Ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων σε μισθούς, συντάξεις, ασφαλιστικές εισφορές και φορολογία αναμένεται να παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, με αρκετά από τα μέτρα να έχουν ήδη προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό επεξεργασίας και άλλα να παραμένουν ανοικτά μέχρι τις τελικές ανακοινώσεις.
Το πακέτο αφορά διαφορετικές κατηγορίες πολιτών και επιχειρήσεων και δεν περιορίζεται σε μία χρονική περίοδο.
Ορισμένες παρεμβάσεις αναμένεται να ενεργοποιηθούν μέσα στους επόμενους μήνες, άλλες από το 2027, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η κυβέρνηση αναμένεται να δώσει και ορίζοντα για το 2028.
Το βασικό ζητούμενο επομένως δεν είναι μόνο ποια μέτρα θα ανακοινωθούν, αλλά πότε θα εφαρμοστούν, ποιο θα είναι το πραγματικό οικονομικό όφελος και ποιους τελικά θα καλύπτουν.
Κατώτατος μισθός: Προς τα 960–970 ευρώ το 2027
Κεντρική θέση στις ανακοινώσεις αναμένεται να έχει ο κατώτατος μισθός.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό που περιγράφεται στα τελευταία ρεπορτάζ, το επόμενο βήμα τοποθετεί τον κατώτατο μισθό στην περιοχή των 960 έως 970 ευρώ μικτά το 2027.
Παράλληλα αναμένεται να περιγραφεί η πορεία προς το όριο των 1.000 ευρώ ή και υψηλότερα το 2028.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν πολυετή οδικό χάρτη και όχι για δύο αυξήσεις που θα πραγματοποιηθούν άμεσα.
Η σημασία της μεταβολής δεν περιορίζεται στους εργαζομένους που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό.
Η αύξησή του επηρεάζει σειρά επιδομάτων που συνδέονται με αυτόν, ενώ μπορεί να μεταβάλει και αποδοχές εργαζομένων που δικαιούνται προσαυξήσεις λόγω προϋπηρεσίας.
Από την άλλη πλευρά, κάθε αύξηση δημιουργεί πρόσθετο μισθολογικό κόστος για τις επιχειρήσεις, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη συνολική ισορροπία του πακέτου.
Νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών – Ανοιχτές οι λεπτομέρειες
Νέα παρέμβαση στις ασφαλιστικές εισφορές βρίσκεται επίσης στον σχεδιασμό για το 2027.
Το βασικό σενάριο προβλέπει μείωση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα, χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνιστεί επισήμως η τελική κατανομή του οφέλους.
Δημοσιεύματα της Πέμπτης εμφανίζουν διαφορετικές εκδοχές ως προς το εάν η μείωση θα αφορά κυρίως τις κρατήσεις των εργαζομένων ή το εργοδοτικό κόστος.
Αυτό είναι ένα από τα σημεία που θα πρέπει να διευκρινιστούν στις επίσημες ανακοινώσεις.
Το αποτέλεσμα έχει πρακτική σημασία.
Εάν η παρέμβαση αφορά τις εισφορές που βαρύνουν τον εργαζόμενο, θα αυξήσει τις καθαρές αποδοχές.
Εάν κατευθυνθεί στην εργοδοτική πλευρά, θα περιορίσει το μη μισθολογικό κόστος των επιχειρήσεων.
Παρεμβάσεις στα τεκμήρια των επαγγελματιών
Σημαντικό κεφάλαιο του πακέτου αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται αλλαγές στο σύστημα του τεκμαρτού εισοδήματος, κυρίως για επαγγελματικούς κλάδους στους οποίους καταγράφεται υψηλός βαθμός φορολογικής συμμόρφωσης και ηλεκτρονικής διασύνδεσης των συναλλαγών με τη φορολογική διοίκηση.
Οι πληροφορίες παραπέμπουν περισσότερο σε στοχευμένη αποκλιμάκωση ή διορθώσεις παρά σε συνολική κατάργηση του συστήματος.
