Ειδική πλειοψηφία σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής προκρίνει η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα ως προς το μέλλον της ευρωπαϊκής λήψης αποφάσεων. Με φόντο τα «διδάγματα» της περιόδου κατά την οποία ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν αξιοποίησε κατ’ επανάληψη το δικαίωμα βέτο, η παρέμβασή της χθες Δευτέρα, μια ημέρα μετά την εκλογική ήττα του Ούγγρου πρωθυπουργού, σηματοδοτεί μια προσπάθεια υπέρβασης των αδιεξόδων, που έχουν παραλύσει την κοινή ευρωπαϊκή δράση σε κρίσιμα διεθνή ζητήματα.
Σήμερα, οι περισσότερες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου απαιτούν ομοφωνία, γεγονός, που δίνει σε κάθε κράτος-μέλος τη δυνατότητα να «μπλοκάρει» πρωτοβουλίες ακόμη και όταν υπάρχει ευρεία συναίνεση. Η πρακτική αυτή οδήγησε τα τελευταία χρόνια σε επαναλαμβανόμενα αδιέξοδα, με χαρακτηριστικές περιπτώσεις τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και τις κοινές τοποθετήσεις για την Κίνα ή τη Μέση Ανατολή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υπόλοιπες 26 χώρες αναγκάστηκαν να προχωρήσουν χωρίς την Ουγγαρία, μια θεσμικά «ανορθόδοξη» λύση, που όμως ουσιαστικά υπονομεύει τη συνοχή της Ενωσης.
Η ειδική πλειοψηφία, που φέρει προς συζήτηση η Φον ντερ Λάιεν προβλέπει ότι μια απόφαση εγκρίνεται εφόσον τη στηρίζει το 55% των κρατών-μελών (τουλάχιστον 15 από τα 27), τα οποία εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του συνολικού πληθυσμού της Ε.Ε. Πρόκειται για ένα σύστημα που ήδη εφαρμόζεται σε αρκετούς τομείς πολιτικής και θεωρείται πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό, καθώς περιορίζει τη δυνατότητα ενός μόνο κράτους να εμποδίσει τη συλλογική δράση.
«Πιστεύω ότι η μετάβαση σε σύστημα ειδικής πλειοψηφίας στην εξωτερική πολιτική αποτελεί έναν σημαντικό τρόπο για να αποφύγουμε τα συστηματικά αδιέξοδα που έχουμε βιώσει στο παρελθόν, και ότι πρέπει να αξιοποιήσουμε τη σημερινή συγκυρία για να προχωρήσουμε ουσιαστικά προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε χαρακτηριστικά η Φον ντερ Λάιεν, δίνοντας το πολιτικό στίγμα της πρωτοβουλίας.
