Μια πειραματική ανοσοθεραπεία πέτυχε ένα εντυπωσιακό ορόσημο στη μάχη κατά των συμπαγών όγκων. Ένα τρίχρονο αγόρι με επιθετικό καρκίνο του ήπατος, ο οποίος είχε επιστρέψει παρά τη χημειοθεραπεία και τις επεμβάσεις, παρέμεινε χωρίς ενδείξεις της νόσου επί έναν χρόνο μετά τη χορήγηση ειδικά σχεδιασμένων κυττάρων CAR-T.
Τι είναι η θεραπεία CAR-T
Η θεραπεία με Τ κύτταρα που φέρουν χιμαιρικό υποδοχέα αντιγόνου, γνωστή ως θεραπεία CAR-T, αποτελεί μια τεχνική ανοσοθεραπείας κατά την οποία λαμβάνονται κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς και τροποποιούνται γενετικά, ώστε να μετατραπούν σε ισχυρούς «κυνηγούς» του καρκίνου.
Η θεραπεία έχει ήδη δείξει τεράστιες δυνατότητες στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, η αποτελεσματικότητά της περιοριζόταν κυρίως στις αιματολογικές κακοήθειες και όχι στους συμπαγείς όγκους.
Μια συγκλονιστική ιστορία με πρωταγωνιστή έναν τρίχρονο ασθενή δείχνει τώρα ότι οι επιστήμονες σημειώνουν μεγάλη πρόοδο στη χρήση της CAR-T, με αποτελέσματα που θα μπορούσαν τελικά να σώσουν χιλιάδες ζωές αλλάζοντας τα δεδομένα στη μάχη κατά του καρκίνου.
Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The New England Journal of Medicine, οι ερευνητές περιγράφουν την πλήρη υποχώρηση ενός ηπατοβλαστώματος – μιας μορφής κακοήθους καρκίνου του ήπατος – σε ένα τρίχρονο αγόρι έπειτα από θεραπεία με κύτταρα CAR-T. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η συγκεκριμένη περίπτωση αποδεικνύει ότι μπορεί να επιτευχθεί μακροχρόνια πλήρης ανταπόκριση σε έναν συμπαγή όγκο ανθεκτικό στη χημειοθεραπεία.
Η ιστορία του 3χρονου – Η μάχη με τον καρκίνο
Όταν το αγόρι διαγνώστηκε για πρώτη φορά, είχε έναν όγκο στον αριστερό λοβό του ήπατος, ο οποίος είχε διαστάσεις 11,2 επί 9,6 επί 7,1 εκατοστά. Ο καρκίνος είχε κάνει μετάσταση στους πνεύμονες, ενώ υπήρχαν ενδείξεις ότι είχε εξαπλωθεί και στα οστά.
Το παιδί υποβλήθηκε σε τρεις κύκλους χημειοθεραπείας. Ο αρχικός όγκος στο ήπαρ αφαιρέθηκε χειρουργικά, ενώ πραγματοποιήθηκαν ακόμη δύο επεμβάσεις για την αφαίρεση των καρκινικών εστιών που είχαν εξαπλωθεί στους πνεύμονες.
Παρά τις παρεμβάσεις, η νόσος επέστρεψε γρήγορα, καθώς ένας νέος όγκος εμφανίστηκε στους πνεύμονές του. Μετά την ταχεία υποτροπή, το αγόρι εντάχθηκε στη μελέτη CARE, την πρώτη δοκιμή σε ανθρώπους μιας πειραματικής μορφής θεραπείας με κύτταρα CAR-T.
Πώς σχεδιάστηκε η επαναστατική πειραματική θεραπεία
Το αγόρι έλαβε δύο δόσεις της πειραματικής θεραπείας GPC3-CAR. Η θεραπεία δημιουργήθηκε από τα δικά του Τ κύτταρα, τα οποία τροποποιήθηκαν ώστε να αναγνωρίζουν τη γλυπικάνη-3 ή GPC3, μια πρωτεΐνη που εκφράζεται σε υψηλά επίπεδα στους καρκίνους του ήπατος.
Οι ερευνητές σχεδίασαν επίσης τη θεραπεία έτσι ώστε να περιλαμβάνει γονίδια που θα παρήγαγαν τις ανοσολογικές πρωτεΐνες ιντερλευκίνη-15 και ιντερλευκίνη-21. Στόχος ήταν να ενισχυθεί τόσο η διάρκεια ζωής των κυττάρων CAR-T όσο και η ικανότητά τους να εξοντώνουν τα καρκινικά κύτταρα, με βάση προηγούμενα στοιχεία από προκλινικά μοντέλα.
Το παιδί έλαβε συνολικά δύο εγχύσεις της θεραπείας GPC3-CAR. Μετά την πρώτη έγχυση παρουσίασε μερική ανταπόκριση, όπως έδειξαν οι αξονικές τομογραφίες και η πτώση των επιπέδων της άλφα-φετοπρωτεΐνης στο αίμα του – μιας πρωτεΐνης που λειτουργεί ως ένδειξη της δραστηριότητας του όγκου.
Οκτώ εβδομάδες αργότερα έλαβε τη δεύτερη δόση της θεραπείας. Οι επόμενες απεικονιστικές εξετάσεις δεν έδειξαν κανένα εναπομείναν σημάδι της νόσου.
Χωρίς ενδείξεις καρκίνου έπειτα από 12 μήνες
Δώδεκα μήνες αργότερα, το αγόρι εξακολουθούσε να μην παρουσιάζει ενδείξεις καρκίνου. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα και μια θεαματική ανατροπή για τον μικρό ασθενή και την οικογένειά του, δεδομένης της σοβαρότητας της κατάστασής του πριν ενταχθεί στην κλινική δοκιμή.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μελέτη παρέχει ενδείξεις πως τα νέα αυτά κύτταρα CAR-T θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ασφαλή και αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή για το ηπατοβλάστωμα. Παράλληλα, υπογραμμίζουν την ανάγκη περαιτέρω αξιολόγησής τους σε ασθενείς με συμπαγείς όγκους που εκφράζουν την πρωτεΐνη GPC3.
Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, ο καρκίνος του ήπατος αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Επομένως, η πρόοδος σε αυτόν τον κλάδο της ανοσοθεραπείας θεωρείται ιδιαίτερα ελπιδοφόρα – κυρίως επειδή η συγκεκριμένη πειραματική θεραπεία CAR-T οδήγησε σε ύφεση της νόσου σε έναν ασθενή με συμπαγή όγκο.
Τα επόμενα βήματα των επιστημόνων
Ασφαλώς, πρέπει να επισημανθεί ότι πρόκειται για την αναφορά μίας μόνο περίπτωσης ασθενούς, στο πλαίσιο μιας κλινικής δοκιμής πρώιμης φάσης.
Οι ερευνητές θα πρέπει να διαπιστώσουν πώς ανταποκρίνονται και άλλοι ασθενείς στη θεραπεία GPC3-CAR, προτού μπορέσουν να καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά της.
Οι δοκιμές συνεχίζονται στο πλαίσιο της μελέτης CARE στο Baylor College of Medicine, καθώς και σε μια παρόμοια κλινική δοκιμή με την ονομασία IMPACT, η οποία πραγματοποιείται μέσω του Seattle Children’s Hospital.
Η ελπίδα είναι ότι, με την πάροδο του χρόνου, θα καταγραφούν περισσότερα θετικά αποτελέσματα όπως αυτό. Προς το παρόν, πάντως, η αρχή χαρακτηρίζεται εντυπωσιακή και ελπιδοφόρα.