Νέα αναστάτωση προκαλείται στην παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά, καθώς οι ανησυχίες για τις προμήθειες εντείνονται επικίνδυνα. Οι τιμές του αργού σημείωσαν άνοδο σχεδόν 3 δολαρίων την Τρίτη, μετά τις πληροφορίες ότι οι φορτώσεις πετρελαίου από το σαουδαραβικό λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν ανασταλεί.
Την ίδια ώρα, η Λιβύη ανακοίνωσε διακοπή δραστηριοτήτων σε τρία πετρελαϊκά πεδία, προσθέτοντας ακόμη έναν κρίκο στην αλυσίδα των προβλημάτων που απειλούν την παγκόσμια ενεργειακή εφοδιαστική.
Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο ανησυχητικό για την Ευρώπη, καθώς τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια φέρεται να έχουν ενημερωθεί για ακυρώσεις ή μεταθέσεις φορτίων σαουδαραβικού αργού. Ορισμένες παραδόσεις που ήταν προγραμματισμένες για το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου μεταφέρονται ακόμη και για τον Νοέμβριο, ενώ άλλα δύο διυλιστήρια περιμένουν ενημέρωση για πιθανές καθυστερήσεις ή ακυρώσεις.
Το πετρέλαιο παίρνει ξανά φωτιά
Οι εξελίξεις αποτυπώθηκαν άμεσα στις αγορές.
Το Brent ενισχύθηκε κατά 2,81 δολάρια, ή 2,66%, στα 108,49 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI σημείωσε άνοδο 3,29 δολαρίων, φτάνοντας τα 104,68 δολάρια.
Εφόσον οι τιμές διατηρήσουν αυτά τα επίπεδα, τα δύο βασικά συμβόλαια πετρελαίου κινούνται προς το υψηλότερο κλείσιμο των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων μηνών.
Και η αγορά γνωρίζει καλά ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στην τιμή.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πόσο θα διαρκέσουν οι διαταραχές στις προμήθειες.
Ακυρώσεις φορτίων και νέα πίεση στην Ευρώπη
Η Aramco είχε ήδη προειδοποιήσει από την προηγούμενη εβδομάδα ορισμένους Ευρωπαίους πελάτες της ότι φορτία από το Σίντι Κερίρ, τα οποία προορίζονταν για τις αρχές Σεπτεμβρίου, θα καθυστερούσαν περίπου δύο εβδομάδες.
Οι καθυστερήσεις είχαν τότε συνδεθεί από πηγές με τις επιθέσεις των Χούθι εναντίον σαουδαραβικών θαλάσσιων μεταφορών στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τώρα, όμως, η κατάσταση φαίνεται να αποκτά μεγαλύτερη ένταση.
Πηγές της ναυτιλιακής βιομηχανίας ανέφεραν ότι οι φορτώσεις αργού στον τερματικό σταθμό του Γιανμπού έχουν ανασταλεί, ενώ Ευρωπαίοι αγοραστές ενημερώνονται για ακυρώσεις φορτίων που επρόκειτο να παραδοθούν στα τέλη Σεπτεμβρίου.
Για μια Ευρώπη που ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με υψηλό ενεργειακό κόστος, μια παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα πίεση σε καύσιμα, μεταφορές, βιομηχανία και ηλεκτρική ενέργεια.
Η Λιβύη προσθέτει έναν ακόμη πονοκέφαλο
Σαν να μην έφταναν οι εξελίξεις στη Σαουδική Αραβία, νέο πρόβλημα εμφανίστηκε και στη Λιβύη.
Η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της χώρας ανακοίνωσε ότι σταμάτησαν οι εργασίες σε τρία πετρελαϊκά πεδία, αφού μέλη της Φρουράς Πετρελαϊκών Εγκαταστάσεων έκλεισαν βαλβίδα στον αγωγό Hamada-Zawiya.
Η Φρουρά έχει προειδοποιήσει ότι το μπλοκάρισμα μπορεί να επεκταθεί εάν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματά της.
Η NOC, από την πλευρά της, προειδοποίησε ότι μπορεί να επικαλεστεί ανωτέρα βία, εφόσον η κατάσταση συνεχιστεί ή οδηγήσει σε νέες διακοπές παραγωγής.
Η Λιβύη αποτελεί σημαντικό παραγωγό αργού του ΟΠΕΚ, γεγονός που προσθέτει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις εξελίξεις.
Ο αγωγός που κρατά όρθιες τις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας.
Πρόκειται για μια στρατηγικής σημασίας διαδρομή μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, η οποία επιτρέπει στο σαουδαραβικό πετρέλαιο να φτάνει στις δυτικές ακτές της χώρας και να εξάγεται χωρίς να χρειάζεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ.
