Μια ανατροπή των πολιτικών ισορροπιών σημειώθηκε στην καρδιά των Βρυξελλών καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να παρέμβει δυναμικά στις διαπραγματεύσεις για την εμπορική συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur. Με μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ως αιφνιδιαστικό φρένο η Ολομέλεια του σώματος έστειλε σαφές μήνυμα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη ότι η συμφωνία με τη μορφή που προωθείται δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να δικαιώσει τις έντονες αντιδράσεις του αγροτικού κόσμου αλλά και των περιβαλλοντικών οργανώσεων που εδώ και καιρό προειδοποιούν για τις αρνητικές συνέπειες της σύμβασης.
Η απόφαση της Ολομέλειας και το πολιτικό μήνυμα
Η ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέδειξε το χάσμα που χωρίζει τους εκλεγμένους αντιπροσώπους των ευρωπαίων πολιτών από τις τεχνοκρατικές επιλογές της Κομισιόν. Οι ευρωβουλευτές με πλειοψηφία ενέκριναν ψήφισμα το οποίο ουσιαστικά ζητά την αναστολή των διαδικασιών επικύρωσης της συμφωνίας με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Η πολιτική σημασία αυτής της κίνησης είναι τεράστια καθώς αφαιρεί το ηθικό και πολιτικό έρεισμα από την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν η οποία επιθυμούσε την ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων. Το Ευρωκοινοβούλιο καθιστά σαφές ότι δεν πρόκειται να λειτουργήσει ως απλός επικυρωτής αποφάσεων που λαμβάνονται πίσω από κλειστές πόρτες αλλά απαιτεί ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση των όρων που διέπουν το διεθνές εμπόριο της Ένωσης.
Οι ανησυχίες για τον αθέμιτο ανταγωνισμό
Ο βασικός λόγος που οδήγησε σε αυτό το «μπλόκο» είναι η προστασία του ευρωπαϊκού πρωτογενούς τομέα. Οι ευρωβουλευτές συμμερίστηκαν τις ανησυχίες των αγροτών οι οποίοι καταγγέλλουν πως η συμφωνία Mercosur δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού. Η εισαγωγή φθηνών αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων από τη Βραζιλία την Αργεντινή την Παραγουάη και την Ουρουγουάη απειλεί τη βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών εκμεταλλεύσεων.
Το επιχείρημα που κυριάρχησε στη συζήτηση είναι ότι δεν είναι δυνατόν να επιβάλλονται αυστηρότατοι κανόνες παραγωγής στους Ευρωπαίους παραγωγούς την ώρα που η αγορά ανοίγει σε προϊόντα τρίτων χωρών τα οποία δεν πληρούν τις ίδιες προδιαγραφές υγιεινής και ασφάλειας. Η Ευρωβουλή με την απόφασή της ζητά τη θεσμοθέτηση ρητρών αμοιβαιότητας ώστε να διασφαλιστεί ότι τα εισαγόμενα προϊόντα θα σέβονται τα ευρωπαϊκά πρότυπα και δεν θα υπονομεύουν την ποιότητα της διατροφής των πολιτών.
Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και η Αμαζονία
Πέραν των οικονομικών παραμέτρων καθοριστικό ρόλο στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαδραμάτισε και η περιβαλλοντική διάσταση του ζητήματος. Η συμφωνία Mercosur έχει επικριθεί σφοδρά καθώς θεωρείται ότι ενθαρρύνει την αποψίλωση του τροπικού δάσους του Αμαζονίου προκειμένου να δημιουργηθούν νέες καλλιεργήσιμες εκτάσεις και βοσκοτόπια.
Οι ευρωβουλευτές τόνισαν πως η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί από τη μια να διακηρύττει την Πράσινη Συμφωνία και την προσήλωσή της στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και από την άλλη να υπογράφει εμπορικές συμφωνίες που επιδεινώνουν την περιβαλλοντική καταστροφή σε παγκόσμιο επίπεδο. Το ψήφισμα ζητά δεσμευτικές ρήτρες για την προστασία του περιβάλλοντος και μηχανισμούς κυρώσεων σε περίπτωση που οι χώρες της Mercosur δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους για το κλίμα.
Η επόμενη ημέρα για την Κομισιόν
Η εξέλιξη αυτή φέρνει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία καλείται πλέον να αναθεωρήσει τη στρατηγική της. Η προσπάθεια να παρακαμφθούν οι αντιδράσεις των εθνικών κοινοβουλίων και τώρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου φαίνεται να πέφτει στο κενό. Οι Βρυξέλλες θα πρέπει να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής ζητώντας αλλαγές στο κείμενο της συμφωνίας οι οποίες ωστόσο είναι αβέβαιο αν θα γίνουν αποδεκτές.
Το αιφνιδιαστικό αυτό φρένο αποδεικνύει ότι η εμπορική πολιτική της Ευρώπης δεν είναι πλέον μια τεχνοκρατική διαδικασία αλλά ένα πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης όπου τα συμφέροντα της κοινωνίας και η προστασία του πλανήτη τίθενται σε προτεραιότητα έναντι της εμπορικής απελευθέρωσης χωρίς όρους.
