειρώντας να γεφυρώσουν το χάσμα επικοινωνίας που παγιώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή το 2022.
Το τεχνοκρατικό κύρος και το βαρύ πολιτικό παρελθόν
Η αναζήτηση κοινού εκπροσώπου φέρνει στην επιφάνεια τις εσωτερικές αντιφάσεις της Ένωσης. Το Κίεβο, διατηρώντας το βλέμμα του στραμμένο στη διασφάλιση αυστηρών εγγυήσεων, προκρίνει πρόσωπα χωρίς βαρίδια ενδοτισμού. Ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, προβάλλεται ως μια αξιόπιστη λύση που αποπνέει αυστηρότητα και αποφεύγει τις ιδεολογικές συγκρούσεις.
Αντιθέτως, η περίπτωση της Άνγκελα Μέρκελ αποτελεί πολιτικά ναρκοθετημένο πεδίο. Παρά το αδιαμφισβήτητο ειδικό βάρος της στην ευρωπαϊκή ιστορία, το ίδιο το Βερολίνο αλλά και οι ανατολικοευρωπαϊκές πρωτεύουσες αδυνατούν να προσπεράσουν την κατευναστική, ενεργειακή πολιτική που εφάρμοσε έναντι της Μόσχας επί των ημερών της. Σε μια προσπάθεια να βρεθεί η χρυσή τομή που θα διαθέτει γνώση της ρωσικής στρατηγικής κουλτούρας, έχουν πέσει στο τραπέζι και τα ονόματα των Φινλανδών Αλεξάντερ Στουμπ και Σάουλι Νιινίστο.
Το αμερικανικό «φιλί ζωής» και ο καθρέφτης της αδυναμίας
Η αλήθεια είναι πως η ενδοευρωπαϊκή διεργασία δεν προέκυψε από αυτόνομη στρατηγική αφύπνιση, αλλά επειδή η Ουάσιγκτον παραχώρησε τον απαραίτητο ζωτικό χώρο. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε τους Ευρωπαίους αξιωματούχους πως δεν φέρει αντίρρηση στην ανάπτυξη παράλληλων επαφών. Πρακτικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτρέπουν στην Ευρώπη να συμμετάσχει ως απλός συνοδοιπόρος στις διαπραγματεύσεις που οι ίδιες ενορχηστρώνουν.
Η ειρωνεία του ευρωπαϊκού σχεδιασμού αποκαλύπτεται από την ίδια την Άνγκελα Μέρκελ, η οποία υπογράμμισε με ρεαλισμό πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν λαμβάνει σοβαρά υπόψη του μόνο τους εν ενεργεία ηγέτες.
Η επίκληση σε πολιτικούς που έχουν αποχωρήσει από την ενεργό δράση λειτουργεί ως αδιάψευστος μάρτυρας της σημερινής ευρωπαϊκής αδυναμίας. Όταν μια Ένωση κρατών αδυνατεί να αναδείξει έναν σύγχρονο, εν ενεργεία ηγέτη με το απαιτούμενο εκτόπισμα για να καθίσει απέναντι στον Ρώσο πρόεδρο, η τοποθέτηση ενός απεσταλμένου δεν επιλύει το γεωπολιτικό έλλειμμα· απλώς το καμουφλάρει.
