Νέα αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει γύρω από την πολυαναμενόμενη κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν, με τον Έλον Μασκ να επιτίθεται στον Άγγλο ιστορικό, Τομ Χόλαντ, αποκαλώντας τον «υποτακτικό», μετά τη δημόσια υπεράσπισή του στην ταινία εν μέσω της συζήτησης για το καστ και τις κατηγορίες περί «woke» επιλογών.
Ο επικεφαλής της Tesla εξαπέλυσε την επίθεση μέσω της πλατφόρμας X, απαντώντας σε ανάρτηση του ιστορικού, ο οποίος είχε εκφράσει την υποστήριξή του στη νέα κινηματογραφική διασκευή του ομηρικού έπους.
Η παραγωγή του Κρίστοφερ Νόλαν, με προϋπολογισμό 250 εκατομμύρια δολάρια, βασίζεται στην αρχαία ελληνική «Οδύσσεια» του Ομήρου, ένα από τα αρχαιότερα σωζόμενα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, που αφηγείται την επιστροφή του βασιλιά της Ιθάκης, Οδυσσέα, στην πατρίδα του μετά τον δεκαετή Τρωικό Πόλεμο.
Στην ταινία πρωταγωνιστεί ο Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα, η Αν Χάθαγουεϊ ως Πηνελόπη, ενώ στο καστ συμμετέχει και ο Άγγλος ηθοποιός, Τομ Χόλαντ, ο οποίος έχει το ίδιο όνομα με τον ιστορικό που βρέθηκε στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.
Οι αντιδράσεις για τη Λουπίτα Νιόνγκο και τις ιστορικές ανακρίβειες
Η ταινία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις για την επιλογή της Κενυάτισσας ηθοποιού, Λουπίτα Νιόνγκο, στον ρόλο της Ωραίας Ελένης, καθώς και για άλλες φερόμενες ιστορικές ανακρίβειες.
Οι επικριτές κάνουν λόγο για «φυλετική αντικατάσταση» μυθολογικών προσώπων, υποστηρίζοντας ότι η Ωραία Ελένη ανήκει στον αρχαίο μεσογειακό κόσμο της Εποχής του Χαλκού και ότι οι παραδοσιακές περιγραφές και καλλιτεχνικές απεικονίσεις τη θέλουν ξανθιά και με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα.
Στην ελληνική μυθολογία, η Ωραία Ελένη ήταν γνωστή ως η «ομορφότερη γυναίκα του κόσμου», ενώ η αρπαγή της αποτέλεσε την αφορμή για το ξέσπασμα του Τρωικού Πολέμου.
Παράλληλα, επικρίσεις έχει δεχτεί και η επιλογή του τρανς ηθοποιού, Έλιοτ Πέιτζ, για τον ρόλο του Ελπήνορα, ενός νεαρού μέλους του πληρώματος του Οδυσσέα που βρίσκει τραγικό τέλος.
Η ανάρτηση που προκάλεσε την έκρηξη του Μασκ
Ο ιστορικός Τομ Χόλαντ αναδημοσίευσε στο X μια ιδιαίτερα θετική κριτική για την ταινία, γράφοντας: «Περισσότεροι έπαινοι για την “Οδύσσεια” από ανθρώπους που, προς έκπληξη όλων, περίμεναν πραγματικά να τη δουν πριν διαμορφώσουν άποψη».
Η απάντηση του Έλον Μασκ, η οποία συγκέντρωσε περίπου 12 εκατομμύρια προβολές, ήταν ιδιαίτερα επιθετική, καθώς έγραψε: «Ο Τομ Χόλαντ είναι απλώς υποτακτικός».
Παραμένει ασαφές αν ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο αναφερόταν στον ιστορικό ή στον ηθοποιό Τομ Χόλαντ. Ο ιστορικός είναι γνωστός για το βιβλίο «Dominion», που εξετάζει τις χριστιανικές ρίζες της δυτικής ηθικής, καθώς και ως συμπαρουσιαστής του podcast «The Rest Is History».
Η απάντηση του ιστορικού
Ο ιστορικός απάντησε στις επικρίσεις, δηλώνοντας: «Το λέω ξανά με μεγάλη χαρά. Η “Οδύσσεια” είναι μια καταπληκτική ταινία και το να μην τη δείτε επειδή τη θεωρείτε woke ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο τελικά λειτουργεί εις βάρος σας. Δική σας η απώλεια».
Αργότερα συμπλήρωσε: «Το τελευταίο μου σχόλιο για όλη αυτή την υπόθεση δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι θα εξελισσόταν σε σημείο αναφοράς ενός ολόκληρου πολιτισμικού πολέμου. Αν σας άρεσαν οι προηγούμενες ταινίες του Νόλαν, θα λατρέψετε και την “Οδύσσεια”. Αν όχι, τότε απλώς μην τη δείτε».
Η παραγωγή και η πρεμιέρα της «Οδύσσειας»
Ο Κρίστοφερ Νόλαν ξεκίνησε να γράφει το σενάριο της «Οδύσσειας» τον Μάρτιο του 2024, ενώ η ταινία ανακοινώθηκε επίσημα τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο σκηνοθέτης μελέτησε αρκετές μεταφράσεις του έργου του Ομήρου κατά την προετοιμασία της παραγωγής, η οποία συγκαταλέγεται στις ακριβότερες της καριέρας του.
Η ταινία έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις 6 Ιουλίου, ενώ η κινηματογραφική της διανομή από την Universal Pictures στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι προγραμματισμένη για τις 17 Ιουλίου.
