Κόσμος

Κορονοϊός: Τι ξέρουμε και τι όχι για τον COVID-19

Συνήθως, μέχρι να μάθουμε από τα μέσα ενημέρωσης κάτι σχετικά με μια επιστημονική έρευνα, έχει περάσει μία περίοδος εξέτασης, ανάπτυξης και αξιολόγησης. Όποιου θέματος και να άπτεται, η ανακοίνωση συχνά βασίζεται σε έρευνες που έχουν αξιολογηθεί από ειδικούς και δημοσιεύεται σε εξειδικευμένα περιοδικά στα οποία έχει υποβληθεί μήνες νωρίτερα.

Αυτό που ήταν διαφορετικό με τον κορωνοϊό ήταν ότι όλοι – το κοινό, οι πολιτικοί και οι δημοσιογράφοι – βίωναν την εμπειρία της επιστήμης στα όριά της. Στα όρια μεταξύ του γνωστού και του άγνωστου, η έρευνα περιλαμβάνει χάος, σύγχυση, κάποιες φορές και αντιφάσεις. Τα ανθρώπινα λάθη και οι προκαταλήψεις είναι πιθανά. Έτσι όμως λειτουργεί η επιστήμη. Έτσι μαθαίνουμε πώς λειτουργεί ο κόσμος και έτσι προχωράμε προς μεγαλύτερη κατανόηση του είδους μας.
Μπορούμε να εμπιστευόμαστε ότι η επιστήμη διαθέτει μέσα για να διορθώνεται, καθώς πρόκειται για συλλογικό έργο. Τα αποτελέσματα εξετάζονται ξανά και ξανά, συχνά οι έρευνες επαναλαμβάνονται, και με κάθε έρευνα αναδύεται μία πιο καθαρή εικόνα του κόσμου. Απλώς χρειάζεται χρόνος.

Η πανδημία δεν προσέφερε την πολυτέλεια του χρόνου για να φτάσουμε σε συναίνεση και να απορρίψουμε τα πιθανά λάθη. Διστακτικά ευρήματα χωρίς επιβεβαίωση αντιμετωπίστηκαν ως περισσότερο σημαίνοντα απ’ όσο θα έπρεπε, εξαιτίας της απουσίας άλλων στοιχείων. Σε κάποιες περιπτώσεις, αμφιλεγόμενες φωνές ενισχύθηκαν. Οι επιστήμονες που εξέφραζαν διαφορετικές απόψεις το ανακοίνωναν στα ΜΜΕ για να το ακούσουμε όλοι. Εν τω μεταξύ, κάποια από τα πράγματα που γνωρίζαμε πριν από έναν χρόνο άλλαξαν, άλλα εξελίχθηκαν, ενώ άλλα παραμένουν ασαφή.

To BBC παραθέτει έναν κατάλογο με το πού βρισκόμαστε σήμερα, στις αρχές του 2021:

Τι γνωρίζουμε για τον κορoνοϊό


Ο αερισμός των εσωτερικών χώρων είναι σημαντικός
Καθώς οι γνώσεις μας εξελίσσονταν γινόταν όλο και πιο σαφές το πόσο σημαντικό είναι να αποφεύγουμε τη μετάδοση του αερομεταφερόμενου ιού σε εσωτερικούς χώρους. Ο καθαρισμός των επιφανειών, η χρήση μάσκας και το πλύσιμο των χεριών παραμένουν σημαντικά, εξίσου όμως με τον καλό αερισμό των εσωτερικών χώρων.

Οι μάσκες λειτουργούν


Στα πρώτα στάδια της πανδημίας, και καθώς δεν υπήρχαν σαφή στοιχεία, κάποιες κυβερνήσεις δίσταζαν να συστήσουν τη χρήση μάσκας, ενώ άλλες ενθάρρυναν τους πολίτες να τις χρησιμοποιούν. Η προληπτική αυτή προσέγγιση λειτούργησε.Οι μάσκες αποδείχτηκε ότι αποτελούν έναν απλό και αποτελεσματικό τρόπο πρόληψης της διάδοσης του ιού. Οι προσωπίδες, ωστόσο, είναι λιγότερο αποτελεσματικές.

