Μέσα σε έναν ναό που μετά το 1922 είχε μετατραπεί ακόμη και σε φυλακή, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στάθηκε συγκινημένος μπροστά στους προσκυνητές στην Καππαδοκία, βλέποντας να πραγματοποιείται ένα όνειρο χρόνων: να ακουστεί ξανά προσευχή στην ιστορική Παναγία της Νεάπολης.
Ο εσπερινός που τελέστηκε στον ανακαινισμένο Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νεάπολη Καππαδοκίας (Nevşehir), χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Ιωάννη, αποτέλεσε μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές του φετινού προσκυνήματος του Οικουμενικού Πατριάρχη στην Αγιοτόκο Καππαδοκία.
Ο περικαλλής ναός, που σήμερα λειτουργεί ως χώρος τέχνης, κουβαλά μία δραματική ιστορία. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών και την αποχώρηση των Ελλήνων της Καππαδοκίας το 1922, μετατράπηκε σε φυλακή και για δεκαετίες εγκαταλείφθηκε στην τύχη του.
Σύμφωνα με πληροφορίες, όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης επισκέφθηκε τον ναό πριν από περίπου πέντε χρόνια, η εικόνα ήταν σοκαριστική. Το κτήριο βρισκόταν σε άθλια κατάσταση, ενώ ακόμη και μέσα στο ιερό είχε εγκατασταθεί τουαλέτα.
Μάλιστα, ο ναός κινδύνευσε να καταρρεύσει όταν τηλεοπτικό συνεργείο που πραγματοποιούσε γύρισμα στον χώρο έκοψε δύο πασσάλους για καλύτερο πλάνο. Καππαδόκες κινητοποιήθηκαν άμεσα και, μέσω του Οικουμενικού Πατριάρχη, ζητήθηκε παρέμβαση των τουρκικών αρχών, οι οποίες τελικά ανταποκρίθηκαν και προχώρησαν στην ανακαίνιση του ιστορικού μνημείου.
Έτσι, το όνειρο του Πατριάρχη να τελεστεί ξανά ακολουθία στην Παναγία της Νεάπολης έγινε πραγματικότητα.
Μετά τον εσπερινό, ο Οικουμενικός Πατριάρχης μίλησε με βαθιά συγκίνηση στους προσκυνητές:
«Στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Νεαπόλεως καταθέτουμε και εμείς αυτήν την εσπέραν τον απεριόριστο σεβασμό μας προς την Παναγία και τις ελπίδες μας, όπως και οι πρόγονοί μας εδώ, στον αγιασμένο αυτόν τόπο».
Και πρόσθεσε:
«Κι αν δεν συναντούμε σήμερα στην αγιοτόκο Μικρασιατική γη τις ακμάζουσες κοινότητες των Ρωμιών, βρίσκουμε παντού το αποτύπωμα της Ρωμιοσύνης, την ανεξίτηλη σφραγίδα της».
Ο Πατριάρχης υπογράμμισε ότι τα μνημεία της Καππαδοκίας αποτελούν ζωντανή θεολογική και πολιτισμική παρακαταθήκη και μίλησε για την παράδοση ειρηνικής συνύπαρξης που χαρακτήριζε επί αιώνες την περιοχή.
Μάλιστα, απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό και στα τουρκικά, ευχαριστώντας τις αρχές για την άδεια και συγχαίροντας για την ανακαίνιση του ναού.
Το «Χριστός Ανέστη» στον Άγιο Θεόδωρο μετά από πέντε χρόνια
Το αποκορύφωμα του προσκυνήματος ήταν το πασχαλινό συλλείτουργο που τελέστηκε στον παλαιό Ιερό Ναό του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος στη Μαλακοπή (Derinkuyu), παρουσία περισσότερων από 100 προσκυνητών από την Ελλάδα, την Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα και το εξωτερικό.
Ο ναός, που μετά το 1922 είχε εγκαταλειφθεί και μετατραπεί ακόμη και σε στάβλο, λειτούργησε ξανά έπειτα από πέντε χρόνια κατά τα οποία οι τουρκικές αρχές δεν είχαν δώσει άδεια για τις ετήσιες λειτουργίες.
Μέσα στον γυμνό ναό, χωρίς εικόνες και με εμφανή τα σημάδια της εγκατάλειψης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είπε συγκινημένος:
«Μετά από διακοπήν ολίγων ετών, η χάρις του Θεού μάς χαρίζει την ευλογίαν να τελέσωμεν Πασχάλιον Θείαν Λειτουργίαν εις τα ερημωμένα σεβάσματά μας. Να είπωμεν το “Χριστός Ανέστη” εις τα εδώ αναπαυόμενα οστά των προγόνων μας».
Ο Πατριάρχης χαρακτήρισε την Καππαδοκία τόπο αγιασμένο από τους Μεγάλους Πατέρες, τους μάρτυρες και τις προσευχές αιώνων.
«Όλα εδώ ευωδιάζουν μοσχολίβανον, όλα φέρουν κατάνυξιν, όλα αποπνέουν χάριν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μετά τη λειτουργία τελέστηκε Τρισάγιο για όλους τους αναπαυόμενους της Καππαδοκίας, «τους τε ειρηνικώς κοιμηθέντας και τους μαρτυρικώς τελειωθέντας».
Η επιστροφή των προσκυνημάτων
Από το 2000 και μετά, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχε καταφέρει να λαμβάνει σχεδόν κάθε χρόνο άδεια για λειτουργίες σε ιστορικούς ναούς της Καππαδοκίας, συνεχίζοντας ένα συμβολικό προσκύνημα μνήμης στις χαμένες πατρίδες της Μικράς Ασίας.
Τα τελευταία πέντε χρόνια, όμως, οι άδειες δεν δίνονταν.
Η φετινή επανέναρξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, ενώ ο Πατριάρχης εξέφρασε την ελπίδα να συνεχιστούν πλέον κανονικά οι ετήσιες λειτουργίες.
Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν χωρίς προβλήματα και υπό διακριτική παρουσία της τουρκικής αστυνομίας.
Η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική σε σχέση με το 2000, όταν στην πρώτη λειτουργία που είχε τελέσει τότε ο Πατριάρχης είχαν συγκεντρωθεί έξω από τον ναό μέλη των «Γκρίζων Λύκων», προκαλώντας ένταση.
Στο φετινό προσκύνημα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο βουλευτής της ΝΔ Μάξιμος Χαρακόπουλος, η αντιπεριφερειάρχης Αθηνών Αλεξάνδρα Πάλλη – Γιαννακοπούλου, εκπρόσωποι καππαδοκικών σωματείων και πλήθος προσκυνητών από την Ελλάδα, την Πόλη και το εξωτερικό.
