Υπάρχει ένα ευρωπαϊκό stealth drone το οποίο πετάει εδώ και χρόνια, δοκιμάζει τεχνολογίες που θυμίζουν μαχητικό 6ης γενιάς, μπορεί να μεταφέρει πραγματικό οπλισμό εσωτερικά χωρίς να αποκαλύπτεται εύκολα από ραντάρ και σε όλο αυτό υπάρχει και ελληνική συμμετοχή. Και όχι απλά συμμετοχή. Η Ελλάδα ήταν μία από τις χώρες που έβαλαν χρήματα και τεχνογνωσία για να δημιουργηθεί.
Το πιο περίεργο όμως είναι ότι ενώ όλοι μιλάνε για Bayraktar, MQ-9, Loyal Wingman και τα νέα αμερικανικά drones, σχεδόν κανείς στην Ελλάδα δεν ξέρει ότι η ελληνική αεροναυπηγική βιομηχανία συμμετείχε σε ένα από τα πιο προηγμένα stealth drone προγράμματα που έγιναν ποτέ στην Ευρώπη.
Το ερώτημα είναι απλό. Θα μπορούσε η Ελλάδα να αποκτήσει ποτέ ένα τέτοιο σύστημα; Πόσο καλό είναι πραγματικά; Και αν εμφανιστεί πάνω από το Αιγαίο κάποια μέρα, πόσο διαφορετικό θα είναι από οτιδήποτε γνωρίζουμε σήμερα;
Κανείς δεν το Ξέρει
Το πρόγραμμα nEUROn ξεκίνησε επίσημα το 2005 με επικεφαλής τη Γαλλία και τη Dassault Aviation, με στόχο όχι να παραχθεί άμεσα ένα επιχειρησιακό drone, αλλά να δημιουργηθεί ένας τεχνολογικός demonstrator που θα έδειχνε τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη στον χώρο των stealth UCAV.
Στο πρόγραμμα μπήκαν έξι χώρες: Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Σουηδία και Ελβετία. Η ελληνική συμμετοχή έγινε μέσω της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας και δεν ήταν συμβολική.
Οι Έλληνες μηχανικοί συμμετείχαν στην ανάπτυξη και κατασκευή κρίσιμων τμημάτων του αεροσκάφους. Συγκεκριμένα, ανέλαβαν τμήματα της πίσω ατράκτου, την έξοδο του κινητήρα και συστήματα που σχετίζονται άμεσα με τη μείωση θερμικού αποτυπώματος. Δηλαδή κομμάτια που συνδέονται απευθείας με τη stealth φύση του drone.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ελλάδα απέκτησε εμπειρία σε τεχνολογίες που μέχρι πριν λίγα χρόνια είχαν ελάχιστες χώρες στον κόσμο.
Τι Ακριβώς Είναι
Το nEUROn δεν είναι ένα κλασικό drone τύπου Bayraktar που πετάει ψηλά και εκτοξεύει πυραύλους.
Είναι UCAV. Δηλαδή Unmanned Combat Air Vehicle.
Με απλά λόγια, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης σχεδιασμένο να μπαίνει σε επικίνδυνες περιοχές όπου κανονικά θα έστελνες μαχητικό αεροσκάφος.
Έχει μήκος περίπου 9 με 10 μέτρα, άνοιγμα πτερύγων περίπου 12,5 μέτρα και μέγιστο βάρος περίπου 7 τόνους. Χρησιμοποιεί κινητήρα τύπου Adour και η μέγιστη ταχύτητά του φτάνει περίπου τα 980 χιλιόμετρα την ώρα.
Το σχήμα του είναι τύπου flying wing, χωρίς ουραίο τμήμα όπως στα συμβατικά αεροσκάφη. Αυτό μειώνει δραστικά το ίχνος στα ραντάρ.
Η εισαγωγή αέρα βρίσκεται επάνω ώστε να κρύβεται ο συμπιεστής του κινητήρα από τα εχθρικά ραντάρ, ενώ ο οπλισμός μεταφέρεται εσωτερικά.
Αυτό είναι σημαντικό γιατί όταν κρεμάς όπλα εξωτερικά καταστρέφεις μεγάλο μέρος του stealth.
Η Συμμετοχή της Ελλάδας
Εδώ υπάρχει μία παρεξήγηση.
Το nEUROn δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα αγόρασε drone.
Η Ελλάδα συμμετείχε στην ανάπτυξη.
Αυτό όμως πολλές φορές είναι ακόμα πιο σημαντικό.
Γιατί αποκτάς πρόσβαση σε τεχνογνωσία, διαδικασίες σχεδίασης, κατασκευή σύνθετων υλικών, θερμική διαχείριση, λογισμικό δοκιμών και πιστοποιήσεις.
Αυτές οι γνώσεις μετά μεταφέρονται σε άλλα προγράμματα.
Γι’ αυτό και αρκετοί συνδέουν τη συμμετοχή της ΕΑΒ στο nEUROn με τη μελλοντική συμμετοχή της Ελλάδας σε ευρωπαϊκά προγράμματα επόμενης γενιάς.
Οι Δυνατότητες
Εδώ πρέπει να ξεχωρίσουμε το marketing από την πραγματικότητα.
Το nEUROn δεν είναι επιχειρησιακό όπλο σήμερα.