Οι αντιδράσεις για το καστ και οι επιθέσεις του Μασκ
Αντιδράσεις προκάλεσε επίσης η συμμετοχή των Λουπίτα Νιόνγκο, Ζεντάγια και του ράπερ Τράβις Σκοτ, ο οποίος δεν είχε έως σήμερα σημαντική εμπειρία στην υποκριτική.
Αρχικά υπήρχαν φήμες ότι ο Έλιοτ Πέιτζ θα ενσάρκωνε τον Αχιλλέα, όμως τελικά ανακοινώθηκε ότι θα υποδυθεί τον Ελπήνορα. Ακόμα και μετά την επιβεβαίωση του ρόλου, ο Μασκ αναδημοσίευσε ανάρτηση που ανέφερε: «Δεν κοροϊδεύω τον ανδρισμό της. Αρνούμαι ότι υπάρχει».
Ο επικεφαλής της Tesla είχε επιτεθεί και παλαιότερα στην επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο, γράφοντας τον Μάιο ότι ο Κρίστοφερ Νόλαν «προσέβαλε κατάφωρα τον ελληνικό λαό».
Σε άλλη ανάρτησή του έγραψε: «Συμφωνώ ότι η Νιόνγκο είναι όμορφη, αλλά το να επιλέγεις μια μαύρη γυναίκα για να υποδυθεί μια λευκή γυναίκα σε ένα θεμελιώδες έργο της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας δεν είναι πιο σωστό από το να επέλεγες έναν λευκό άνδρα για να υποδυθεί τον Σάκα Ζουλού».
Ο Μασκ προχώρησε ακόμη περισσότερο, χαρακτηρίζοντας τον Κρίστοφερ Νόλαν «αντι-λευκό ρατσιστή».
Η απάντηση της Λουπίτα Νιόνγκο
Η Λουπίτα Νιόνγκο υπερασπίστηκε δημόσια την επιλογή του σκηνοθέτη, δηλώνοντας στο περιοδικό Elle: «Υποστηρίζω πλήρως την πρόθεση του Κρις και την εκδοχή της ιστορίας που αφηγείται. Το καστ μας αντιπροσωπεύει τον κόσμο».
Πρόσθεσε επίσης ότι δεν σκοπεύει να αφιερώσει χρόνο για να αντικρούσει τις επικρίσεις, καθώς αυτές θα συνεχίσουν να υπάρχουν είτε απαντήσει είτε όχι.
Η βραβευμένη με Όσκαρ για την ταινία «12 Χρόνια Σκλάβος» αποκάλυψε ακόμα ότι όταν της έγινε η πρόταση συμμετοχής δεν γνώριζε σχεδόν τίποτα για την «Οδύσσεια».
«Είπα “δεν γνωρίζω απολύτως τίποτα γι’ αυτό”. Πήρα τα βιβλία και τα διάβασα αμέσως, ώστε να μάθω το έργο. Χάρη σε αυτή την ταινία, γνώρισα την ελληνική μυθολογία», ανέφερε.
Στην ταινία η Νιόνγκο υποδύεται επίσης την Κλυταιμνήστρα, αδελφή της Ωραίας Ελένης.
Θετικές κριτικές παρά τις έντονες αντιδράσεις
Παρά τους μήνες έντονων αντιδράσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πρώτες επαγγελματικές κριτικές ήταν ιδιαίτερα θετικές.
Ο συγγραφέας Έρικ Ντέιβις χαρακτήρισε την «Οδύσσεια» «απόλυτο θρίαμβο και κορυφαίο κινηματογραφικό επίτευγμα ενός από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες της εποχής μας».
Η Τζαζ Τάνγκεϊ του Variety έγραψε ότι «ο Κρίστοφερ Νόλαν είναι οραματιστής και η “Οδύσσεια” αποτελεί έργο τέχνης», προσθέτοντας ότι ξεπέρασε τον εαυτό του τόσο στην αφήγηση όσο και στις ερμηνείες.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις των θεατών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν τόσο έντονες, ώστε ο επίσημος λογαριασμός της ταινίας στο X περιόρισε τη δυνατότητα σχολιασμού των αναρτήσεών του.
Έντονη ήταν και η αντίδραση του συντηρητικού σχολιαστή, Ματ Γουόλς, ο οποίος υποστήριξε ότι κανείς «στον πλανήτη» δεν θεωρεί τη Λουπίτα Νιόνγκο ως την ομορφότερη γυναίκα του κόσμου και ότι ο Νόλαν απέφυγε να αναθέσει τον ρόλο σε λευκή ηθοποιό, επειδή φοβόταν ότι θα κατηγορηθεί για ρατσισμό. Ο Μασκ απάντησε απλώς: «Αλήθεια», προκαλώντας αντιδράσεις από προσωπικότητες όπως ο Άλεκ Μπάλντουιν και ο Τζίμι Κίμελ.
Αντιδράσεις είχαν προκαλέσει ακόμα τα σχέδια των πανοπλιών και των πλοίων που εμφανίζονται στα τρέιλερ της ταινίας, καθώς και η επιλογή μη Ελλήνων ηθοποιών, με ελληνικά μέσα ενημέρωσης, ιστορικούς και σχολιαστές να χαρακτηρίζουν ορισμένες δημιουργικές επιλογές ως μη ρεαλιστικές για την εποχή και ως παραποίηση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας.
Τον Μάιο, ο Κρίστοφερ Νόλαν εξήγησε σε συνέντευξή του στο Time γιατί επέλεξε τον Τράβις Σκοτ, αναφέροντας: «Τον επέλεξα γιατί ήθελα να παραπέμψω στην ιδέα ότι αυτή η ιστορία μεταδόθηκε ως προφορική ποίηση, κάτι που είναι ανάλογο με τη ραπ».
