Η άμεση και κατηγορηματική απόρριψη από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ της απάντησης του Ιράν σε μια αμερικανική ειρηνευτική πρόταση, οδήγησε σε εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου, εντείνοντας τους φόβους ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα παραταθεί. Η εξέλιξη αυτή εξανεμίζει τις ελπίδες για άμεσο τέλος του πολέμου και διατηρεί ουσιαστικά παραλυμένη τη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Το Brent σημειώνει ράλι 4,55% φτάνοντας έως και τα 105,90 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό τύπου WTI «σκαρφαλώνει» άνω του 5%, προσεγγίζοντας τα 100,24 δολάρια το βαρέλι. Την περασμένη εβδομάδα, οι τιμές του πετρελαίου είχαν καταγράψει απώλειες της τάξης του 6%, εν μέσω αισιοδοξίας για μια πιθανή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που θα οδηγούσε στην επανεκκίνηση της κυκλοφορίας στο Ορμούζ.
«Η αισιοδοξία για μια άμεση συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει εξασθενήσει, ωθώντας υψηλότερα τις τιμές του αργού. Οι φόβοι για νέα κλιμάκωση πιθανότατα θα ενισχυθούν ξανά, αφήνοντας περιθώρια για περαιτέρω άνοδο των τιμών», δήλωσε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της ING, Γουόρεν Πάτερσον.
Η πρόταση της Τεχεράνης και η οργισμένη αντίδραση Τραμπ
Λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ κατέθεσαν τη δική τους πρόταση που προέβλεπε τον τερματισμό των εχθροπραξιών πριν από την έναρξη συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα, το Ιράν δημοσιοποίησε την απάντησή του. Σύμφωνα με όσα μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, η Τεχεράνη εστίασε στον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, ειδικά στον Λίβανο, ενώ συμπεριέλαβε αίτημα για αποζημιώσεις πολεμικών ζημιών, τονίζοντας την ιρανική κυριαρχία στα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, ζήτησε από τις ΗΠΑ να τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό, να εγγυηθούν ότι δεν θα υπάρξουν περαιτέρω επιθέσεις και να άρουν τις κυρώσεις και την απαγόρευση πώλησης ιρανικού πετρελαίου. Επιπλέον, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, η Τεχεράνη πρότεινε τη μεταφορά μέρους των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα, αρνούμενη ωστόσο την αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών της εγκαταστάσεων – ένα δημοσίευμα που το Ιράν αμφισβήτησε μέσω του πρακτορείου Tasnim.
Μέσα σε λίγες ώρες, ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πρόταση με μια οργισμένη ανάρτηση στο Truth Social, γράφοντας χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες: «Δεν μου αρέσει — ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ». Μάλιστα, αναφερόμενος στο εάν οι πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν έχουν τελειώσει, δήλωσε: «Έχουν ηττηθεί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν τελειώσει». Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν διαμήνυσε ότι η χώρα του «δεν θα υποκύψει ποτέ στον εχθρό» και πως θα «υπερασπιστεί τα εθνικά συμφέροντα με σθένος».
Φόβοι για νέα ενεργειακή κρίση
Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ έχει περιορίσει δραστικά τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία πριν από τον πόλεμο αντιστοιχούσαν στο ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών. Ο διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ, προειδοποίησε ότι έχουν χαθεί περίπου 1 δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου τους τελευταίους δύο μήνες και οι αγορές ενέργειας θα χρειαστούν χρόνο για να σταθεροποιηθούν.
Την ίδια ώρα, η ναυσιπλοΐα μέσω του στενού γίνεται με το σταγονόμετρο. Στοιχεία της Kpler και της LSEG δείχνουν ότι ελάχιστα δεξαμενόπλοια φορτωμένα με αργό διέσχισαν τη θαλάσσια οδό την περασμένη εβδομάδα, έχοντας μάλιστα απενεργοποιήσει τους ιχνηλάτες τους για να αποφύγουν ιρανικές επιθέσεις. Αναλυτές της Citi εκτιμούν ότι οι τιμές ενδέχεται να κινηθούν ακόμη υψηλότερα εάν δεν υπάρξει συμφωνία, σημειώνοντας τον κίνδυνο να υπάρξει μόνο μερική επαναλειτουργία, κάτι που σημαίνει μεγαλύτερης διάρκειας διαταραχές. Η Goldman Sachs βλέπει συνέχιση των διαταραχών και στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, ενώ η ING εκτιμά ότι το Brent θα παραμείνει πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι έως το 2026.
Ο ρόλος της Κίνας και η ευρωπαϊκή συμμαχία
Το βλέμμα των αγορών και της διπλωματίας στρέφεται πλέον στο Πεκίνο, όπου ο Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ την Τετάρτη. «Υπάρχει ελπίδα ότι μπορεί να πείσει το Πεκίνο να αξιοποιήσει την επιρροή του στο Ιράν για να πιέσει για μια συνολική εκεχειρία», δήλωσε ο αναλυτής της IG, Τόνι Σίκαμορ.
Παράλληλα, Βρετανία και Γαλλία προωθούν τη δημιουργία διεθνούς συμμαχίας για την ασφάλεια του στενού. Οι υπουργοί Άμυνας των δυο χωρών συγκαλούν βιντεοδιάσκεψη με 40 ομολόγους τους, με το Παρίσι και το Λονδίνο να στέλνουν πολεμικά πλοία, συμπεριλαμβανομένου του γαλλικού αεροπλανοφόρου Charles de Gaulle. Η Τεχεράνη απάντησε προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε επέμβαση θα πυροδοτήσει «αποφασιστική και άμεση αντίδραση» των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Το σκηνικό της έντασης συμπληρώνουν οι δηλώσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στο CBS, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι «ο πόλεμος με το Ιράν δεν έχει τελειώσει». «Υπάρχει ακόμη πυρηνικό υλικό και εμπλουτισμένο ουράνιο που πρέπει να απομακρυνθεί από το Ιράν. Υπάρχουν ακόμη εγκαταστάσεις εμπλουτισμού που πρέπει να διαλυθούν, υπάρχουν ακόμη οργανώσεις-πληρεξούσιοι και βαλλιστικοί πύραυλοι… υπάρχει δουλειά που πρέπει να γίνει», τόνισε χαρακτηριστικά. Ερωτηθείς για το πώς θα απομακρυνθεί το πυρηνικό υλικό, απάντησε: «Μπαίνεις μέσα και το παίρνεις».
Η αποσταθεροποίηση παραμένει διάχυτη στην ευρύτερη περιοχή, με επιθέσεις από drones να καταγράφονται τις τελευταίες ημέρες. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ αναχαίτισαν εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ στο Κατάρ ένα drone προκάλεσε πυρκαγιά σε εμπορικό πλοίο, επιβεβαιώνοντας τους φόβους για περαιτέρω κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο.
