Ανάμεσα στα ιστορικά στιγμιότυπα που έμειναν ανεξίτηλα στον χρόνο ξεχωρίζει εκείνο του Νοεμβρίου του 1974, όταν ο σπουδαίος ποιητής Γιάννης Ρίτσος στάθηκε μπροστά στο Πολυτεχνείο και απήγγειλε τη «Ρωμιοσύνη», με τη φωνή του να αντηχεί στους δρόμους μιας Αθήνας που είχε μόλις αφήσει πίσω της τη δικτατορία.
Ήταν η πρώτη επέτειος της αιματοβαμμένης εξέγερσης του Νοεμβρίου του 1973 και η Ελλάδα μετρούσε μόλις λίγους μήνες δημοκρατικής ζωής μετά την πτώση της δικτατορίας.
Εκείνη τη χρονιά, η 17η Νοεμβρίου συνέπεσε με τις πρώτες εκλογές της Μεταπολίτευσης, με αποτέλεσμα οι κεντρικές εκδηλώσεις μνήμης να πραγματοποιηθούν μία εβδομάδα αργότερα. Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες πλημμύρισαν το κέντρο της Αθήνας, πολλοί κρατώντας ένα λουλούδι για τους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους κατά την καταστολή της εξέγερσης.
Η ιστορική απαγγελία της «Ρωμιοσύνης»
Μέσα σε αυτή τη φορτισμένη ατμόσφαιρα, ο Γιάννης Ρίτσος χάρισε μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές της πρώτης επετείου. Με τη χαρακτηριστική, επιβλητική φωνή του απήγγειλε στίχους από τη «Ρωμιοσύνη», μπροστά στους συγκεντρωμένους πολίτες.
Το πλήθος παρακολουθούσε τον ποιητή, με τα λόγια του να αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια εποχή που η χώρα προσπαθούσε να αφήσει πίσω της τα χρόνια της δικτατορίας.
Η συγκλονιστική αυτή στιγμή καταγράφηκε σε βίντεο, το οποίο εξακολουθεί, 52 χρόνια αργότερα, να αποτελεί ένα σπουδαίο ιστορικό ντοκουμέντο.
Το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» και οι μνήμες του Πολυτεχνείου
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου είχε αφήσει βαθύ αποτύπωμα και στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Μετά τα γεγονότα του 1973, ο ποιητής έγραψε το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας», μια ποιητική σύνθεση που αποτυπώνει την αγωνία, τη βία και τον ανθρώπινο πόνο εκείνων των ημερών.
Το έργο ακολουθεί χρονικά τα γεγονότα από τις 16 έως τις 22 Νοεμβρίου, μεταφέροντας μέσα από τις εικόνες και τους στίχους του το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής.
Χρόνια αργότερα, ο ίδιος ο Ρίτσος απήγγειλε το έργο σε ραδιοφωνικό αφιέρωμα του Νότη Μαυρουδή, που μεταδόθηκε από το Δεύτερο Πρόγραμμα στις 16 Νοεμβρίου 1984, με αφορμή την 11η επέτειο της εξέγερσης.
Η συγκεκριμένη ηχογράφηση διασώζεται στο Αρχείο της ΕΡΤ, αποτελώντας ένα ακόμη πολύτιμο τεκμήριο της σύνδεσης του ποιητή με τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.