Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Στην πιο απαιτητική φάση της ανάπτυξής του εισέρχεται το ελληνικό μη επανδρωμένο αερόχημα «ΑΡΧΥΤΑΣ», καθώς η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία προετοιμάζει τις πρώτες πτητικές δοκιμές του ολοκληρωμένου συστήματος. Μετά από μία μακρά περίοδο σχεδίασης, κατασκευής και τεχνικής ωρίμανσης, το πρόγραμμα καλείται πλέον να επιβεβαιώσει στον αέρα τις επιδόσεις που μέχρι σήμερα έχουν αποτυπωθεί σε επίπεδο σχεδιασμού και επίγειων δοκιμών.
Ο «ΑΡΧΥΤΑΣ» παρουσιάζεται στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ως το μεγαλύτερο μη επανδρωμένο αερόχημα που έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί μέχρι σήμερα στην Ελλάδα. Το μέγιστο βάρος του προσεγγίζει τα 180 κιλά, μπορεί να μεταφέρει ωφέλιμο φορτίο έως 30 κιλά και προβλέπεται να διαθέτει αυτονομία περίπου εννέα ωρών. Η σημερινή του διαμόρφωση προορίζεται κυρίως για αποστολές ISR – Intelligence, Surveillance and Reconnaissance –, δηλαδή συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση.
Η σημασία του προγράμματος, ωστόσο, υπερβαίνει τα χαρακτηριστικά ενός μεμονωμένου UAV. Για την ΕΑΒ αποτελεί δοκιμή της δυνατότητας να σχεδιάζει, να εξελίσσει και να κατασκευάζει εγχώρια ένα σύνθετο μη επανδρωμένο αεροπορικό σύστημα, διατηρώντας την τεχνογνωσία που απαιτείται για τις επόμενες γενιές ελληνικών αεροχημάτων.
Δεκέμβριος 2026 η πρώτη μεγάλη δοκιμασία
Με βάση τον σημερινό προγραμματισμό, οι δοκιμές κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, γνωστές ως VTOL, τοποθετούνται τον Δεκέμβριο του 2026. Εφόσον η συγκεκριμένη φάση εξελιχθεί ικανοποιητικά, την άνοιξη του 2027 προγραμματίζονται οι δοκιμές μετάβασης από την κάθετη στην οριζόντια πτήση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
F-4 Phantom: Τι εξετάζουν για τη συντριβή στην Τανάγρα
Η δεύτερη αυτή φάση έχει ιδιαίτερη τεχνική σημασία. Σε ένα υβριδικό VTOL αερόχημα δεν αρκεί η δυνατότητα αιώρησης ή συμβατικής πτήσης μεμονωμένα. Το σύστημα ελέγχου πρέπει να διαχειριστεί με ακρίβεια τη μετάβαση μεταξύ δύο διαφορετικών αεροδυναμικών καταστάσεων, διατηρώντας την ευστάθεια και τον έλεγχο του αεροσκάφους.
Ακριβώς γι' αυτό οι ημερομηνίες που ανακοινώνονται δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αμετάβλητο επιχειρησιακό χρονοδιάγραμμα. Πηγές της ΕΑΒ επισημαίνουν ότι οι πτητικές δοκιμές ενδέχεται να αναδείξουν τεχνικά ζητήματα, ανάγκες βελτίωσης ή επανασχεδιασμού υποσυστημάτων, με πιθανή αντίστοιχη προσαρμογή των επόμενων σταδίων.
Το πλεονέκτημα της κάθετης απογείωσης
Η δυνατότητα VTOL αποτελεί ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά του «ΑΡΧΥΤΑ», καθώς περιορίζει την εξάρτησή του από συμβατικούς διαδρόμους προσγείωσης και απογείωσης.
Για το ελληνικό γεωγραφικό περιβάλλον η παράμετρος αυτή είναι σημαντική. Ένα UAV που μπορεί να αναπτυχθεί από περιορισμένες εγκαταστάσεις, νησιά ή άλλα σημεία χωρίς πλήρη αεροπορική υποδομή προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία σε αποστολές επιτήρησης και αναγνώρισης.