Το εύρος των αλλαγών θα καθορίσει και πόσοι επαγγελματίες θα δουν πραγματική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης.
Μείωση προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις
Στο επιχειρηματικό σκέλος εξετάζεται επίσης η μείωση της προκαταβολής φόρου.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν αλλάζει κατ' ανάγκην τον τελικό φόρο που αναλογεί στα κέρδη μιας επιχείρησης.
Μπορεί όμως να βελτιώσει τη ρευστότητα, καθώς περιορίζει το ποσό που πρέπει να προκαταβληθεί έναντι του επόμενου φορολογικού έτους.
Για πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, το συγκεκριμένο ζήτημα έχει μεγαλύτερη άμεση σημασία από μία μικρή μεταβολή του ονομαστικού φορολογικού συντελεστή.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, περαιτέρω μείωση του εταιρικού φόρου από το 22% στο 20% δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή ανάμεσα στα επικρατέστερα σενάρια.
Τέλος επιτηδεύματος: Προς κατάργηση για τα νομικά πρόσωπα
Προχωρημένο εμφανίζεται και το σχέδιο για το τέλος επιτηδεύματος που εξακολουθούν να καταβάλλουν τα νομικά πρόσωπα.
Η κατάργησή του θεωρείται πιθανή, χωρίς να έχει ξεκαθαρίσει εάν θα γίνει εξ ολοκλήρου σε μία φάση ή σταδιακά.
Η παρέμβαση αφορά ένα σταθερό ετήσιο φορολογικό βάρος και συνεπώς το αποτέλεσμα μπορεί να υπολογιστεί πιο άμεσα από τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο μέτρο.
Η τελική μορφή θα προσδιοριστεί από το δημοσιονομικό κόστος και τον χρόνο εφαρμογής.
Τι εξετάζεται για τους συνταξιούχους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι παρεμβάσεις για τους συνταξιούχους.
Πέρα από τις τακτικές αυξήσεις που συνδέονται με την πορεία της οικονομίας και του πληθωρισμού, εξετάζεται ενίσχυση της πρόσθετης οικονομικής στήριξης που καταβάλλεται τον Νοέμβριο σε συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων.
Τα σενάρια που έχουν δημοσιοποιηθεί ανεβάζουν το ύψος της ενίσχυσης πάνω από τα 400 ευρώ, ενώ εξετάζεται και διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων.
Μέχρι να υπάρξει επίσημη ανακοίνωση, ωστόσο, ούτε το ποσό ούτε τα τελικά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια μπορούν να θεωρηθούν οριστικά.
Για τον ίδιο λόγο, η συζήτηση περί «13ης σύνταξης» δεν περιγράφει αυτή τη στιγμή θεσμοθετημένο μέτρο αλλά ένα από τα πολιτικά και δημοσιογραφικά σενάρια που συνοδεύουν τη διεύρυνση της ενίσχυσης.
Αγρότες: Πετρέλαιο στην αντλία και μία ακόμη παρέμβαση
Για τον αγροτικό κόσμο, ένα από τα συγκεκριμένα μέτρα αφορά την εφαρμογή του αφορολόγητου αγροτικού πετρελαίου απευθείας κατά την αγορά.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη χρήση ειδικής κάρτας, ώστε η απαλλαγή από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης να υπολογίζεται στο πρατήριο και να μη χρειάζεται να ακολουθεί μεταγενέστερη διαδικασία επιστροφής του ποσού.
Παράλληλα, κυβερνητικές πηγές αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο και δεύτερης φορολογικής παρέμβασης για αγρότες και κτηνοτρόφους.
Το συγκεκριμένο μέτρο δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί και επομένως οποιαδήποτε αναφορά στο περιεχόμενό του παραμένει εκτίμηση.
Δεν θα εφαρμοστούν όλα την ίδια ημέρα
Ένα στοιχείο που συχνά χάνεται μέσα στον μεγάλο αριθμό εξαγγελιών είναι το χρονοδιάγραμμα.
