Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Η Ευρώπη μπαίνει στην τελική ευθεία για τον χειμώνα με ένα σημαντικά μικρότερο ενεργειακό «μαξιλάρι» από αυτό που θα ήθελαν οι κυβερνήσεις. Τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν χαμηλά, η διεθνής αγορά βρίσκεται υπό έντονη πίεση και ο ανταγωνισμός για τα φορτία LNG γίνεται ολοένα σκληρότερος.
Το αποτέλεσμα είναι ένα δύσκολο ενεργειακό σκηνικό: λιγότερα αποθέματα, ακριβότερες προμήθειες και αυξημένη ευαισθησία της αγοράς σε μια νέα διαταραχή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού. Ωστόσο, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν έχει καλέσει τις κυβερνήσεις να συνεχίσουν τις προσπάθειες περιορισμού της ζήτησης, καθώς τα επίπεδα αποθήκευσης χαρακτηρίζονται «εξαιρετικά χαμηλά».
Το μεγάλο στοίχημα πριν από τον χειμώνα
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που επικαλείται το Euronews, οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονται περίπου στο 70%, περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από το αντίστοιχο περσινό επίπεδο.
Η εικόνα διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Στις 13 Σεπτεμβρίου, η Λετονία βρισκόταν στο 47,1%, η Ολλανδία στο 52,1% και η Γερμανία στο 55,6%. Την ίδια ώρα, το ευρωπαϊκό σύστημα εξακολουθεί να διαθέτει και άλλες πηγές εφοδιασμού, όπως αγωγούς, LNG και εγχώρια παραγωγή.
Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν βρίσκεται μπροστά σε ένα σενάριο άμεσης εξάντλησης του φυσικού αερίου. Το πρόβλημα είναι διαφορετικό και αφορά κυρίως το πόσο ακριβά θα χρειαστεί να αγοράσει η Ευρώπη τις ποσότητες που χρειάζεται, ιδιαίτερα εάν ο χειμώνας αποδειχθεί ψυχρός ή υπάρξουν νέες διαταραχές στις διεθνείς ροές.
Το LNG γίνεται το μεγάλο «μήλον της έριδος»
Η διεθνής αγορά LNG βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή και των προβλημάτων στις ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα αποτελεί κρίσιμο κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο LNG. Η διαταραχή των ροών έχει αυξήσει την αβεβαιότητα και έχει ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για διαθέσιμα φορτία.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για την Ευρώπη: όταν οι διαθέσιμες ποσότητες περιορίζονται, οι αγοραστές ανταγωνίζονται μεταξύ τους και η τιμή ανεβαίνει.
Ο TTF έχει υπερδιπλασιαστεί
Η πίεση αποτυπώνεται ήδη στις αγορές.
Πριν από την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ο ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς TTF κινούνταν περίπου στα 30-31 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Πλέον βρίσκεται περίπου στα 72-74 ευρώ/MWh, δηλαδή σε επίπεδα υπερδιπλάσια, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου είχε καταγράψει προσωρινά ακόμη υψηλότερες τιμές, πάνω από τα 80-89 ευρώ/MWh.
Και όσο πλησιάζει ο χειμώνας, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά η εξέλιξη αυτή. Ένα μικρότερο απόθεμα ασφαλείας σημαίνει ότι μια ξαφνική αύξηση της ζήτησης ή μια νέα διακοπή προμηθειών μπορεί να μεταφραστεί ταχύτερα σε υψηλότερες τιμές.
Από το φυσικό αέριο στον λογαριασμό ρεύματος
Το φυσικό αέριο δεν αφορά μόνο τη θέρμανση.
Χρησιμοποιείται ευρέως και στην ηλεκτροπαραγωγή. Εάν η προσφορά περιοριστεί και οι μονάδες φυσικού αερίου χρειαστεί να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης, η άνοδος της τιμής του καυσίμου μπορεί να μεταφερθεί στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μια ενεργειακή αναταραχή μπορεί να μετατραπεί σε πολύ ευρύτερη οικονομική πίεση: ακριβότερο φυσικό αέριο, ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια και τελικά μεγαλύτερο κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Το 80% γίνεται ο νέος στόχος
Υπό κανονικές συνθήκες, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει στόχο αποθήκευσης 90% έως την 1η Νοεμβρίου.
Μέσα όμως στις ιδιαίτερες συνθήκες της φετινής αγοράς, η Κομισιόν έχει δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, επιτρέποντας να κινηθούν χαμηλότερα, ακόμη και προς το 80%, ώστε να αποφευχθούν αγορές πανικού που θα μπορούσαν να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τις τιμές.
Το τελευταίο διάστημα, πάντως, η πορεία των αποθεμάτων δείχνει ότι η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να γεμίζει τις εγκαταστάσεις της μέχρι την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Εκτιμήσεις που επικαλείται το Euronews δείχνουν ότι, εάν διατηρηθεί ο σημερινός ρυθμός αναπλήρωσης, οι αποθήκες θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου στο 77%-80% τον Νοέμβριο. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τις εισαγωγές, τις τιμές, τη ζήτηση και κυρίως τον καιρό.
Το μεγάλο άγνωστο: Τι χειμώνα θα κάνει;
Εδώ βρίσκεται ίσως ο μεγαλύτερος παράγοντας αβεβαιότητας.
Ένας ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να περιορίσει την κατανάλωση και να δώσει μεγαλύτερη ανάσα στην αγορά. Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας, αντίθετα, θα αύξανε απότομα τη ζήτηση για θέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια.
Εάν ταυτόχρονα οι διεθνείς ροές LNG παραμείνουν περιορισμένες, η πίεση θα μπορούσε να γίνει πολύ μεγαλύτερη.
Αναλυτές που επικαλείται το Euronews έχουν προειδοποιήσει ότι σε ένα δυσμενές σενάριο οι τιμές μπορεί να κινηθούν πολύ υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα. Αυτό, ωστόσο, αποτελεί σενάριο κινδύνου και όχι πρόβλεψη ότι θα υπάρξει έλλειψη.
Η Ευρώπη δεν είναι στο 2022 – αλλά το ρίσκο παραμένει
Οι ευρωπαϊκές αρχές επισημαίνουν ότι η σημερινή κατάσταση δεν είναι ίδια με την ενεργειακή κρίση του 2022. Η ΕΕ έχει διαφοροποιήσει περισσότερο τις πηγές προμήθειας, διαθέτει μεγαλύτερη δυναμικότητα εισαγωγής LNG και η κατανάλωση φυσικού αερίου έχει μειωθεί σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα.
Παράλληλα, η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού και ότι το ευρωπαϊκό σύστημα παραμένει λειτουργικό.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το κόστος δεν μπορεί να εκτοξευθεί.
Το πραγματικό στοίχημα για την Ευρώπη είναι να φτάσει στον χειμώνα με αρκετό φυσικό αέριο, χωρίς να αναγκαστεί να αγοράσει τεράστιες ποσότητες σε μια αγορά όπου Ευρωπαίοι και Ασιάτες θα διεκδικούν τα ίδια φορτία.
Η επόμενη κρίσιμη εικόνα αναμένεται από τις χειμερινές εκτιμήσεις του ENTSO-G, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί για τις 8 Οκτωβρίου. Τότε θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για το πόσο «βαρύ» μπορεί να γίνει το ενεργειακό στοίχημα του χειμώνα.
Μέχρι τότε, η Ευρώπη βρίσκεται σε έναν αγώνα δρόμου: να γεμίσει τις αποθήκες, να συγκρατήσει τις τιμές και να περιορίσει τον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής αναταραχής.