Η δυνατότητα αυτή εξηγεί και το ενδιαφέρον που υπάρχει για ενδεχόμενη μελλοντική ναυτική παραλλαγή του συστήματος, η οποία θα μπορούσε να επιχειρεί από κύριες μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού και να μεταφέρει δεδομένα μέσω data link στα συστήματα των πλοίων. Η ναυτική έκδοση, πάντως, βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο σχεδιαστικής προοπτικής και δεν αποτελεί σήμερα επιχειρησιακά διαθέσιμο σύστημα.
Τι μπορεί να μεταφέρει
Με μέγιστο βάρος περίπου 180 κιλών και προβλεπόμενο ωφέλιμο φορτίο έως 30 κιλά, ο «ΑΡΧΥΤΑΣ» μπορεί θεωρητικά να φιλοξενήσει διαφορετικές κατηγορίες αισθητήρων ανάλογα με την αποστολή.
Η υφιστάμενη διαμόρφωση εστιάζει σε ρόλους ISR, όπου ένα μη επανδρωμένο αερόχημα λειτουργεί ως εναέρια πλατφόρμα συλλογής και μεταφοράς πληροφοριών. Στην πράξη, τέτοιες αποστολές μπορούν να περιλαμβάνουν ηλεκτροοπτικά ή θερμικά συστήματα, επιτήρηση περιοχών και υποστήριξη ευρύτερης επιχειρησιακής εικόνας.
Η αυτονομία των περίπου εννέα ωρών, εφόσον επιβεβαιωθεί μέσα από το πρόγραμμα δοκιμών, θα επιτρέπει παρατεταμένη παρουσία στην περιοχή ενδιαφέροντος χωρίς τις απαιτήσεις ενός επανδρωμένου αεροσκάφους.
Το πρόγραμμα έχει ήδη περάσει από καθυστερήσεις
Η σημερινή είσοδος στις πτητικές δοκιμές αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον εάν εξεταστεί σε σχέση με το προηγούμενο χρονοδιάγραμμα του προγράμματος.
Τον Ιανουάριο του 2024, το ΠΕΝΤΑΠΟΣΤΑΓΜΑ είχε παρουσιάσει στοιχεία από οικονομικό απολογισμό της ΕΑΒ, σύμφωνα με τα οποία η πρώτη δοκιμαστική πτήση προβλεπόταν τότε για τον Απρίλιο του 2024 και η έναρξη μαζικής παραγωγής για τον Μάιο του 2025. Οι στόχοι αυτοί τελικά δεν επιτεύχθηκαν.
Η απόκλιση είναι σημαντική και πρέπει να καταγράφεται χωρίς να ακυρώνει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί. Η ανάπτυξη ενός νέου αεροπορικού συστήματος είναι σύνθετη διαδικασία, στην οποία ο αρχικός σχεδιασμός συχνά αναθεωρείται μετά από δοκιμές, τεχνικές αστοχίες ή μεταβολές στις απαιτήσεις. Στην περίπτωση του «ΑΡΧΥΤΑ», όμως, το νέο πρόγραμμα δοκιμών θα είναι ακριβώς εκείνο που θα δείξει πόσο έχει ωριμάσει πλέον η πλατφόρμα.
Το ουσιαστικό κέρδος για την ΕΑΒ
Η ΕΑΒ προβάλλει ως βασικό πλεονέκτημα του προγράμματος το γεγονός ότι δεν πρόκειται για απλή εισαγωγή ενός ξένου σχεδίου και συναρμολόγηση έτοιμων υποσυστημάτων. Η ανάπτυξη του αεροχήματος έχει δημιουργήσει εγχώρια σχεδιαστική εμπειρία που μπορεί να αξιοποιηθεί σε επόμενες πλατφόρμες.
Η σημασία αυτής της δυνατότητας γίνεται μεγαλύτερη σε μια περίοδο κατά την οποία τα UAV έχουν αποκτήσει κεντρικό ρόλο τόσο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις όσο και στην πολιτική προστασία. Η Ελλάδα έχει ήδη εντάξει την ανάπτυξη μη επανδρωμένων και αντι-drone τεχνολογιών στον ευρύτερο σχεδιασμό της αμυντικής καινοτομίας, ενώ το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας εγκαινίασε τον Ιούλιο στην Τρίπολη Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης στα Μη Επανδρωμένα Αεροχήματα.