Το πλύσιμο των χεριών παραμένει απαραίτητο


Μέσα στη φούρια των lockdown και της κοινωνικής αποστασιοποίησης, κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε ένα σημαντικό μέτρο κατά του κορωνοϊού: το πλύσιμο των χεριών. Παρόλο που η μετάδοση μέσω ανόργανων επιφανειών θεωρείται πλέον αρκετά δύσκολη, υπάρχουν στοιχεία που καταδεικνύουν πως ο ιός μπορεί να βρίσκεται στα χέρια φορέων, που μπορούν να τον μεταδώσουν. Οι άνθρωποι έχουν επίσης την τάση να αγγίζουν συχνά το πρόσωπό τους.

Ο ιός επηρεάζει διαφορετικά τον καθένα


Εκτός από τις ηλικιακές διαφορές, φάνηκε ότι ο ιός επηρεάζει πιο σοβαρά τους άντρες από τις γυναίκες, και κάποιες φυλετικές ομάδες είναι πιο ευάλωτες από άλλες. Κάποιοι άνθρωποι επίσης διαθέτουν ένα είδος μυστηριώδους ανοσίας, την οποία ίσως να είχαν αναπτύξει πολύ πριν την πανδημία.

Ο ιός μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε όργανα


Παρόλο που ο κορωνοϊός επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα, δεν περιορίζεται στους πνεύμονες. Οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον ότι μπορεί να μολύνει τα κύτταρα των αιμοφόρων αγγείων και να επηρεάσει διάφορα σημαντικά όργανα, όπως η καρδιά, ο εγκέφαλος, τα νεφρά, το συκώτι και το πάγκρεας. Οι επιπτώσεις αυτές έχουν διαπιστωθεί ακόμα και σε νέους ανθρώπους χωρίς υποκείμενα νοσήματα. Κανείς δεν γνωρίζει αν αυτές οι βλάβες θα αποκατασταθούν ποτέ.

Η μετάδοση του ιού γίνεται με γεωμετρικό ρυθμό


Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το καταλαβαίνουν αυτό. Πληθώρα μελετών έχει δείξει ότι όσοι δεν αντιλαμβάνονται τη λογική της γεωμετρικής αύξησης είναι λιγότερο πιθανό να τηρούν μέτρα προστασίας όπως η κοινωνική αποστασιοποίηση, το πλύσιμο των χεριών και η χρήση μάσκας.

Τα εμβόλια κατά του κορωνοϊού είναι ασφαλή και αποτελεσματικά


Οι επιστήμονες εργάστηκαν με εξαιρετική ταχύτητα και υπό εξαιρετική πίεση για τη δημιουργία εμβολίων. Υπό το βάρος των προσδοκιών ολόκληρου του πλανήτη, ανέπτυξαν ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια που δοκιμάστηκαν αυστηρά σε κλινικές δοκιμές.

Η ανοσία αγέλης συνήθως επιτυγχάνεται μέσω εμβολιασμών


Η ανοσία αγέλης είναι ένα είδος αντίστασης σε μία ασθένεια που παρατηρείται σε έναν πληθυσμό όταν υπάρχουν αρκετά μέλη του με ανοσία. Αντίθετα όμως με την αίσθηση που ίσως να δημιουργήθηκε σε πολλούς κατά τη διάρκεια της πανδημίας, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους αυτό δεν επιτυγχάνεται αφήνοντας τον ιό να κυκλοφορήσει ελεύθερα στην κοινωνία. Πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι μια τέτοια απόπειρα θα είχε ως αποτέλεσμα έναν απαράδεκτα υψηλό αριθμό θανάτων. Η ανοσία αγέλης μπορεί σίγουρα να επιτευχθεί μέσω εμβολίων, με πολύ λιγότερες παράπλευρες απώλειες και συχνά μεγαλύτερη προστασία.

