Στις 10:00 το πρωί η Ολομέλεια της Βουλής επιστρέφει στη Συνταγματική Αναθεώρηση για τη δεύτερη ψηφοφορία της παρούσας κοινοβουλευτικής περιόδου. Η σημερινή διαδικασία δεν γράφει ακόμη το νέο Σύνταγμα ούτε καθορίζει την τελική διατύπωση των άρθρων. Καθορίζει ποιες αλλαγές θα παραδοθούν στην επόμενη Βουλή και, κυρίως, πόσο δύσκολη πλειοψηφία θα απαιτηθεί τότε για να γίνουν πραγματικότητα.
Στην πρώτη ψηφοφορία του Ιουλίου καμία από τις κυβερνητικές προτάσεις δεν έφτασε στις 180 ψήφους. Οι περισσότερες κινήθηκαν μεταξύ 158 και 161 θετικών ψήφων, με αποτέλεσμα η αριθμητική της σημερινής ψηφοφορίας να αποκτά ιδιαίτερη θεσμική σημασία.
Το 180 είναι ο αριθμός που μετρά σήμερα
Ο μηχανισμός του άρθρου 110 είναι συγκεκριμένος. Εάν η παρούσα Βουλή εγκρίνει μια πρόταση αναθεώρησης με πλειοψηφία τουλάχιστον 180 βουλευτών, η επόμενη Βουλή μπορεί να την αναθεωρήσει με 151 ψήφους. Εάν η πρόταση κινηθεί μεταξύ 151 και 179, τότε στην επόμενη Βουλή θα απαιτηθούν τουλάχιστον 180 ψήφοι.
Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή ψηφοφορία δεν είναι μια τυπική επανάληψη εκείνης του Ιουλίου. Η τελική αριθμητική θα καθορίσει πόση συναίνεση θα χρειαστεί η επόμενη κοινοβουλευτική σύνθεση για κάθε άρθρο ξεχωριστά.
Άρθρο 16: Η συζήτηση για τα πανεπιστήμια
Από τις διατάξεις που τραβούν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται το άρθρο 16. Η πρόταση που τέθηκε στην πρώτη ψηφοφορία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης και από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης δημόσιου ή ιδιωτικού χαρακτήρα, υπό κρατική εποπτεία και με προβλέψεις για το επίπεδο των σπουδών. Τον Ιούλιο συγκέντρωσε 160 θετικές ψήφους, 93 «όχι» και 41 «παρών».
Η σημερινή ψηφοφορία δεν αποφασίζει ποια ακριβώς μορφή θα έχει μια μελλοντική διάταξη για τα πανεπιστήμια. Η συγκεκριμένη διατύπωση και το τελικό περιεχόμενο θα απασχολήσουν την επόμενη αναθεωρητική Βουλή, εφόσον το άρθρο ολοκληρώσει επιτυχώς την παρούσα διαδικασία.
Άρθρο 86: Ξανά στην κάλπη η ευθύνη υπουργών
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των μελών της κυβέρνησης. Στην πρώτη ψηφοφορία έλαβε 159 «ναι», 95 «όχι» και 40 «παρών».
Το άρθρο έχει διαχρονικά ισχυρό πολιτικό και θεσμικό βάρος, καθώς ρυθμίζει τη διαδικασία με την οποία εξετάζονται ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες υπουργών. Και εδώ η σημερινή Βουλή δεν γράφει την τελική διάταξη· αποφασίζει εάν και με ποιο αριθμητικό κατώφλι θα μπορεί η επόμενη να την αναθεωρήσει.
Άρθρο 103: Αξιολόγηση, Δημόσιο και η αντίδραση της ΑΔΕΔΥ
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το άρθρο 103 για τους δημοσίους υπαλλήλους. Η πρόταση που εγκρίθηκε στην πρώτη ψηφοφορία προβλέπει υποχρεωτική αξιολόγηση με κριτήρια αμεροληψίας, επαγγελματικής ικανότητας και αποδοτικότητας, καθώς και τη δυνατότητα ο νόμος να προβλέπει συνέπειες που μπορούν να φτάσουν έως την οριστική παύση, ύστερα από απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου. Τον Ιούλιο η πρόταση έλαβε 161 θετικές ψήφους και 133 αρνητικές.
Η ΑΔΕΔΥ αντιδρά στις προτεινόμενες αλλαγές και έχει προκηρύξει για σήμερα στην Αττική στάση εργασίας από τις 12:00 έως τη λήξη του ωραρίου. Η συνδικαλιστική οργάνωση υποστηρίζει ότι οι προτάσεις δημιουργούν κίνδυνο για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων και συνδέει την κινητοποίηση και με το νέο πειθαρχικό πλαίσιο. Πρόκειται για τη θέση της ΑΔΕΔΥ, όχι για τετελεσμένη αλλαγή του Συντάγματος.
Δικαιοσύνη, κόμματα, Πρόεδρος της Δημοκρατίας και Τεχνητή Νοημοσύνη
Η ατζέντα είναι πολύ ευρύτερη από τα τρία άρθρα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο δημόσιο ενδιαφέρον. Ανάμεσα στις προτάσεις περιλαμβάνονται αλλαγές για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, τις προϋποθέσεις λειτουργίας και συμμετοχής πολιτικών κομμάτων στις εκλογές, τη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τις ανεξάρτητες αρχές και ακόμη νέα συνταγματική πρόβλεψη για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στην πρώτη ψηφοφορία οι σχετικές προτάσεις κινήθηκαν σχεδόν όλες κάτω από το όριο των 180 ψήφων. Για παράδειγμα, η πρόταση για την επιλογή των ανώτατων δικαστών στο άρθρο 90 συγκέντρωσε 159 θετικές ψήφους, ενώ το νέο άρθρο 5Β για την Τεχνητή Νοημοσύνη έλαβε 161.
Στις 13:00 συγκέντρωση στο Σύνταγμα
Η κοινοβουλευτική διαδικασία θα συνοδευτεί και από κινητοποίηση έξω από τη Βουλή. Η ΑΔΕΔΥ έχει καλέσει σε συγκέντρωση στις 13:00 στο Σύνταγμα, ενώ η στάση εργασίας στην Αττική αρχίζει στις 12:00 και διαρκεί έως τη λήξη του ωραρίου.
Η συνδικαλιστική οργάνωση έχει ήδη ανακοινώσει συνέχεια των κινητοποιήσεων μέσα στον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, με επόμενη σύσκεψη ομοσπονδιών στις 17 Σεπτεμβρίου και πανελλαδική ημέρα δράσης την 1η Οκτωβρίου.
Τι θα έχει πραγματικά αποφασιστεί όταν κλείσει η κάλπη
Με την ολοκλήρωση της δεύτερης ψηφοφορίας θα κλείσει η αναθεωρητική διαδικασία για την παρούσα Βουλή. Τα άρθρα που θα πληρούν τις συνταγματικές προϋποθέσεις θα περάσουν στην επόμενη Βουλή, η οποία θα αποκτήσει πλέον την αρμοδιότητα να αποφασίσει το πραγματικό περιεχόμενο των αλλαγών.
Γι' αυτό και σήμερα δεν ψηφίζεται αν θα υπάρξει αύριο συγκεκριμένο ιδιωτικό πανεπιστήμιο, αν απολύεται κάποιος δημόσιος υπάλληλος ή πώς ακριβώς θα αλλάξει η ευθύνη των υπουργών. Η σημερινή κάλπη καθορίζει ποια από αυτά τα πεδία μπορούν να ξαναγραφτούν και πόσους βουλευτές θα χρειαστεί η επόμενη Βουλή για να το κάνει.