Το πακέτο της ΔΕΘ δεν σημαίνει ότι όλες οι αλλαγές θα εμφανιστούν αυτομάτως στους λογαριασμούς, στις συντάξεις ή στα εκκαθαριστικά των πολιτών αμέσως μετά την ομιλία του πρωθυπουργού.
Μέτρα που αφορούν τον Νοέμβριο μπορούν να έχουν άμεσοτερο αποτέλεσμα.
Φορολογικές αλλαγές ενδέχεται να συνδεθούν με το επόμενο φορολογικό έτος.
Η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού αφορά το 2027, ενώ ο στόχος των 1.000 ευρώ παραπέμπει στο 2028.
Αυτό σημαίνει ότι για την αξιολόγηση του συνολικού πακέτου θα πρέπει να εξεταστούν χωριστά το ύψος κάθε παρέμβασης, ο αριθμός των δικαιούχων και ο χρόνος στον οποίο θα αποτυπωθεί πραγματικά στο διαθέσιμο εισόδημα.
Το δημοσιονομικό όριο των ανακοινώσεων
Κρίσιμη παράμετρος είναι και το συνολικό κόστος.
Οι τελικές εξαγγελίες πρέπει να ενταχθούν στα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια και στους ευρωπαϊκούς κανόνες δαπανών.
Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετά από τα μέτρα παραμένουν μέχρι την τελευταία στιγμή υπό επεξεργασία ως προς το ύψος, την έκταση ή τον χρόνο εφαρμογής τους.
Η κυβέρνηση έχει ήδη δηλώσει ότι επιδιώκει παρεμβάσεις με μόνιμο χαρακτήρα και όχι μέτρα που δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν σε βάθος χρόνου.
Η αξιολόγηση αυτής της επιλογής θα μπορεί να γίνει μόνο όταν παρουσιαστεί το συνολικό κόστος των ανακοινώσεων και οι αντίστοιχες προβλέψεις του προϋπολογισμού.
Η αντιπαράθεση για το κόστος των προγραμμάτων
Το οικονομικό πεδίο έχει ήδη περάσει και στην πολιτική αντιπαράθεση.
Μετά τις προτάσεις που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη, η κυβέρνηση υποστήριξε ότι το κόστος τους προσεγγίζει τα 13 δισ. ευρώ ετησίως.
Ο συγκεκριμένος υπολογισμός αποτελεί εκτίμηση της κυβέρνησης και έχει αμφισβητηθεί από την άλλη πλευρά.
Η αντιπαράθεση αναμένεται να ενταθεί μετά τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, όταν θα υπάρχει πλέον συγκεκριμένο κυβερνητικό πακέτο προς σύγκριση.
Για τον πολίτη, πάντως, το βασικό κριτήριο παραμένει διαφορετικό: όχι ο αριθμός των εξαγγελιών, αλλά η καθαρή επίδραση που θα έχουν στο εισόδημα, στους φόρους και στο κόστος της καθημερινότητας.
Τι πρέπει να ξεκαθαρίσει στη ΔΕΘ
Η εικόνα του πακέτου έχει πλέον διαμορφωθεί σε σημαντικό βαθμό, όχι όμως και όλες οι λεπτομέρειες.
Από τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού αναμένεται να ξεκαθαρίσουν το ακριβές ύψος της επόμενης αύξησης του κατώτατου μισθού, ο τρόπος μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών, οι αλλαγές στα τεκμήρια, το εύρος της ενίσχυσης των συνταξιούχων και η πρόσθετη παρέμβαση για τον αγροτικό κόσμο.
Αυτά είναι τα στοιχεία που θα καθορίσουν και το πραγματικό μέγεθος του οικονομικού πακέτου.
Η ΔΕΘ θα δώσει τους τίτλους. Οι λεπτομέρειες, όμως, θα δείξουν ποιοι τελικά κερδίζουν, πόσο και από πότε.