Δεν υπάρχει καμία επίσημη ή αξιόπιστη αναφορά από τουρκικής πλευράς, (και αν υπήρχε, δεν πρόκειται να δημοσιοποιούνταν για ευνόητους λόγους στην Τουρκία του Ισλαμιστή Ερντογάν ) για "προβλήματα υγεία των εργατών που δουλεύουν κάτω στις στοές της Αγίας Σοφίας".
Υπάρχουν φήμες σε ελληνόφωνα ΜΜΕ της Κωνταντινούπολης και στον ελληνικό τύπο, για προβλήματα υγείας των Τούρκων εργατών που δούλευαν στις στοές κάτω από την Αγία Σοφία, τα οποία έρχονται σε συνδυασμό με παρόμοια προβλήματα υγεία εργατών στις σήραγγες στο Γκαζιαντέπ της Τουρκίας.
Οι φήμες για τραυματισμούς και προβλήματα πιθανόν να προέκυψαν από τη σύγχυση με άλλα άσχετα εργατικά ατυχήματα σε κατασκευές σηράγγων στην Τουρκία (όπως σε έργο στο Γκαζιαντέπ) ή από παλιούς αστικούς μύθους γύρω από το μνημείο, αναφέρουν τουρκικά ΜΜΕ.
Όπως είναι γνωστό ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, επιβεβαίωσε την ύπαρξη ενός εκτεταμένου υπόγειου δικτύου σηράγγων και στοών μήκους έως και 9 χιλιομέτρων κάτω από την Αγία Σοφία εδώ και πολλές ημέρες χωρίς να αναφερθεί ούτε στα ευρήματα, ούτε φυσικά στα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι Τούρκοι εργάτες και μηχανικοί.
Οι εργασίες συντήρησης και καθαρισμού στο εκτεταμένο υπόγειο δίκτυο σηράγγων της Αγίας Σοφίας (το οποίο αγγίζει σε μήκος τα 9 χιλιόμετρα) φέρνουν όμως στο φως σημαντικά ιστορικά ευρήματα, όπως οστά και τάφους με πολλά ευρήματα και επιγραφές ειδικά " για αυτούς που θα τα βρούν" μετά απο 1600 χρόνια.
Οι Τούρκοι εργάτες δουλεύουν πολλά μέτρα κάτω απο την γη, σε συνθήκες περίεργες ( λόγω των θρύλων που τρομάζουν και τους Τούρκους) και για λόγους υγιεινής ( σκοτάδι, λίγο οξυγόνο, μεγάλη υγρασία κτλπ).
Τα πιθανά έντονα συμπτώματα που θα εμφάνισαν ορισμένοι Τούρκοι εργάτες έχουν για αρχή οργανικά και ψυχολογικά αίτια
Οι κλειστοί, υπόγειοι χώροι που έμεναν σφραγισμένοι για αιώνες συχνά στερούνται επαρκούς αερισμού. Η εισπνοή τοξικών αερίων (όπως το διοξείδιο του άνθρακα ή το υδρόθειο) ή η υποξία (χαμηλά επίπεδα οξυγόνου) προκαλούν άμεσα προβλήματα ισορροπίας, ζάλη, σύγχυση και αποπροσανατολισμό.
Η εισπνοή επικίνδυνων σωματιδίων και μυκήτων. Η σκόνη αιώνων, η κρυσταλλική πυριτία από τα πετρώματα και κυρίως οι σπόροι τοξικής μούχλας (μύκητες) που αναπτύσσονται σε σκοτεινά και υγρά περιβάλλοντα, μπορούν να επηρεάσουν το νευρικό σύστημα του ανθρώπου.
Ορισμένες μυκοτοξίνες προκαλούν νευρολογικές διαταραχές, πονοκεφάλους και έντονη αδιαθεσία. Επίσης η παρατεταμένη εργασία σε συνθήκες απόλυτου σκότους, στενότητας χώρου και απομόνωσης, σε συνδυασμό με την ψυχική πίεση της εύρεσης ανθρώπινων οστών, θα επιβάρυνε σοβαρά την ψυχολογία των Τούρκωγν εργατών.
