Κοινωνία

Σαν σήμερα γεννήθηκε η Δούκισσα της Πλακεντίας - Η ζωή της

Κάποιες και κάποιοι τη γνωρίζουν μόνο από τον Σταθμό του Μετρό της Αθήνας που έχει πάρει το όνομά της και την ομώνυμη λεωφόρο στο Χαλάνδρι, κάποιες και κάποιοι ξέρουν λίγα πράγματα γι’ αυτή, ελάχιστες και ελάχιστοι περισσότερα. Αναφερόμαστε στη Δούκισσα της Πλακεντίας, μια αινιγματική προσωπικότητα που ανέπτυξε έντονη φιλελληνική δράση κατά τα χρόνια της Επανάστασης του 1821 και μετά την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους εγκαταστάθηκε μαζί με τη μοναχοκόρη της Ελίζα στη χώρα μας και ως τον θάνατό της υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που έζησαν στην Ελλάδα του Όθωνα και της Αμαλίας.

Ποια ήταν η Δούκισσα της Πλακεντίας;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ίσως πρέπει να ξεκινήσουμε την αναφορά μας στη Δούκισσα της Πλακεντίας από το ποια είναι… η Πλακεντία. Με το όνομα αυτό (από τη λατινική της ονομασία Placentia) αναφέρεται επίσης η πόλη της βορειοδυτικής Ιταλίας Πιατσέντζα γνωστή κυρίως στους ποδοσφαιρόφιλους και τους παίχτες του στοιχήματος έστω κι αν τώρα αγωνίζεται στην ιταλική Serie C.

Ο τίτλος του Δούκα της Πλακεντίας που κληρονόμησε ο σύζυγός της το 1824 έδωσε στη σύζυγό του Σοφία (γαλ. Sophie) τον αντίστοιχο γυναικείο τίτλο της Δούκισσας της Πλακεντίας.
 
Η Δούκισσα της Πλακεντίας (γαλ. Duchesse de Plaisance) ήταν Γαλλίδα ευγενής και ένθερμη φίλη της Ελλάδας. Ήταν κόρη του Γάλλου μαρκήσιου Francois Barbe (de) Marbois, διαπρεπούς πολιτικού κατά τα χρόνια της Α’ Αυτοκρατορίας και της Παλινόρθωσης. Όταν ο Barbe (de) Marbois διορίστηκε επιτετραμμένος της Γαλλίας στις Η.Π.Α. παντρεύτηκε την κόρη του πολιτικού από την Πενσιλβάνια Wiliam Moore, Elizabeth.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Από τον γάμο αυτό γεννήθηκε το 1785 η Σοφία, η μετέπειτα Δούκισσα της Πλακεντίας. Το 1802 η Σοφία παντρεύτηκε τον μετέπειτα στρατηγό Anne-Charles Lebrun (1775-1859). Το 1804 γεννήθηκε η μοναχοκόρη τους Ελίζα. Ο Lebrun ήταν εκείνη την εποχή υπασπιστής του Ναπολέοντα και το νεαρό ζευγάρι είχε έντονη παρουσία στην αυτοκρατορική αυλή! Η Σοφία διατηρούσε φιλολογικό σαλόνι στο οποίο σύχναζαν σημαντικοί διανοούμενοι της εποχής, όπως ο Ουγκό, ο Λαμαρτίνος κ.α. (πηγή:Βικιπαίδεια).

Ο γάμος της όμως με τον Lebrun δεν ήταν ευτυχισμένος. Το 1824 οι δύο σύζυγοι ήλθαν ουσιαστικά σε διάσταση χωρίς όμως ποτέ να πάρουν διαζύγιο. Τότε η Σοφία εγκατέλειψε την Γαλλία και εγκαταστάθηκε στην Ιταλία συνοδευόμενη από τον θαυμαστή της, ρομαντικό ποιητή και ένθερμο φιλέλληνα Casimir Delavigne (1793-1843), τον οποίο όμως εγκατέλειψε όταν έφτασαν στην Γένοβα. Ωστόσο, ο Delavigne ήταν αυτός που μετέδωσε στη Σοφία τα φιλελληνικά του αισθήματα. Έτσι έγινε μέλος του Φιλελληνικού Κομιτάτου και πρόσφερε για τον Αγώνα του ’21 23.000 φράγκα. Το 1826 γνώρισε στο Παρίσι τον Ιωάννη Καποδίστρια και εντυπωσιάστηκε από την προσωπικότητά του και τη μόρφωσή του. Το 1829 η Σοφία ήρθε στη χώρα μας μαζί με την Ελίζα και εγκαταστάθηκαν στην τότε πρωτεύουσα της Ελλάδας, το Ναύπλιο.