Παράλληλα, τον Ιούνιο του 2026 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος της νέας μονάδας κατασκευής drones στη Μαλακάσα, στο πλαίσιο της προσπάθειας ανάπτυξης μεγαλύτερης εγχώριας παραγωγικής ικανότητας στον συγκεκριμένο τομέα.
Δεν είναι ακόμη επιχειρησιακό σύστημα των Ενόπλων Δυνάμεων
Σε αυτό το σημείο χρειάζεται σαφής διάκριση ανάμεσα στην τεχνολογική ανάπτυξη και στην επιχειρησιακή ένταξη.
Ο «ΑΡΧΥΤΑΣ» παρουσιάζει χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε στρατιωτικές αποστολές, κυρίως επιτήρησης και αναγνώρισης. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη παραγγελθεί ή ενταχθεί σε ελληνική στρατιωτική μονάδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε η «Καθημερινή», το σημερινό σύστημα δεν αναπτύχθηκε εξαρχής βάσει συγκεκριμένης απαίτησης των Ενόπλων Δυνάμεων. Για τον λόγο αυτό η αξία του προγράμματος στη συγκεκριμένη φάση εντοπίζεται σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης πάνω στην οποία μπορούν να στηριχθούν επόμενες εκδόσεις.
Η εξέλιξή του σε επιχειρησιακό προϊόν θα απαιτήσει επιτυχή ολοκλήρωση των δοκιμών, πιστοποίηση των επιδόσεων, προσαρμογή σε συγκεκριμένες απαιτήσεις χρήστη και στη συνέχεια απόφαση παραγωγής ή προμήθειας.
Από τον «ΑΡΧΥΤΑ» στον «ΑΡΧΥΤΑ ΙΙ»
Η ΕΑΒ αντιμετωπίζει παράλληλα το πρόγραμμα ως βάση για επόμενη γενιά μη επανδρωμένων αεροχημάτων. Η τεχνογνωσία στον αεροδυναμικό σχεδιασμό, στα συστήματα ελέγχου, στην κατασκευή της δομής και στην ολοκλήρωση των αισθητήρων μπορεί να μεταφερθεί σε ένα μελλοντικό, περισσότερο ώριμο σύστημα.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στρατηγικό στοιχείο του εγχειρήματος. Για μια εγχώρια αεροπορική βιομηχανία, η δυνατότητα να διορθώσει ένα σχέδιο, να το εξελίξει και να δημιουργήσει νέα παραλλαγή έχει μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη αξία από την απλή αγορά μιας έτοιμης πλατφόρμας.
Η προοπτική ενός «ΑΡΧΥΤΑ ΙΙ», ωστόσο, παραμένει προς το παρόν αναπτυξιακός ορίζοντας και όχι συγκεκριμένο πρόγραμμα παραγωγής με δημοσιοποιημένο χρονοδιάγραμμα.
Οι πτήσεις θα κρίνουν την επόμενη ημέρα
Η παρουσία του ολοκληρωμένου «ΑΡΧΥΤΑ» στη ΔΕΘ αποτελεί ασφαλώς ένα βήμα προόδου για το πρόγραμμα, αλλά η ουσιαστική αξιολόγηση αρχίζει τώρα. Τα στοιχεία για βάρος, αυτονομία, ωφέλιμο φορτίο και δυνατότητα VTOL αποκτούν πραγματική αξία όταν επιβεβαιωθούν σε επαναλαμβανόμενες και ελεγχόμενες πτητικές δοκιμές.
Ο Δεκέμβριος του 2026 αποτελεί επομένως το επόμενο καθοριστικό ορόσημο. Εάν το αερόχημα ολοκληρώσει επιτυχώς τις δοκιμές κάθετης απογείωσης και προσγείωσης και στη συνέχεια περάσει με επιτυχία στη μετάβαση προς οριζόντια πτήση, η ΕΑΒ θα έχει ξεπεράσει ένα από τα δυσκολότερα τεχνικά στάδια του προγράμματος.
Μπορεί η Ελλάδα να παρουσιάσει ένα ελληνικής σχεδίασης UAV σε μια έκθεση. Είναι εάν μπορεί να το πετάξει αξιόπιστα, να πιστοποιήσει τις επιδόσεις του και, στο επόμενο στάδιο, να μετατρέψει την τεχνογνωσία του πρωτοτύπου σε πραγματική παραγωγική δυνατότητα;