Τα περισσότερα εμβόλια πιθανότατα δεν θα αποτρέπουν τη μετάδοση


Ωστόσο, τα υπάρχοντα εμβόλια κατά του κορωνοϊού δεν αξιολογήθηκαν ως προς την ικανότητά του να αποτρέπουν τη μετάδοση του ιού – αξιολογήθηκαν ως προς την ικανότητά τους να αποτρέπουν την ανάπτυξη συμπτωμάτων και την ασθένεια. Η έρευνα σχετικά με το κατά πόσο τα εμβόλια εμποδίζουν και τη μετάδοση του ιού βρίσκεται υπό εξέλιξη, αλλά υπάρχουν κάποιες πρώτες ενδείξεις ότι τόσο το εμβόλιο της Pfizer-BioNTech όσο και αυτό της AstraZeneca μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης, ενώ κάποια πολύ πρώιμα στοιχεία υποδεικνύουν ότι άλλα εμβόλια ίσως και να αποτρέπουν εντελώς τη μετάδοση.

Τα ποσοστά θανάτων διαφέρουν από χώρα σε χώρα


…και υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό, που κυρίως έχουν να κάνουν με τον τρόπο καταμέτρησης των θανάτων. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι πάντα εύκολο να συγκριθούν τα ποσοστά θανάτων μεταξύ χωρών. Οι διαφορές αυτές δεν είναι μοναδικές στην περίπτωση του κορωνοϊού, αλλά συνηθισμένο φαινόμενο όταν ενσκήπτει κάποια πανδημία.

Τι γνωρίζουμε από την ιστορία

 


Πώς αντιμετωπίστηκαν πανδημίες στο παρελθόν
Ο τρόπος με τον οποίο χώρες όπως ο Καναδάς και η Ταϊβάν αντιμετώπισαν το ξέσπασμα του Sars το 2003 είχε πολλά να μας μάθει για την τρέχουσα πανδημία, κυρίως τη σημασία της ιχνηλάτησης των επαφών των φορέων και την απομόνωση των ασθενών.

Η κοινωνική αποστασιοποίηση είναι μια πρακτική με 400 χρόνια ιστορίας
Στην Σαρδηνία του 16ου αιώνα, ένας γιατρός εξέδωσε έναν οδηγό κοινωνικών αποστάσεων κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας πανούκλας, ο οποίος μοιάζει κομμένος και ραμμένος για τον κορωνοϊό – μέχρι και στη σύσταση να βγαίνει έξω μόνο ένα άτομο από κάθε νοικοκυριό για τα ψώνια.

Τι δεν γνωρίζουμε


Τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της ασθένειας
Για πόσο καιρό θα υποφέρουν οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν μακροχρόνιο Covid; Είναι δυνατόν οι επιπτώσεις της ασθένειας να μεταδοθούν από γενιά σε γενιά; Και ας μην αναφερθούμε καλύτερα στις κοινωνικές/οικονομικές επιπτώσεις…

Πώς θα εξελιχθεί ο ιός


Κάθε φορά που ιός περνάει από άνθρωπο σε άνθρωπο αλλάζει λίγο, αν και τώρα οι επιστήμονες αρχίζουν να διακρίνουν μοτίβα στον τρόπο με τον οποίο μεταλλάσσεται.

Ποια θα είναι η επόμενη πανδημία


Αρχίζουν να διατυπώνονται πολλές θεωρίες σχετικά με το ποια θα είναι η επόμενη πανδημία και από πού θα προέλθει, η αλήθεια όμως είναι ότι δεν μπορεί να υπάρχει καμία βεβαιότητα.

Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της πανδημίας στο περιβάλλον;


Παρόλο που στην αρχή του πρώτου παγκόσμιου lockdown οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ρύπων μειώθηκαν σημαντικά, τα επίπεδά τους αυξήθηκαν και πάλι στη διάρκεια του υπόλοιπου έτους. Συνολικά, οι εκπομπές ρύπων μειώθηκαν μόνο κατά 6% περίπου το 2020. Υπάρχει όμως μια πιθανότητα η πανδημία να έχει σημαντικότερο αποτέλεσμα, καθώς οι περιβαλλοντολόγοι εξετάζουν αν η αντίδρασή μας στην κρίση του κορωνοϊού θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως μοντέλο για να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή.
 

Ακολουθήστε το Πενταπόσταγμα στο Google news

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