Σε τροχιά υλοποίησης μπαίνει μια από τις πιο κρίσιμες θεσμικές παρεμβάσεις της δεκαετίας, καθώς κατατίθεται επισήμως στη Βουλή η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Το κείμενο, το οποίο προέκυψε μετά από τρίμηνη εσωκομματική διαβούλευση, περιλαμβάνει σαρωτικές αλλαγές σε περίπου 30 άρθρα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Εφορία: Ποιες παλιές υποθέσεις ελέγχει επειγόντως πριν παραγραφούν στο τέλος του έτους
Η συζήτηση στην Ολομέλεια, που αναμένεται να ξεκινήσει την επόμενη εβδομάδα, θα καθορίσει το χρονοδιάγραμμα των εργασιών της αρμόδιας Επιτροπής, ενώ αναμένεται να πυροδοτήσει σφοδρές πολιτικές αντιπαραθέσεις, θέτοντας τα κόμματα της αντιπολίτευσης και ειδικά το ΠΑΣΟΚ προ πιεστικών διλημμάτων.
Οι ανατροπές σε Παιδεία, Δημόσιο και Ευθύνη Υπουργών
Ο πυρήνας της κυβερνητικής πρότασης ακουμπά τα πιο παραδοσιακά «ακανθώδη» ζητήματα της ελληνικής πολιτικής σκηνής:
Άρθρο 16 (Παιδεία): Ανοίγει ο δρόμος για τη θεσμοθέτηση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, τα οποία θα λειτουργούν ως αυτοδιοικούμενα ιδρύματα υπό αυστηρή εποπτεία Ανεξάρτητης Αρχής. Επιπλέον, η υποχρεωτική εκπαίδευση επεκτείνεται από τα 9 στα 11 έτη, ενώ θεσπίζεται η συνταγματική προστασία της ελληνικής γλώσσας και της σημαίας.
Άρθρο 103 (Δημόσιο): Αλλάζει ριζικά το πλαίσιο εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων. Εισάγεται σύστημα αμφίδρομης αξιολόγησης (από προϊσταμένους, υφισταμένους αλλά και πολίτες) με τη συμμετοχή του ΑΣΕΠ. Η αξιολόγηση θα συνδέεται με επιβραβεύσεις αλλά και ποινές, οι οποίες μπορεί να φτάσουν μέχρι και την οριστική παύση σε περιπτώσεις διαπιστωμένης ανεπάρκειας.
Άρθρο 86 (Ευθύνη Υπουργών): Η αρμοδιότητα για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης αφαιρείται από τη Βουλή και ανατίθεται σε ανώτερους δικαστικούς λειτουργούς. Το Κοινοβούλιο διατηρεί την τελική απόφαση για την άσκηση δίωξης, αποκλειστικά όμως με ονομαστική ψηφοφορία και αυξημένες εγγυήσεις.
Νέα δεδομένα σε Δικαιοσύνη, Εκλογές και Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Στο πεδίο των θεσμών, η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας επιχειρεί να λύσει χρόνιες παθογένειες:
Δικαιοσύνη: Περιορίζεται η κυβερνητική παρέμβαση στην επιλογή της ηγεσίας των Ανώτατων Δικαστηρίων. Οι προαγωγές θα γίνονται πλέον από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, η οποία θα επιλέγει από κατάλογο που θα συντάσσουν οι ολομέλειες των ίδιων των δικαστηρίων. Επιπροσθέτως, το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο θα ελέγχει προληπτικά τη συνταγματικότητα των νομοσχεδίων.
Εκλογικό Σύστημα: Η επιστολική ψήφος καθιερώνεται και για τους ψηφοφόρους εντός επικρατείας. Παράλληλα, τίθεται συνταγματικός όρος το εκλογικό σύστημα να συνδυάζει την «εύλογη αναλογικότητα» με την «κυβερνησιμότητα».
Πρόεδρος της Δημοκρατίας & Βουλή: Η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας μετατρέπεται σε μία και μοναδική, διάρκειας έξι ετών (χωρίς δικαίωμα επανεκλογής). Επίσης, καταργείται η δυνατότητα διάλυσης της Βουλής με το πρόσχημα του «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας» και θεσμοθετείται η αυτοδιάλυση με κοινοβουλευτική απόφαση.
Τεχνητή Νοημοσύνη, Κλίμα και Οικονομία στο νέο Σύνταγμα
Η αναθεώρηση ενσωματώνει για πρώτη φορά τις σύγχρονες παγκόσμιες προκλήσεις:
Νέες Τεχνολογίες: Εισάγεται ρητή αναφορά για τη λειτουργία της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), θέτοντας ως γνώμονα την κοινωνική ευημερία και την αυστηρή προστασία των ατομικών ελευθεριών.
Περιβάλλον: Στο άρθρο 24 εντάσσονται ειδικές διατάξεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την ορθολογική διαχείριση των υδάτων, την προώθηση των ανανεώσιμες πηγών ενέργειας και την προστασία των ζώων.
Οικονομία: Θεσπίζεται ο αυστηρός κανόνας των ισοσκελισμένων ή πλεονασματικών προϋπολογισμών. Παράλληλα, απαγορεύεται ρητά η αναδρομική επιβολή φόρων και δίνεται η συνταγματική δυνατότητα παροχής ενός σταθερού φορολογικού πλαισίου για την προσέλκυση στρατηγικών επενδύσεων στη χώρα.
