Η πρόσφατη ανακοίνωση της ελληνικής κυβέρνησης για την απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα social media φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη για αυστηρή επαλήθευση ηλικίας, η οποία επηρεάζει άμεσα όμως και τους ενήλικες.
Η απόφαση βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, σημειώνοντας πως η πολύωρη έκθεση των παιδιών στις οθόνες επηρεάζει αρνητικά την ψυχική και πνευματική τους υγεία.
Η σχετική ρύθμιση θα έρθει μέσα στο καλοκαίρι του 2026 και θα τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου του 2027.
Οι πλατφόρμες (Instagram, TikTok, Facebook κ.λπ.) είναι πλέον υποχρεωμένες να χρησιμοποιούν «αξιόπιστες μεθόδους» για να βεβαιώνονται ότι ο χρήστης είναι άνω του ορίου. Αυτό σημαίνει ότι η απλή δήλωση ηλικίας («είμαι άνω των 18») καταργείται.
Για να αποδείξει ένας ενήλικας την ηλικία του, θα κληθεί πράγματι να χρησιμοποιήσει επίσημα έγγραφα (ταυτότητα, διαβατήριο) ή βιομετρικές μεθόδους (selfie για εκτίμηση ηλικίας μέσω ΑΙ).
Το μέτρο σαφώς και είναι σωστό και αποτελεί ασπίδα προστασίας για τους ανηλίκους, αλλά το πρόβλημα έγκειται πλέον στην ορθή πιστοποίηση της ηλικίας.
Υπάρχουν προβληματισμοί από ειδικούς σχετικά με την αποτελεσματικότητα των οριζόντιων απαγορεύσεων και τους τρόπους με τους οποίους οι ανήλικοι μπορεί να προσπαθήσουν να παρακάμψουν τους περιορισμούς.
Η ορθή και αξιόπιστη πιστοποίηση της ηλικίας (age verification) αποτελεί πράγματι τη μεγαλύτερη πρόκληση για την εφαρμογή περιορισμών στα κοινωνικά δίκτυα, ιδιαίτερα με το νέο νομοθετικό πλαίσιο που προωθείται.
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση προχωρά στη θέσπιση «ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης» (κάτω των 15 ετών) με απαγόρευση πρόσβασης, η οποία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Τα Βασικά Προβλήματα στην Πιστοποίηση Ηλικίας:
Αναξιοπιστία Αυτοδήλωσης: Η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης κατά την εγγραφή είναι εύκολο να παρακαμφθεί από ανηλίκους.
Η χρήση ταυτοτήτων ή διαβατηρίων για επαλήθευση εγείρει σοβαρά ζητήματα απορρήτου (GDPR).
Η ανάγκη για συστήματα που είναι ταυτόχρονα αυστηρά (για να μην μπαίνουν παιδιά) και φιλικά προς τον χρήστη.
Η ΕΕ προωθεί το EU Digital Identity Wallet ως τη «χρυσή τομή» για την προστασία της ιδιωτικότητας. Στόχος είναι ο χρήστης να ταυτοποιείται μία φορά στο κράτος και μετά να δίνει στις πλατφόρμες μόνο ένα «ψηφιακό αποδεικτικό» ότι είναι άνω των 15 ή 18, χωρίς να μοιράζεται το όνομα ή τη φωτογραφία του απευθείας με την εταιρεία.
Στην Ελλάδα, η πλήρης εφαρμογή της απαγόρευσης για τους κάτω των 15 και οι σχετικοί έλεγχοι αναμένεται να ξεκινήσουν την 1η Ιανουαρίου 2027.
Πράγματι, η ανάγκη προστασίας των ανηλίκων οδηγεί σε ένα νέο μοντέλο όπου η ανωνυμία περιορίζεται, καθώς κάθε χρήστης θα πρέπει με κάποιον τρόπο να «αποδείξει» την ηλικιακή του κατηγορία για να διατηρήσει την πρόσβασή του.
Από την άλλη πλευρά η πιστοποίηση της ηλικίας είναι ένα μεγάλο " αγκάθι", το οποίο μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις, σχετικά με τον τρόπο που θα λάβει αυτό χώρα, αλλά και το ποιος θα έχει τελικά ευαίσθητα στοιχεία.
