Η επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από την κυβέρνηση της Βεγγάζης και τις δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ δημιουργεί νέα τετελεσμένα στην Ανατολική Μεσόγειο, αναζωπυρώνοντας τις ανησυχίες για επικείμενες παράνομες έρευνες και γεωτρήσεις. Η Άγκυρα, εκμεταλλευόμενη την πολιτική επαναπροσέγγιση με την ανατολική Λιβύη, προετοιμάζει το έδαφος για την αποστολή του ισχυρότερου και πλέον εξελιγμένου γεωτρύπανου που διαθέτει στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Κρήτης.
Πρόκειται για μια τακτική κίνηση που δεν αποσκοπεί μόνο στην εξερεύνηση πιθανών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, αλλά κυρίως στην εμπράκτη αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κύπρου, μέσω της προβολής ναυτικής ισχύος και της τακτικής των τετελεσμένων.
Το Γεωτρύπανο 6ης Γενιάς Abdülhamid Han
Το κεντρικό επιχειρησιακό εργαλείο της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου TPAO για αποστολές υψηλής δυσκολίας είναι το γεωτρύπανο Abdülhamid Han. Πρόκειται για ένα πλοίο γεωτρήσεων έκτης γενιάς, το οποίο ναυπηγήθηκε το 2013 στα ναυπηγεία της Okpo στη Νότια Κορέα και αποκτήθηκε από την Τουρκία στα τέλη του 2021 έναντι ποσού που εκτιμάται στα 180 εκατομμύρια δολάρια.
Το σκάφος έχει μήκος 238 μέτρα, πλάτος 42 μέτρα και εκτόπισμα που αγγίζει τους 68.000 τόνους, καθιστώντας το το μεγαλύτερο και πιο προηγμένο πλοίο του τουρκικού στόλου ερευνητικών και γεωτρύπανων. Ο πύργος γεώτρησης φτάνει σε ύψος τα 104 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ η ικανότητα επιχειρήσεών του εκτείνεται σε μέγιστο βάθος υδάτων 3.600 μέτρων και συνολικό βάθος γεώτρησης έως τα 12.200 μέτρα.
Χάρη στο σύστημα δυναμικής τοποθέτησης κατηγορίας DP3 που διαθέτει, μπορεί να διατηρεί σταθερή τη θέση του πάνω από το σημείο της γεώτρησης ακόμα και υπό συνθήκες ισχυρών ρευμάτων και ανέμων χωρίς την ανάγκη χρήσης αγκυρών. Η αυτόνομη επιχειρησιακή του διάρκεια ξεπερνά τις εξήντα ημέρες, ενώ το πλήρωμά του αποτελείται από 200 άτομα εξειδικευμένου προσωπικού, υποστηριζόμενο από ελικοδρόμιο ικανό να υποδεχθεί βαρέα ελικόπτερα μεταφοράς τύπου Sikorsky S-92.
Η Ναυτική Συνοδεία Και Το Δόγμα Προβολής Ισχύος
Η ανάπτυξη ενός γεωτρύπανου τέτοιας αξίας σε αμφισβητούμενες ή μη οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες δεν πραγματοποιείται ποτέ μεμονωμένα, αλλά εντάσσεται στο πλαίσιο του δόγματος της Γαλάζιας Πατρίδας. Η τακτική συνοδείας του τουρκικού πολεμικού ναυτικού περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας κλιμακωτής ζώνης προστασίας γύρω από το Abdülhamid Han.
Στον εσωτερικό πυρήνα ασφαλείας, σε ακτίνα δύο έως τριών ναυτικών μιλίων, τοποθετούνται τα υποστηρικτικά πλοία ανεφοδιασμού και χειρισμού αγκυρών της TPAO, τα οποία εκτελούν χρέη φυσικού φράγματος. Αμέσως μετά αναπτύσσονται οι κύριες μονάδες επιφανείας του Τουρκικού Ναυτικού. Η συνήθης διάταξη περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο φρεγάτες, είτε κλάσης MEKO 200 TN, όπως οι εκσυγχρονισμένες Barbaros, είτε κλάσης G, τις πρώην αμερικανικές Oliver Hazard Perry, οι οποίες φέρουν κατευθυνόμενους πυραύλους επιφανείας-αέρος SM-1MR και αντιπλοϊκούς πυραύλους Harpoon.
