Το καθεστώς των ρωσικών S-400 που έχει προμηθευτεί η Τουρκία επιστρέφει στο επίκεντρο, αυτή τη φορά μέσα από κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και μια απάντηση που αφήνει ανοιχτό το βασικό ερώτημα: έχουν ενταχθεί πλήρως τα ρωσικά συστήματα στο τουρκικό δίκτυο αεράμυνας;
Ο αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του İYİ Parti, Τουρχάν Τσομέζ, είχε ζητήσει συγκεκριμένες απαντήσεις για το εάν οι S-400 συνδέονται με τα συστήματα ραντάρ, έγκαιρης προειδοποίησης, διοίκησης και ελέγχου της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Η απάντηση του υπουργείου, όπως μεταδίδεται από τη Hürriyet, δεν επιβεβαιώνει ρητά κάτι τέτοιο.
Αντίθετα, ο Γκιουλέρ επέλεξε να μιλήσει συνολικά για την επιχειρησιακή ετοιμότητα των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων και των οπλικών συστημάτων που διαθέτουν.

«Όλα τα απαραίτητα μέτρα για να είναι έτοιμα για πόλεμο»
Στην απάντησή του ο Τούρκος υπουργός Άμυνας ανέφερε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις αναπτύσσουν τα συστήματα και τα όπλα που αποκτούν τόσο από την εγχώρια όσο και από τη διεθνή αμυντική βιομηχανία, περιλαμβάνοντας στις σχετικές δυνατότητες την αεράμυνα και τα μαχητικά αεροσκάφη.
Κατά τον ίδιο, ο σχεδιασμός προσαρμόζεται με βάση την εμπειρία από το πεδίο, ενώ λαμβάνονται «όλα τα απαραίτητα μέτρα» ώστε οι συγκεκριμένες δυνατότητες να βρίσκονται «έτοιμες για πόλεμο ανά πάσα στιγμή».
Ο Γκιουλέρ πρόσθεσε ότι τα υπάρχοντα μέσα ενισχύονται συνεχώς με νέα προϊόντα της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και ότι το υπουργείο πραγματοποιεί τις απαραίτητες αξιολογήσεις με βάση, όπως είπε, τα «εθνικά δικαιώματα και συμφέροντα» της Τουρκίας.

Η ερώτηση για την ενσωμάτωση των S-400 έμεινε ανοιχτή
Η αρχική ερώτηση του Τουρχάν Τσομέζ, ωστόσο, ήταν περισσότερο συγκεκριμένη. Αφορούσε τον βαθμό επιχειρησιακής αξιοποίησης των S-400 και, κυρίως, το αν το ρωσικό σύστημα έχει ενταχθεί στο ευρύτερο δίκτυο αεράμυνας και διοίκησης της Τουρκίας.
Στο συγκεκριμένο σημείο η απάντηση Γκιουλέρ δεν παρέχει σαφή επιβεβαίωση.
Ο υπουργός δεν αναφέρει εάν οι S-400 ανταλλάσσουν δεδομένα με τα τουρκικά ραντάρ, εάν έχουν συνδεθεί με το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης ούτε αν βρίσκονται σήμερα σε μόνιμη επιχειρησιακή ανάπτυξη.
Η διατύπωσή του περιορίζεται στη συνολική πολεμική ετοιμότητα των διαθέσιμων οπλικών συστημάτων, αφήνοντας το ακριβές τεχνικό καθεστώς των S-400 εκτός της δημόσιας απάντησης.
Οι S-400 παραμένουν στο κέντρο της διαμάχης για τα F-35
Το ερώτημα δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Οι S-400 παραμένουν εδώ και χρόνια ένας από τους βασικούς κόμβους στις σχέσεις Τουρκίας–Ηνωμένων Πολιτειών.
Η αγορά του ρωσικού συστήματος οδήγησε στην απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και στην επιβολή αμερικανικών κυρώσεων βάσει του νόμου CAATSA. Η Ουάσινγκτον έχει υποστηρίξει ότι η ταυτόχρονη παρουσία του S-400 και του F-35 δημιουργεί κινδύνους για ευαίσθητα δεδομένα και τεχνολογίες του αμερικανικού μαχητικού.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιμένει ότι θέλει να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 και να παραλάβει αεροσκάφη για τα οποία είχε ήδη καταβάλει χρήματα πριν από την κρίση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Τα σενάρια για μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα
Τους τελευταίους μήνες έχουν επανέλθει στην τουρκική και διεθνή δημοσιότητα σενάρια σύμφωνα με τα οποία η Άγκυρα εξετάζει διαφορετικές λύσεις για το μέλλον των S-400, μεταξύ αυτών ακόμη και τη μεταβίβασή τους σε τρίτη χώρα.
Ο Χακάν Φιντάν έχει επιβεβαιώσει ότι διεξάγονται συνομιλίες γύρω από το ζήτημα, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε λύση θα απαιτούσε και συνεννόηση με τη Ρωσία, από την οποία προμηθεύτηκε η Τουρκία το σύστημα.
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη συμφωνία για αποχώρηση των S-400 από το τουρκικό έδαφος.

Από το «πού βρίσκονται» στο «πόσο έτοιμοι είναι»
Η σημερινή απάντηση Γκιουλέρ αποκτά ενδιαφέρον ακριβώς επειδή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το μέλλον των S-400 αποτελεί μέρος των διαπραγματεύσεων για τις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσινγκτον.
Από τη μία πλευρά, η τουρκική κυβέρνηση επιδιώκει να ξεπεράσει τα εμπόδια που κρατούν κλειστή την πόρτα των F-35. Από την άλλη, ο υπουργός Άμυνας δηλώνει ότι οι αμυντικές δυνατότητες της χώρας διατηρούνται σε πολεμική ετοιμότητα, χωρίς όμως να αποσαφηνίζει αν οι συγκεκριμένοι ρωσικοί πύραυλοι έχουν ενταχθεί πλήρως στην επιχειρησιακή αρχιτεκτονική.
Έτσι, η απάντηση μεταφέρει τη συζήτηση από το αν η Τουρκία διαθέτει τους S-400 στο πιο δύσκολο ερώτημα για το πώς ακριβώς τους χρησιμοποιεί — ένα στοιχείο που η Άγκυρα εξακολουθεί να κρατά μακριά από τη δημόσια εικόνα.