Οι πρόσφατες επιθέσεις προκάλεσαν διακοπή της λειτουργίας του, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν φόβοι ότι απειλείται ένα σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας προσφοράς.
Ο αγωγός έχει μεταφέρει κατά περιόδους 4 έως 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4%-5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Αγοραστές και έμποροι προειδοποιούν ότι εάν η λειτουργία του δεν αποκατασταθεί γρήγορα, η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρό περιορισμό της διαθέσιμης ποσότητας για εξαγωγές.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η πρόσφατη επίθεση ενδέχεται να απειλεί και τις υπόλοιπες εξαγωγές μέσω Γιανμπού, ενώ οι εκτιμήσεις για την αποκατάσταση της λειτουργίας του αγωγού κυμαίνονται από λίγες ημέρες έως αρκετές εβδομάδες.
Η Ουάσιγκτον βλέπει επαναλειτουργία «σε λίγες ημέρες»
Μέσα στο κλίμα αβεβαιότητας, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ εμφανίστηκε πιο καθησυχαστικός.
Μιλώντας στο CNBC, εκτίμησε ότι η ροή πετρελαίου στον αγωγό Ανατολής-Δύσης θα μπορούσε να αποκατασταθεί μέσα στις επόμενες ημέρες, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι πρόκειται για εκτίμηση.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία λαμβάνει μέτρα για την αύξηση των εξαγωγών μέσω του Ορμούζ, με τη συνδρομή του αμερικανικού στρατού.
Το πρόβλημα είναι ότι το ίδιο το Στενό του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά προβληματικό.
Πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Με τις ροές να έχουν περιοριστεί δραματικά, κάθε νέα διακοπή σε εναλλακτικές διαδρομές αποκτά πολλαπλάσια σημασία.
Οι Χούθι ανοίγουν νέο μέτωπο
Οι νέες επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία έχουν ενισχύσει τους φόβους ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από ό,τι αρχικά υπολογιζόταν.
Οι Χούθι υποστήριξαν ότι εκτόξευσαν πυραύλους και drones εναντίον στρατιωτικής αεροπορικής βάσης στο Χαμίς Μουσάιτ, στοχοποιώντας, σύμφωνα με τους ίδιους, εγκαταστάσεις και στρατιωτικές υποδομές.
Παράλληλα, οι αραβικές χώρες του Κόλπου ανέβαλαν προγραμματισμένες συνομιλίες με το Ιράν, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι η διπλωματική αποκλιμάκωση δυσκολεύεται να προχωρήσει.
Ο αναλυτής της Capital Economics Χαμάντ Χουσεΐν εκτίμησε ότι οι νέες επιθέσεις μπορεί να επηρεάσουν τις προσδοκίες των επενδυτών σχετικά με τη διάρκεια και τη σοβαρότητα της σύγκρουσης.
Νέα άνοδος και στο diesel
Την ίδια στιγμή, οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές Ρωσίας και Ουκρανίας έδωσαν νέα ώθηση και στα συμβόλαια diesel των ΗΠΑ, τα οποία ενισχύθηκαν περισσότερο από 5,9% και κινήθηκαν προς ιστορικά υψηλό κλείσιμο.
Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα επικίνδυνο ντόμινο: Σαουδική Αραβία, Ερυθρά Θάλασσα, Ορμούζ, Λιβύη και επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές δημιουργούν ταυτόχρονα πολλαπλές εστίες πίεσης.
Και όσο περισσότερες από αυτές παραμένουν ενεργές, τόσο δυσκολότερο γίνεται για την αγορά να απορροφήσει ένα νέο σοκ χωρίς να μεταφερθεί στις τιμές.
Ο Τραμπ και το μέτωπο των Χούθι
Σύμφωνα με το Axios, που επικαλέστηκε Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να απέρριψε αίτημα του Ριάντ για αμερικανικά πλήγματα εναντίον των Χούθι.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι επιθέσεις στην περιοχή δεν πλήττουν μόνο στρατιωτικούς στόχους αλλά δημιουργούν άμεσους κινδύνους για τις ενεργειακές και εμπορικές ροές.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι εάν η κρίση θα περιοριστεί σε μια προσωρινή αναστάτωση ή εάν οι διακοπές στις μεταφορές και την παραγωγή θα παραταθούν.
Γιατί στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, κάθε επιπλέον ημέρα διακοπής σημαίνει μικρότερο περιθώριο ασφαλείας και μεγαλύτερη πίεση στις τιμές.