Δίπλα σε αυτές εντάσσονται κορβέτες της κλάσης Ada του προγράμματος MILGEM, εξοπλισμένες με εγχώριας κατασκευής πυραύλους Atmaca εμβέλειας άνω των 220 χιλιομέτρων, οι οποίες προσφέρουν υψηλή ευελιξία και δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου.
Τακτικό Σχέδιο Αναπτύξεως Στην Τουρκολιβυκή ΑΟΖ
Στην περίπτωση που η Άγκυρα αποφασίσει να υλοποιήσει το σενάριο αποστολής του Abdülhamid Han νοτιοανατολικά της Κρήτης, εντός των ορίων του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, το τακτικό σχέδιο θα περιλαμβάνει πλήρη διακλαδική υποστήριξη.
Εκτός από τις μονάδες επιφανείας, η τουρκική ναυτική δύναμη θα πλαισιώνεται από τουλάχιστον ένα υποβρύχιο τύπου 209 ή το νέο υποβρύχιο Type 214TN με σύστημα ανεξάρτητης από τον αέρα πρόωσης, το οποίο θα επιχειρεί σε τομέα περιπολίας για την απαγόρευση προσέγγισης ελληνικών υποβρυχίων τύπου 214 Pipinos. Από αέρος, η προστασία της ναυτικής δύναμης θα υποστηρίζεται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar TB2 και Anka-S που επιχειρούν από βάσεις στη νοτιοδυτική Τουρκία, καθώς και από το αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας ATR-72 Meltem III για την επιτήρηση επιφανείας και τον ανθυποβρυχιακό συντονισμό.
Σε μεγαλύτερη απόσταση, μαχητικά αεροσκάφη F-16 της Τουρκικής Αεροπορίας θα βρίσκονται σε ετοιμότητα Quick Reaction Alert από τις αεροπορικές βάσεις του Ντάλαμαν και της Τσιγλί, ώστε να παρέχουν κάλυψη αέρος εφόσον απαιτηθεί.
Η Ελληνική Απάντηση Και Η Ισορροπία Ισχύος
Η πιθανή είσοδος του Abdülhamid Han σε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας και δυνητικής ΑΟΖ νοτιοανατολικά της Κρήτης θέτει το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό και τις Ένοπλες Δυνάμεις σε κατάσταση αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας. Η ελληνική πλευρά διαθέτει τακτικά πλεονεκτήματα στην περιοχή λόγω της εγγύτητας των αεροπορικών βάσεων της Κρήτης, όπως της 115 Πτέρυγας Μάχης στη Σούδα με τα μαχητικά F-16 Block 52+ Advanced και Viper.
Παράλληλα, η παρουσία των ελληνικών υποβρυχίων Type 214 και η δυνατότητα άμεσης ανάπτυξης φρεγατών MEKO 200HN και Standard με εκσυγχρονισμένα συστήματα μάχης δημιουργούν ένα ισχυρό πλέγμα αποτροπής.
Η τουρκική τακτική βασίζεται στη δημιουργία ενός επιχειρησιακού τετελεσμένου με τη διαρκή φυσική παρουσία πολεμικών πλοίων γύρω από το γεωτρύπανο, μετατρέποντας μια επιστημονική ή οικονομική δραστηριότητα σε στρατιωτική αντιπαράθεση. Η παρακολούθηση των κινήσεων του Abdülhamid Han από τις ελληνικές μονάδες επιτήρησης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την έγκαιρη προειδοποίηση και την αποτροπή οποιαδήποτε προσπάθειας παραβίασης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.