Ο ενεργειακός χάρτης της Ελλάδας επιχειρείται να επανασχεδιαστεί εκ βάθρων, 15 χρόνια μετά την αρχική ραγδαία επέλαση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σύγκρουση Τραμπ-Νετανιάχου για το Ιράν: «Θα κάνει ό,τι θέλω εγώ»
Το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο τέθηκε σε διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, εισάγει για πρώτη φορά κάθετους γεωγραφικούς αποκλεισμούς, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση και τη διάσωση του φυσικού τοπίου. Το σχέδιο, ωστόσο, κρύβει στο εσωτερικό του μια κρίσιμη διχοτομία: επιβάλλει αυστηρούς κανόνες για το μέλλον, αλλά αφήνει απολύτως ανέπαφο το βεβαρημένο παρελθόν.
Το τέλος της ασυλίας: Αιγαίο και βουνοκορφές εκτός σχεδιασμού
Η πλέον σαρωτική παρέμβαση του νέου πλαισίου αφορά τον νησιωτικό χώρο. Η εγκατάσταση νέων αιολικών πάρκων απαγορεύεται καθολικά σε νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Αυτό μεταφράζεται στον πρακτικό αποκλεισμό σχεδόν ολόκληρου του συμπλέγματος των Κυκλάδων, με μοναδικές εξαιρέσεις την Άνδρο και τη Νάξο. Αντίστοιχα, στα Δωδεκάνησα διασώζονται επενδυτικά μόνο η Ρόδος και η Κάρπαθος. Στη λίστα των επιλέξιμων νησιών για όλη τη χώρα παραμένουν μόλις 15 μεγάλα νησιά (όπως η Κρήτη, η Εύβοια, η Λέσβος και η Κέρκυρα).
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αποτελεί την πρώτη θεσμική απάντηση στις πολυετείς αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών, όπως στην Τήνο και τη Σκύρο, απέναντι στη βιομηχανοποίηση νησιών με τεράστιο τουριστικό και πολιτιστικό αποτύπωμα.
Ο χάρτης των απαγορεύσεων σκληραίνει δραστικά και στην ηπειρωτική χώρα. Η ανάπτυξη αιολικών αποκλείεται οριζόντια σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, εκεί ακριβώς που ξεκινά το αλπικό τοπίο.
Παράλληλα, θωρακίζονται θεσμικά τα «απάτητα βουνά», ορεινοί όγκοι χωρίς οδική διάνοιξη, όπως τα Λευκά Όρη, ο Σμόλικας, η Τύμφη, ο Ταΰγετος, τα Άγραφα, ο Πάρνωνας και η Δίκτη. Τέλος, τίθεται εκτός χάρτη η μισή επικράτεια, καθώς απαγορεύεται η εγκατάσταση σε περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό (κάτω από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο), ακυρώνοντας τον παραλογισμό της χωροθέτησης πάρκων χωρίς ενεργειακή αποδοτικότητα.
Οπτική όχληση και οι νέοι κανόνες στα φωτοβολταϊκά
Ο κλοιός σφίγγει εξίσου για τα φωτοβολταϊκά έργα, η ανάπτυξη των οποίων απαγορεύεται πλέον πλήρως σε περιοχές Natura 2000, δάση, δασικές εκτάσεις και περιοχές με αναβαθμίδες.
Για πρώτη φορά, το κράτος αναγνωρίζει την ανάγκη οπτικής και χωρικής ένταξης, επιβάλλοντας «ειδική μελέτη θέασης» για έργα που γειτνιάζουν με αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους, ενώ θεσπίζονται αποστάσεις ασφαλείας 500 μέτρων από τους οικισμούς. Για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (που αφορούν την ορνιθοπανίδα), ο κανόνας είναι πλέον η καθαρή απαγόρευση, με ελάχιστες τεχνικές εξαιρέσεις.
Το μεγάλο παράδοξο των 50 GW
Το αυστηρό αυτό αφήγημα καταρρέει μπροστά στη σκληρή πραγματικότητα του ήδη διαμορφωμένου επενδυτικού χάρτη. Οι νέοι περιορισμοί ισχύουν μόνο για τα έργα του μέλλοντος.
Οι επενδύσεις που έχουν ήδη λάβει Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) ή είχαν καταθέσει πλήρη φάκελο αδειοδότησης έως τις 20 Μαΐου εξαιρούνται ολοκληρωτικά. Αυτό σημαίνει ότι έργα συνολικής ισχύος άνω των 50 GW μένουν στο απυρόβλητο. Πρόκειται για έναν όγκο επενδύσεων που υπερβαίνει πολλαπλάσια τη σημερινή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας, φορτώνοντας ένα ήδη κορεσμένο δίκτυο.
«Η λογική είναι να υπάρξει μια ισορροπία. Δεν μπορεί να αγνοηθεί ένα έργο που βρίσκεται σε πολύ ώριμο στάδιο και έχει ήδη καταθέσει πλήρη φάκελο. Αν το κράτος έχει πει επί σειρά ετών ότι ένα έργο μπορεί να προχωρήσει και έχει δώσει περιβαλλοντική αδειοδότηση, δεν έρχεται σήμερα να το βγάλει παράνομο».
Το ερώτημα παραμένει αν αυτή η ασπίδα στήθηκε υπερβολικά αργά, επιτρέποντας στον «δούρειο ίππο» των ήδη δρομολογημένων 50 GW να καθορίσει οριστικά και αμετάκλητα το περιβάλλον της χώρας.
