Νέα διάσταση επιχειρούν να δώσουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης στην επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελόριζο, τη Ρω και τη Στρογγύλη, με τον γενικό διευθυντή της Milliyet Οζάι Σεντίρ να συνδέει πλέον ευθέως τις ελληνοτουρκικές σχέσεις με το Ισραήλ. Σε άρθρο του υποστηρίζει ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει στρατιωτική σύγκρουση με την Ελλάδα και διατυπώνει τον πολύ βαρύτερο ισχυρισμό ότι το Ισραήλ είναι εκείνο που επιθυμεί να προκαλέσει έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο για να «αποσπάσει την προσοχή» και να εξαντλήσει την Τουρκία.
Ο ισχυρισμός του Σεντίρ αποτελεί πολιτική εκτίμηση του ίδιου και δεν συνοδεύεται από στοιχεία που να αποδεικνύουν ισραηλινό σχεδιασμό για πρόκληση πολέμου μεταξύ δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Είναι όμως ενδεικτικός της νέας γραμμής που εμφανίζεται σε τμήμα του τουρκικού δημόσιου διαλόγου, όπου η στενότερη αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ παρουσιάζεται όλο και συχνότερα ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας περιορισμού της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η Τουρκία δεν θα είναι η πρώτη που θα επιτεθεί»
Ο διευθυντής της Milliyet υποστηρίζει στο άρθρο του ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν την ισχύ να ενεργήσουν εφόσον λάβουν σχετική εντολή, αλλά παρουσιάζει τη σημερινή στρατηγική της Άγκυρας ως προσανατολισμένη στη διαπραγμάτευση και όχι στη στρατιωτική λύση. Κατά τη συλλογιστική του, ακόμη και μία ένοπλη σύγκρουση θα κατέληγε τελικά σε διαπραγματεύσεις και, συνεπώς, θα ήταν προτιμότερο αυτές να προηγηθούν του πολέμου.
Στην ίδια επιχειρηματολογία υπάρχει όμως και σαφής προειδοποίηση. Ο Σεντίρ γράφει ότι, εφόσον δεν δημιουργηθεί αυτό που η τουρκική πλευρά θεωρεί «τετελεσμένο» στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία δεν θα είναι εκείνη που θα επιτεθεί πρώτη. Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο όρος «τετελεσμένο» χρησιμοποιείται συχνά από την Άγκυρα για ελληνικές ενέργειες τις οποίες η Αθήνα θεωρεί άσκηση νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν αποτελεί ανακοίνωση της τουρκικής κυβέρνησης ή των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Αποτυπώνει όμως τον τρόπο με τον οποίο ένας από τους πλέον προβεβλημένους διευθυντές του τουρκικού Τύπου ερμηνεύει τη σημερινή στρατηγική της Άγκυρας.
Το Ισραήλ μπαίνει στο κέντρο της τουρκικής αφήγησης
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο του άρθρου αφορά το Ισραήλ. Ο Σεντίρ ισχυρίζεται ότι το Τελ Αβίβ επιχειρεί να οδηγήσει Ελλάδα και Τουρκία σε αντιπαράθεση ώστε να αποδυναμώσει την Άγκυρα, καλώντας ουσιαστικά και την Αθήνα να αντιληφθεί αυτή την υποτιθέμενη στρατηγική.
Δεν παρουσιάζει, ωστόσο, αποδεικτικά στοιχεία για έναν τέτοιο σχεδιασμό. Η ελληνοϊσραηλινή συνεργασία σε άμυνα, εξοπλισμούς, εκπαίδευση και ενεργειακά ζητήματα είναι υπαρκτή και έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, αλλά αυτό δεν συνιστά από μόνο του ένδειξη πρόθεσης πρόκλησης ελληνοτουρκικού πολέμου.
Η συγκεκριμένη αφήγηση δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά στον λόγο του Σεντίρ. Σε προηγούμενο άρθρο του είχε επίσης επικρίνει τις ελληνικές εξοπλιστικές σχέσεις με το Ισραήλ και τη Γαλλία, υποστηρίζοντας ότι στην Ελλάδα κατασκευάζεται τεχνητή εικόνα τουρκικής απειλής για να δικαιολογηθούν μεγάλες αμυντικές δαπάνες.
Sözcü: «23 νησιά με ισραηλινά όπλα»
Ακόμη πιο επιθετική είναι η γραμμή άλλων τουρκικών μέσων. Η Sözcü συνδέει την επίσκεψη Μητσοτάκη με τον εξοπλισμό των ελληνικών νησιών και προβάλλει τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα έχει «στρατιωτικοποιήσει 23 νησιά με ισραηλινά όπλα». Παράλληλα, τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα επαναφέρουν το ζήτημα της στρατιωτικής παρουσίας στο Καστελόριζο και στα υπόλοιπα Δωδεκάνησα.
