Σε κλίμα φαινομενικής εγκάρδιοτητας, αλλά με τις θεμελιώδεις διαφορές να παραμένουν ενεργές και αμετακίνητες, ολοκληρώθηκε στην Άγκυρα η συνάντηση κορυφής μεταξύ του Έλληνα Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, και του Τούρκου Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν την πολιτική βούληση για διατήρηση των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο, επιλέγοντας να εστιάσουν σε όσα ενώνουν τις δύο χώρες –κυρίως στην οικονομία και την καθημερινότητα– και να αφήσουν, προς το παρόν, στην άκρη τα ακανθώδη ζητήματα της «σκληρής» πολιτικής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Τραμπ έκοψε τον βήχα στον Νετανιάχου για το Ιράν
Η επίσκεψη αυτή πιστοποίησε τη θεαματική μεταστροφή στη ρητορική της τουρκικής ηγεσίας. Η φράση «Μητσοτάκης γιοκ», που είχε ακουστεί στο παρελθόν, αντικαταστάθηκε από την προσφωνηση «πολύτιμε φίλε μου» δια στόματος του Τούρκου Προέδρου, σηματοδοτώντας την εδραίωση μιας νέας περιόδου ύφεσης, χωρίς ωστόσο να αναιρούνται οι πάγιες τουρκικές διεκδικήσεις.
Η «Θετική Ατζέντα» και ο Οικονομικός Στόχος
Κεντρικός πυλώνας της συνάντησης ήταν η λεγόμενη «Θετική Ατζέντα», η οποία περιλαμβάνει τη συνεργασία σε τομείς χαμηλής πολιτικής, όπου τα οφέλη είναι αμοιβαία. Οι δύο ηγέτες έθεσαν έναν εξαιρετικά φιλόδοξο στόχο για τις οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών: τον διπλασιασμό του όγκου του διμερούς εμπορίου, από τα 5,5 δισεκατομμύρια δολάρια που είναι σήμερα, στα 10 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην επόμενη πενταετία.
Προς αυτή την κατεύθυνση, υπεγράφησαν σημαντικές συμφωνίες που αφορούν την επιχειρηματικότητα, την υγεία και την ενέργεια, ενώ ανακοινώθηκε η ίδρυση Ελληνοτουρκικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου. Παράλληλα, ειδική μνεία έγινε στο πρόγραμμα χορήγησης βίζας στα ελληνικά νησιά για Τούρκους πολίτες, ένα μέτρο που κρίθηκε ιδιαίτερα επιτυχημένο και από τις δύο πλευρές, καθώς τονώνει τον τουρισμό και φέρνει πιο κοντά τους λαούς.
Το Χάσμα σε Μειονότητες και Μονή της Χώρας
Παρά τα χαμόγελα και το καλό κλίμα, οι διαφωνίες αναδείχθηκαν δημόσια κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεων, αποδεικνύοντας ότι το χάσμα στις εθνικές θέσεις παραμένει βαθύ. Το πρώτο σημείο τριβής αφορούσε τον χαρακτηρισμό της μειονότητας στη Θράκη. Ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επέμεινε να κάνει λόγο για «τουρκική μειονότητα», προκαλώντας την άμεση και θεσμική απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός, επικαλούμενος τη Συνθήκη της Λωζάνης, διευκρίνισε σε αυστηρό τόνο ότι στη Θράκη υφίσταται θρησκευτική μουσουλμανική μειονότητα και όχι εθνική, βάζοντας τα πράγματα στη θέση τους βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Επιπλέον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκεια της ελληνικής πλευράς για τη μετατροπή της ιστορικής Μονής της Χώρας σε τέμενος. Τόνισε τη σημασία του μνημείου για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά και ζήτησε τον σεβασμό της διαχρονικής του αξίας. Από την πλευρά του, ο Τούρκος Πρόεδρος απάντησε ότι το μνημείο είναι ανοιχτό προς επίσκεψη για όλους, διατηρώντας ωστόσο τον χαρακτήρα του τζαμιού, δείχνοντας ότι η απόφαση της Άγκυρας είναι ειλημμένη.
Κυπριακό και Θαλάσσια Πάρκα: Συμφωνία ότι Διαφωνούμε
Στα «βαριά» γεωπολιτικά ζητήματα, η απόσταση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας παρέμεινε αμετάβλητη. Στο ζήτημα του Κυπριακού, οι θέσεις των δύο πλευρών εκκινούν από εντελώς διαφορετικές αφετηρίες. Η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσηλωμένη στη λύση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας βάσει των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, ενώ η Τουρκία επιμένει στη ρητορική των δύο κρατών, οδηγώντας τη συζήτηση σε αδιέξοδο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κώδων κινδύνου για την Ελλάδα: Το Βέλγιο κινδυνεύει να γίνει ισλαμικό κράτος όπως η Τουρκία (Βίντεο)
Αντίστοιχη διάσταση απόψεων καταγράφηκε και για το θέμα των θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο. Η ελληνική πλευρά ξεκαθάρισε ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων εντός της ελληνικής ζώνης δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης, απορρίπτοντας τις τουρκικές αιτιάσεις περί αμφισβήτησης περιοχών.
Το Μέλλον του Διαλόγου και η Αποφυγή Εντάσεων
Παρά τις διαφωνίες, το βασικό συμπέρασμα της συνάντησης είναι η κοινή δέσμευση ότι οι διαφορές δεν πρέπει να παράγουν αυτόματα κρίσεις. Η Διακήρυξη των Αθηνών, που είχε υπογραφεί τον περασμένο Δεκέμβριο, παραμένει ο οδικός χάρτης των σχέσεων. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να παραμείνουν ανοιχτοί σε όλα τα επίπεδα, ώστε να αποφεύγονται οι εντάσεις επί του πεδίου.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη συνεργασία για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να αναφέρεται στην καταπολέμηση του PKK και του δικτύου FETO, ζητώντας τη συνδρομή της Ελλάδας, και τον Κυριάκο Μητσοτάκη να καταδικάζει κάθε μορφή τρομοκρατίας.
Το επόμενο ραντεβού των δύο ηγετών ορίστηκε για τον Ιούλιο στην Ουάσινγκτον, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ενώ θα ακολουθήσει νέα συνάντηση στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο, στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Το επόμενο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, επιβεβαιώνοντας ότι η διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων είναι ένας μαραθώνιος και όχι αγώνας ταχύτητας.