Η Δούκισσα της Πλακεντίας στην Ελλάδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Με τον Κυβερνήτη φαίνεται ότι η Δούκισσα της Πλακεντίας είχε ερωτική σχέση. Για την προσωπική ζωή του Ιωάννη Καποδίστρια είναι γνωστός και ο έρωτάς του με τη Ρωξάνη Στούρτζα (1786-1844), με την οποία γνωρίστηκε το 1809. Η Ρωξάνη υπήρξε δραστήριο μέλος της ‘’Φιλομούσου Εταιρείας Βιέννης’’, που ίδρυσε ο Καποδίστριας, ενώ πρόσφερε σημαντικές υπηρεσίες στη χώρα μας ιδιαίτερα με τη βοήθεια που παρείχε στους Έλληνες πρόσφυγες που έφτασαν στην Οδησσό. Στο Ναύπλιο η Σοφία και η Ελίζα έμειναν 17 μήνες.

Σταδιακά η Δούκισσα μετατράπηκε σε φανατική αντίπαλο του Καποδίστρια λόγω της αυταρχικής του πολιτικής. Μήπως όμως η μεταστροφή της οφείλεται στη ‘’διατάραξη’’ των προσωπικών της σχέσεων με τον Κυβερνήτη; Αυτό είναι άγνωστο… Πάντως πρόσφερε διάφορα ποσά για τις ανάγκες της εκπαίδευσης και με δαπάνες της ίδρυσε σχολείο θηλέων που λειτούργησε αρχικά στην Αίγινα και στη συνέχεια στο Ναύπλιο. Βλέποντας την πολιτική ένταση να αυξάνεται στην Ελλάδα αναχώρησε με την κόρη της για την Ιταλία. Όταν δολοφονήθηκε ο Καποδίστριας (Σεπτέμβριος 1831) η Δούκισσα βρισκόταν στη Φλωρεντία. Μάλιστα εξέδωσε φυλλάδιο, στο οποίο τασσόταν υπέρ της δολοφονικής πράξης των Μαυρομιχαλαίων.

Η αγάπη της για την Ελλάδα όμως ήταν πολύ μεγάλη. Έτσι το 1834 εγκαταστάθηκαν με την Ελίζα στην Αθήνα και σύντομα έγινε μία από τις εξέχουσες φυσιογνωμίες της μικρής τότε κοινωνίας της πρωτεύουσας. Στενή φίλη της εκείνη την εποχή ήταν η λαίδη Τζένη Θεοτόκη, μια γυναίκα με πολυτάραχη ζωή. Αγγλίδα αριστοκράτισσα (αρχικό όνομα JaneElisabethDigby, LadyEllenborough) (1802-1881) ήταν γνωστή για τους πολλούς ερωτικούς της δεσμούς. Το 1831 βρέθηκε στην αυλή του βασιλιά Λουδοβίκου Α’ της Βαυαρίας, πατέρα του Όθωνα. Υπήρξε ερωμένη του και απέκτησε από αυτόν ένα εξώγαμο παιδί. Την ίδια περίοδο γνώρισε στο Μόναχο τον κόμη Σπυρίδωνα Θεοτόκη, τον ερωτεύτηκε, έγινε Ορθόδοξη και τον παντρεύτηκε. Αρχικά εγκαταστάθηκαν στην Κέρκυρα και αργότερα στην Αθήνα. Υπήρξε στενή φίλη της Δούκισσας της Πλακεντίας, ωστόσο οι σχέσεις τους διαταράχθηκαν από κάποια ερωτική σχέση της Κόμισσας, που συνέχισε την άστατη ζωή και λέγεται ότι υπήρξε ερωμένη και του Όθωνα. Μάλιστα η Τζένη Θεοτόκη μετά από έναν θυελλώδη δεσμό με τον Χριστόδουλο Χατζηπέτρο που προκάλεσε σάλο, έφυγε για ένα ταξίδι στην Ανατολή. Στη Συρία γνώρισε και ερωτεύτηκε έναν Βεδουίνο σεΐχη, νεότερό της κατά 17 χρόνια και τον παντρεύτηκε. Έζησαν μαζί ως τον θάνατό της, το 1881.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ακόμα και την εποχή που βρισκόταν στο Ναύπλιο η Δούκισσα της Πλακεντίας είχε αρχίσει να αγοράζει γη στην Αθήνα, κάτι που συνέχισε όταν εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα. Εκτός από την πόλη της Αθήνας έκανε αγορές και στην Πεντέλη. Οι αντιδράσεις από τη Μονή Πεντέλης, που είχε θέσει άτυπα υπό την ιδιοκτησία της την ευρύτερη περιοχή γύρω από το μοναστήρι από τα μεσαιωνικά χρόνια, κάμφθηκαν με τη χορηγία από τη Δούκισσα διαφόρων έργων κοινής ωφελείας, όπως η διάνοιξη δρόμων στο Πεντελικό Όρος. Με χρήματα της Δούκισσας κατασκευάστηκε το 1841-1842 η γέφυρα της ρεματιάς του Χαλανδρίου από τον Αλέξανδρο Γεωργαντά (περ. 1800-1861) και τον σπουδαίο Δανό Κρίστιαν Χάνσεν. Είναι πεντάτοξη, μαρμάρινη και αποτελεί την παλαιότερη σωζόμενη γέφυρα της (ευρύτερης) Αθήνας. Βρίσκεται στα όρια Μελισσίων και Βριλησσίων. Οι βασικές της διαστάσεις είναι: μήκος 35 μέτρα, πλάτος 3,30 μέτρα, ύψος στηθαίου 0,45 μέτρα, άνοιγμα τόξων 5,50 μέτρα και ύψος του μεγαλύτερου τόξου, που φτάνει ως το βαθύτερο σημείο της ρεματιάς, 8,90 μέτρα.