Αυτό οδηγεί σε διαταραχές ύπνου, έντονο στρες, νυχτερινούς τρόμους (εφιάλτες) και κρίσεις πανικού.Η εύρεση οστών στα υπόγεια είναι αναμενόμενη για ένα μνημείο 1.600 ετών που λειτούργησε ως το κέντρο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και έχει συνδεθεί με ιστορικές μάχες και ταφές πατριαρχών ή ευγενών.
Η αλήθεια είναι ότι το υπόγειο δίκτυο της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί ένα από τα πιο συναρπαστικά μυστήρια της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Για αιώνες, οι ιστορίες για τις στοές της κινούνταν μεταξύ αστικού μύθου και πραγματικότητας, όμως πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες και επίσημες ανακοινώσεις επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός τεράστιου υπόγειου δικτύου που αγγίζει τα 9 χιλιόμετρα, ή τουλάχιστον αυτό βρήκαν οι Τούρκοι μηχανικοί διότι υπάρχουν ιστορίες για ακόμη μεγαλύερο δίκτυο που λειτουργούσε ως οδο διαφυγής.
Οι υπόγειες δομές σχεδιάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από τον ίδιο τον Αυτοκράτορα Ιουστινιανό και τους αρχιτέκτονες Ανθέμιο και Ισίδωρο, ενώ βελτιώθηκαν στην συνέχεια των 1000 χρόνων από πολλούς Αυτοκράτορες.
Οι στοές χρησίμευαν για τη μεταφορά καθαρού νερού, την αποστράγγιση των υδάτων και τον σωστό αερισμό των θεμελίων του τεράστιου ναού ώστε να προστατεύεται από την υγρασία και τους σεισμούς.
Συνδέονταν άμεσα με μεγάλα υδραγωγεία και τη διάσημη Βασιλική Κινστέρνα, εξασφαλίζοντας την υδροδότηση της πόλης σε περιπτώσεις πολιορκίας.
Τουρκικές έρευνες επιβεβαίωσαν μυστικά περάσματα που οδηγούσαν προς το Μέγα Παλάτιο, επιτρέποντας στον Αυτοκράτορα και την ακολουθία του να μετακινούνται απαρατήρητοι στην πόλη.
Στα έγκατα του ναού έχουν εντοπιστεί δωμάτια που χρησιμοποιούνταν ως χώροι ταφής για σημαντικές θρησκευτικές προσωπικότητες του Βυζαντίου με πιθανές παγίδες για τους απρόσκλητους επισκέπτες.
Οι πιο γνωστοί θρύλοι και μύθοι
Η λαϊκή φαντασία «έντυσε» αυτές τις σκοτεινές στοές με μεταφυσικές και συγκλονιστικές ιστορίες οπως ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς.
Ο πιο ζωντανός θρύλος του Ελληνισμού αναφέρει ότι κατά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, ένας άγγελος έσωσε τον τελευταίο αυτοκράτορα, Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, μαρμαρώνοντάς τον και κρύβοντάς τον σε μια σπηλιά κοντά στις υπόγειες στοές, όπου περιμένει να ξυπνήσει.
Έχει γραφεί ότι την ώρα που οι Οθωμανοί στρατιώτες μπήκαν στο ναό της Αγίας Σοφίας, ο ιερέας που τελούσε τη Θεία Λειτουργία χάθηκε μέσα στους τοίχους του ιερού. Σύμφωνα με τον μύθο, θα βγει από τις κρυφές στοές για να ολοκληρώσει τη λειτουργία όταν ο ναός λειτουργήσει ξανά ως χριστιανική εκκλησία.
Για χρόνια κυκλοφορούσε η φήμη ότι οι στοές ήταν τόσο εκτεταμένες που περνούσαν κάτω από τη θάλασσα, φτάνοντας μέχρι τα Πριγκηπόνησα ή τον Πύργο του Λεάνδρου, χρησιμεύοντας ως απόλυτες οδοί διαφυγής.
Όλα αυτά εξάπτουν την φαντασία των Ελλήνων, αλλά και του ισλαμικού καθεστώτος Ερντογάν, που έκανε την Αγία Σοφία, Τζαμί, παραβιάζοντας ανθρώπινους και θεϊκούς νόμους, και αυτό προκαλεί ίσως τον μεγαλύτερο τρόμο των Τούρκων σήμερα εν έτει 2026.