Την επίσημη έναρξη της διαδικασίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση κήρυξε σήμερα ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μέσω τηλεοπτικού διαγγέλματος προς τον ελληνικό λαό. Χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία ως «ιστορική αναγκαιότητα», ο Πρωθυπουργός έθεσε το πλαίσιο για τη δημιουργία ενός «Συντάγματος του 21ου αιώνα», προαναγγέλλοντας τολμηρές τομές που αγγίζουν πυλώνες της δημόσιας διοίκησης, της εκπαίδευσης και της δικαιοσύνης.
Η Διαδικασία και το Χρονοδιάγραμμα Όπως ανακοινώθηκε, ο κ. Μητσοτάκης απέστειλε ήδη επιστολή στα μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, καλώντας τους να καταθέσουν τις απόψεις τους. Στόχος είναι η τελική πρόταση του κυβερνώντος κόμματος να διαμορφωθεί και να παρουσιαστεί εντός του Μαρτίου. Η πρόταση αναμένεται να είναι εκτενής, περιλαμβάνοντας παρεμβάσεις σε περίπου 70 από τα 120 άρθρα του Συντάγματος.
Οι 5 Κεντρικοί Άξονες της Αναθεώρησης
Σύμφωνα με το περιεχόμενο του διαγγέλματος και τις πληροφορίες που συνοδεύουν την κυβερνητική πρόταση, οι βασικές αλλαγές εστιάζουν στα εξής σημεία:
Παιδεία - Άρθρο 16: Κεντρική θέση στην αναθεώρηση κατέχει η οριστική διευθέτηση του ζητήματος της ανώτατης εκπαίδευσης. Η πρόταση προβλέπει την αλλαγή του Άρθρου 16 ώστε να επιτραπεί ρητά η ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Ο Πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη να πάψει η Ελλάδα να αποτελεί παγκόσμια εξαίρεση στο συγκεκριμένο πεδίο.
Δημόσια Διοίκηση - Άρθρο 103: Για πρώτη φορά τίθεται επίσημα ζήτημα επαναπροσδιορισμού της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων. Η πρόταση στοχεύει στην τροποποίηση του Άρθρου 103, ώστε η παραμονή στο Δημόσιο να συνδέεται άμεσα με τη διαρκή αξιολόγηση και την αποδοτικότητα, θέτοντας τη μονιμότητα σε νέα βάση και καταπολεμώντας τη γραφειοκρατική αδράνεια.
Πρόεδρος της Δημοκρατίας - Άρθρο 30: Θεσμική τομή προτείνεται για τον ανώτατο πολιτειακό θεσμό. Η εισήγηση αφορά την καθιέρωση μίας και μοναδικής θητείας διάρκειας 6 ετών για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (αντί της σημερινής πενταετούς με δικαίωμα επανεκλογής), ώστε ο θεσμός να θωρακιστεί από πολιτικές σκοπιμότητες και εξαρτήσεις επανεκλογής.
Ευθύνη Υπουργών - Άρθρο 86: Προωθείται η περαιτέρω αυστηροποίηση και ο εξορθολογισμός του πλαισίου ποινικής ευθύνης των μελών της κυβέρνησης. Στόχος είναι η ενίσχυση της διαφάνειας, η εμπέδωση του αισθήματος δικαίου στους πολίτες και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα, με ενεργότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών στη διαδικασία ελέγχου.
Δικαιοσύνη και Περιβάλλον (Άρθρα 90 & 24):
Δικαιοσύνη: Αλλαγή στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των Ανώτατων Δικαστηρίων, ώστε να αποκοπεί ο «ομφάλιος λώρος» με την εκάστοτε κυβέρνηση και να ενισχυθεί η ανεξαρτησία του θεσμού.
Περιβάλλον: Αναδιατύπωση του Άρθρου 24 για την προστασία του περιβάλλοντος, με ρητές αναφορές στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την υποχρέωση του κράτους για βιώσιμη ανάπτυξη.
Το Πολιτικό Μήνυμα Κλείνοντας το διάγγελμά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κάλεσε τις πολιτικές δυνάμεις σε συναίνεση, υπογραμμίζοντας ότι «το Σύνταγμα του 1975 πρόσφερε ομαλότητα, αλλά ο 21ος αιώνας απαιτεί νέες απαντήσεις». Επεσήμανε την ανάγκη προσαρμογής σε νέα δεδομένα, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, και ζήτησε ευρείες συγκλίσεις, καθώς για την επικύρωση των αλλαγών απαιτούνται αυξημένες πλειοψηφίες (180 ψήφοι) είτε στην παρούσα είτε στην επόμενη Βουλή.