Είναι demonstrator.
Αλλά οι δυνατότητές του είναι πολύ σοβαρές.
Πρώτον, stealth διείσδυση.
Δηλαδή να πλησιάζει περιοχές με πυκνή αεράμυνα χωρίς να εντοπίζεται εύκολα.
Δεύτερον, εσωτερική μεταφορά κατευθυνόμενων βομβών.
Τρίτον, αυτόνομη εκτέλεση αποστολών με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση.
Τέταρτον, συνεργασία με επανδρωμένα αεροσκάφη μέσα σε περιβάλλον C4I.
Πέμπτον, αυτόματη απογείωση και προσγείωση και επιχειρήσεις δικτυοκεντρικού πολέμου.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ένα μελλοντικό σύστημα βασισμένο στο nEUROn θα μπορούσε να πετάει μπροστά από Rafale ή F-35, να εντοπίζει απειλές, να συλλέγει δεδομένα ή να εκτελεί πρώτο χτύπημα.
Θα το Αποκτήσουμε ή Όχι
Η σύντομη απάντηση σήμερα είναι όχι.
Δεν υπάρχει επίσημη απόφαση αγοράς nEUROn από την Ελλάδα.
Και υπάρχει ένας βασικός λόγος.
Το nEUROn δεν σχεδιάστηκε για μαζική παραγωγή αλλά ως τεχνολογικός επιδεικτής. Μέχρι σήμερα έχει κατασκευαστεί ουσιαστικά ένα αεροσκάφος δοκιμών.
Παρόλα αυτά, οι τεχνολογίες του περνάνε ήδη στα επόμενα ευρωπαϊκά προγράμματα.
Άρα το πιο πιθανό σενάριο δεν είναι να αγοράσουμε «nEUROn».
Είναι να εμφανιστεί στο μέλλον ένα ευρωπαϊκό stealth drone που θα βασίζεται πάνω σε όσα έμαθαν από αυτό.
Το κόστος ανάπτυξης του προγράμματος είχε αναφερθεί περίπου στα 400–460 εκατομμύρια ευρώ συνολικά, ενώ κατά καιρούς έχουν υπάρξει εκτιμήσεις ότι μία παραγωγική έκδοση θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 25 εκατομμύρια ανά μονάδα, αλλά αυτό δεν αποτελεί επίσημη τιμή αγοράς γιατί τέτοιο προϊόν δεν υπάρχει σήμερα.
Σύγκριση με Άλλα UCAV
Αν το συγκρίνουμε με Bayraktar, είναι άλλη κατηγορία.
Το Bayraktar είναι κυρίως drone επιτήρησης και κρούσης χαμηλότερης έντασης.
Αν το συγκρίνουμε με MQ-9 Reaper, το Reaper έχει μεγαλύτερη επιχειρησιακή ωριμότητα αλλά όχι σχεδίαση stealth.
Αν το συγκρίνουμε με αμερικανικά πειραματικά όπως X-47B ή μελλοντικά loyal wingmen, τότε το nEUROn είναι πολύ πιο κοντά φιλοσοφικά.
Ο στόχος του δεν είναι να πετάει πολλές ώρες.
Είναι να επιβιώνει μέσα σε επικίνδυνο περιβάλλον.
Και εκεί βρίσκεται η διαφορά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Black Hawk: Γιατί η Ελλάδα επέλεξε ένα ελικόπτερο 50ετίας;
Πόσο θα Άλλαζε τις Ισορροπίες στο Αιγαίο
Αν υποθέσουμε ότι σε μία δεκαετία εμφανιστεί ευρωπαϊκό UCAV βασισμένο στο nEUROn και η Ελλάδα συμμετέχει ή το αποκτήσει, τότε θα μιλάμε για εντελώς νέο επίπεδο.
Τα drones αυτά δεν αντικαθιστούν τα μαχητικά.
Τα πολλαπλασιάζουν.
Ένα Rafale ή ένα μελλοντικό F-35 θα μπορούσε να διοικεί πολλαπλά μη επανδρωμένα συστήματα.
Αυτό μειώνει ρίσκο για τους πιλότους και αυξάνει τη δυνατότητα κορεσμού της εχθρικής αεράμυνας.
Για χώρες σαν την Ελλάδα, που δεν έχουν ανεξάντλητο αριθμό αεροσκαφών και πληρωμάτων, αυτό αλλάζει ολόκληρη τη λογική της αεροπορικής ισχύος.
Συμπέρασμα
Το πιο εντυπωσιακό με το nEUROn δεν είναι ότι είναι ένα stealth drone.
Είναι ότι η Ελλάδα βρέθηκε μέσα σε ένα από τα πιο προηγμένα αεροπορικά προγράμματα της Ευρώπης χωρίς σχεδόν κανείς να το γνωρίζει.
Δεν σημαίνει ότι αύριο θα δούμε ελληνικά stealth drone στον ουρανό.
Αλλά σημαίνει ότι υπάρχει τεχνογνωσία, συμμετοχή και μια βάση που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αν υπάρξει πολιτική και βιομηχανική συνέχεια.
Και ίσως τελικά το μέλλον της αεροπορίας να μην είναι μόνο πόσα μαχητικά έχεις.
Αλλά πόσα έξυπνα, αόρατα και συνεργατικά συστήματα πετούν δίπλα τους.