Η επίσκεψη του πρωθυπουργού είχε πράγματι και σαφές στρατιωτικό σκέλος. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε τα επιτηρητικά φυλάκια στη Ρω και στη Στρογγύλη, συνομίλησε με στελέχη και οπλίτες των Ενόπλων Δυνάμεων και επιβιβάστηκε στο Ταχύ Περιπολικό Κατευθυνόμενων Βλημάτων «Υποπλοίαρχος Γρηγορόπουλος», που βρισκόταν στο Καστελόριζο. Η επίσημη ελληνική ενημέρωση περιγράφει τις συγκεκριμένες επισκέψεις χωρίς να τις συνδέει με επιθετική ενέργεια έναντι της Τουρκίας.
Το κυβερνητικό πρόγραμμα στο Καστελόριζο περιλάμβανε παράλληλα 37 έργα υποδομής, παρεμβάσεις σε ύδρευση, αποχέτευση, στέγαση και υγεία και μέτρα για την ενίσχυση του μόνιμου πληθυσμού του ακριτικού συμπλέγματος.
A Haber και CNN Türk επαναφέρουν την αποστρατιωτικοποίηση
Στις εκπομπές του A Haber και του CNN Türk, η παρουσία στρατιωτών δίπλα στον Έλληνα πρωθυπουργό χρησιμοποιήθηκε για να επανέλθει η τουρκική θέση σχετικά με το καθεστώς των Δωδεκανήσων. Οι σχολιαστές έθεσαν το ερώτημα γιατί υπάρχουν στρατιωτικές δυνάμεις στο Καστελόριζο, παρουσιάζοντας τη στρατιωτική παρουσία ως αντίθετη με τις διεθνείς συνθήκες.
Το νομικό ζήτημα είναι περισσότερο σύνθετο. Η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, με την οποία τα Δωδεκάνησα παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα κατά πλήρη κυριαρχία, περιλαμβάνει διάταξη περί αποστρατιωτικοποίησης. Η ελληνική θέση είναι ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη και επομένως δεν μπορεί να αντλεί δικαιώματα από αυτήν, ενώ η Αθήνα επικαλείται και το δικαίωμα νόμιμης άμυνας του άρθρου 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών απέναντι στις απειλές και στη στρατιωτική διάταξη της Τουρκίας στα μικρασιατικά παράλια.
Η κυριαρχία της Ελλάδας στο Καστελόριζο είναι διαφορετικό ζήτημα και καθορίζεται από τις διεθνείς συνθήκες. Η Τουρκία παραιτήθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάννης από δικαιώματα επί του Καστελόριζου, ενώ η Συνθήκη των Παρισίων το παραχώρησε αργότερα στην Ελλάδα κατά πλήρη κυριαρχία μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα.
Από το «μπροστά στη μύτη μας» στη θεωρία περί Ισραήλ
Η τουρκική συζήτηση γύρω από την επίσκεψη έχει εξελιχθεί σταδιακά. Στην πρώτη φάση, CNN Türk, Hürriyet και άλλα μέσα επικεντρώθηκαν στην απόσταση του Καστελόριζου από τις τουρκικές ακτές, στις θαλάσσιες ζώνες και στην παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού δίπλα σε στρατιωτικές μονάδες. Το CNN Türk έφθασε να σχολιάσει ότι ο Μητσοτάκης βρέθηκε «ακριβώς μπροστά στη μύτη μας», ενώ άλλες αναλύσεις επανέφεραν την τουρκική αμφισβήτηση της ελληνικής θέσης για την επήρεια των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.
Η σημερινή παρέμβαση της Milliyet μεταφέρει πλέον το βάρος από το ίδιο το Καστελόριζο σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό αφήγημα: ότι η Ελλάδα λειτουργεί όλο και περισσότερο σε συντονισμό με το Ισραήλ και ότι αυτή η σχέση μπορεί να οδηγήσει την Αθήνα σε επικίνδυνη αντιπαράθεση με την Άγκυρα.
Αυτή είναι τουρκική πολιτική ερμηνεία και όχι αποδεδειγμένο σχέδιο. Το γεγονός όμως ότι εμφανίζεται πλέον τόσο ευθέως σε ένα μεγάλο τουρκικό μέσο δείχνει ότι η ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία έχει μετατραπεί σε κεντρικό σημείο της τουρκικής συζήτησης για την Ελλάδα, δίπλα στα παλαιότερα ζητήματα των θαλάσσιων ζωνών, της στρατιωτικής παρουσίας στα νησιά και του casus belli.