Μια από τις σημαντικότερες ημέρες για την Ορθόδοξη πίστη αλλά και για τον χώρο της Παιδείας ξημέρωσε σήμερα, 30 Ιανουαρίου. Η Εκκλησία τιμά από κοινού τους Τρεις Ιεράρχες, τον Μέγα Βασίλειο, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, σε μια κοινή εορτή που συμβολίζει την ενότητα, τη σοφία και την προσφορά στα γράμματα και τον άνθρωπο.
Η ημέρα αυτή έχει καθιερωθεί ως η Εορτή των Γραμμάτων, καθώς οι τρεις αυτοί φωστήρες της Εκκλησίας κατάφεραν να συγκεράσουν το αρχαίο ελληνικό πνεύμα με τη χριστιανική διδασκαλία, θέτοντας τα θεμέλια της ελληνοχριστιανικής παιδείας.
Το ιστορικό της κοινής εορτής
Παρόλο που ο κάθε Άγιος τιμάται ξεχωριστά από την Εκκλησία σε διαφορετικές ημερομηνίες εντός του Ιανουαρίου (ο Μέγας Βασίλειος την 1η Ιανουαρίου, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος στις 25 και η ανακομιδή των λειψάνων του Ιωάννου του Χρυσοστόμου στις 27), καθιερώθηκε η κοινή τους εορτή για έναν συγκεκριμένο λόγο.
Κατά τον 11ο αιώνα, ξέσπασε στους κόλπους των λογίων και των πιστών μια έντονη διαμάχη για το ποιος από τους τρεις ήταν σπουδαιότερος. Άλλοι υποστήριζαν τον Βασίλειο για την ασκητικότητα και το φιλανθρωπικό του έργο, άλλοι τον Γρηγόριο για το ύψος της θεολογικής του σκέψης και άλλοι τον Χρυσόστομο για τη ρητορική του δεινότητα.
Σύμφωνα με την παράδοση, οι τρεις Άγιοι εμφανίστηκαν στον Επίσκοπο Ευχαΐτων Ιωάννη, λέγοντάς του πως ενώπιον του Θεού είναι ίσοι και ενωμένοι. Έτσι, ορίστηκε η 30ή Ιανουαρίου ως η ημέρα της από κοινού μνήμης τους, η λεγόμενη «Σύναξη», για να καταπαύσουν οι έριδες και να τιμηθεί η οικουμενική τους προσφορά.
Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, εκτός από τη μνήμη των Τριών Ιεραρχών, σήμερα τιμάται και η εύρεση της εικόνας της Παναγίας της Τήνου, καθώς και η μνήμη του Αγίου Μαύρου. Ως εκ τούτου, τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα και δέχονται ευχές είναι τα εξής:
Αρχοντής
Αρχοντία, Αρχοντούλα
Μαύρος, Μαυρουδής
Μαύρα, Μαυρούλα
Επίσης, σε ορισμένες περιοχές είθισται να γιορτάζουν σήμερα και όσοι φέρουν ονόματα που συνδέονται με την εκπαίδευση ή παραγώγα των ονομάτων των τριών Αγίων, εφόσον δεν γιόρτασαν στις ατομικές τους εορτές, αν και αυτό αποτελεί τοπικό έθιμο. Η σημερινή ημέρα αποτελεί αργία για τις σχολικές μονάδες όσον αφορά τα μαθήματα, αφιερωμένη σε εκκλησιασμό και εορταστικές εκδηλώσεις για την παιδεία.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α'.
Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς Τρισηλίου θεότητος, τούς τήν οἰκουμένην ἀκτῖσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τούς μελιῤῥύτους ποταμούς τῆς σοφίας, τούς τήν κτίσιν πᾶσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τόν μέγαν, καί τόν Θεολόγον Γρηγόριον, σύν τῷ κλεινῷ Ἰωάννη, τῷ τήν γλῶτταν χρυσοῤῥήμονι, πάντες οἱ τῶν λόγων αὐτῶν ἐρασταί, συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν· αὐτοί γάρ τῇ Τριάδι, ὑπέρ ὑμῶν ἀεί πρεσβεύουσιν.