Το 1834-1835 οικοδομήθηκε το πρώτο σπίτι της Δούκισσας της Πλακεντίας. Βρισκόταν σε μία πάροδο της οδού Πειραιώς, τη σημερινή οδό Μυλλέρου. Είχε υπόγειο, ισόγειο και πρώτο όροφο και ήταν κατασκευασμένο από ξύλο. Η περιοχή όπου βρισκόταν το σπίτι ήταν ερημική και γύρω από αυτό υπήρχαν ελάχιστα σπίτια.
 
Στην Αθήνα η Δούκισσα περιστοιχίστηκε από μικρή ομάδα προστατευομένων της, θυγατέρων αγωνιστών του 1821. Πολλά έχουν γραφτεί για τη σχέση της Δούκισσας της Πλακεντίας και της κόρης της Ελίζας με τον αγωνιστή του ’21 και μετέπειτα υπασπιστή του Όθωνα Ηλία Κατσάκο Μαυρομιχάλη (1800-1836), γιο του Ιωάννη (Κατσή) Μαυρομιχάλη και ανιψιό του θρυλικού Πετρόμπεη. Όταν τον Απρίλιο του 1836 ο Όθωνας πήγε στο Μόναχο για να βρει νύφη συνοδευόταν από τους δύο υπασπιστές του: τον Ηλία Κατσάκο Μαυρομιχάλη και τον Αντώνιο Μιαούλη (1800-1836), γιο του θρυλικού ναυμάχου Ανδρέα Μιαούλη με αξιόλογη δράση κατά τα χρόνια του Αγώνα. Η χολέρα που θέριζε τότε την πρωτεύουσα της Βαυαρίας στοίχισε τη ζωή των δύο νέων που τάφηκαν εκεί. Ο Πολύβιος Δημητρακόπουλος στο μυθιστόρημά του ‘’Η Δούκισσα της Πλακεντίας’’ αναφέρει ότι ο Κατσάκος έσωσε τη Σοφία και την Ελίζα από βέβαιο θάνατο όταν το άλογο της άμαξάς τους αφηνίασε και τις οδηγούσε στον γκρεμό. Οι δύο γυναίκες γοητεύτηκαν από τον Κατσάκο και ο πρόωρος θάνατός του τις συγκλόνισε.

Για να ξεπεράσουν τον χαμό του Ηλία έκαναν ένα ταξίδι στην Ανατολή. Στη Βηρυτό η ασθενική Ελίζα πέθανε από στηθικό νόσημα οφειλόμενο πιθανότατα στην εξάπλωση της πανώλης.

Τον θάνατο της κόρης της η Δούκισσα δεν τον ξεπέρασε ποτέ. Βαλσάμωσε τη σορό της και με αυτή επέστρεψε στην Ελλάδα. Την τοποθέτησε μάλιστα σ’ ένα γυάλινο φέρετρο στο υπόγειο του σπιτιού της στην οδό Πειραιώς. Μια μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε όμως σ’ αυτό στις 19/31 Δεκεμβρίου 1847, ενώ στην περιοχή επικρατούσαν ισχυροί άνεμοι, αποτέφρωσε και το ταριχευμένο σώμα της Ελίζας. Η Δούκισσα ποτέ δεν έφτιαξε εκεί άλλο σπίτι. Μετά τον θάνατό της (1854) το οικόπεδο το κληρονόμησε ο τραπεζίτης Γ. Σκουζές, σύζυγος της Ελένης Καψάλη γραμματέως της Δούκισσας, ο οποίος το πούλησε στο Δημόσιο. Λίγα χρόνια αργότερα δόθηκε στο γειτονικό ορφανοτροφείο Χατζηκώνστα, το οποίο και επεκτάθηκε. Στα τελευταία χρόνια της ζωής της η Δούκισσα δεν δεχόταν καμία επίσκεψη εκτός από τη Φωτεινή Μαυρομιχάλη, Δεσποινίδα των Τιμών της Βασίλισσας Αμαλίας, την οποία η ίδια είχε αναθρέψει και την Ελένη Καψάλη, κόρη του Μεσολογγίτη ήρωα Χρήστου Καψάλη.

Ακολουθήστε το Πενταπόσταγμα στο Google news

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