Η φετινή θερινή ταξιδιωτική περίοδος στην Ευρώπη προμηνύεται ιδιαίτερα απαιτητική, με τις προοπτικές να επιδεινώνονται όσο συνεχίζεται η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή και παραμένει το «λουκέτο» στα Στενά του Ορμούζ. Πέρα από τις ήδη αυξημένες τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων και τις επιπλέον χρεώσεις που επιφέρει η κρίση στο Ιράν, οι αεροπορικές εταιρείες σε Ευρώπη και Ασία βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με το φάσμα των ελλείψεων σε καύσιμα αεροσκαφών. Η εξάρτησή τους από εισαγόμενα καύσιμα καθιστά πολύ πιθανό το ενδεχόμενο ακυρώσεων πτήσεων και δραστικών περικοπών στα προγραμματισμένα δρομολόγια.
Οι επιπτώσεις στην αμερικανική αγορά και η στρατηγική των εταιρειών
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αν και δεν καταγράφεται άμεσος κίνδυνος εξάντλησης των αποθεμάτων, η παγκόσμια έλλειψη παρασύρει τις τιμές προς τα πάνω και για τις αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN, οι εταιρείες ήδη προχωρούν σε περιορισμό των οικονομικών ναύλων και στην κατάργηση λιγότερο αποδοτικών δρομολογίων. Η κίνηση αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της τιμής των εισιτηρίων, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της αιχμής των καλοκαιρινών μηνών, επιβαρύνοντας σημαντικά τους προϋπολογισμούς των ταξιδιωτών.
Δυσοίωνες προβλέψεις παρά τις πιθανές διπλωματικές λύσεις
Ακόμη και στην περίπτωση που οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληγαν σε μια άμεση συμφωνία για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ, οι επιπτώσεις για το καλοκαίρι θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό μη αναστρέψιμες. Οι αεροπορικές εταιρείες οριστικοποιούν τα δρομολόγια και την τιμολογιακή τους πολιτική πολλούς μήνες νωρίτερα, γεγονός που σημαίνει ότι οι ανατιμήσεις είναι πλέον αναπόφευκτες. Ενδεικτικά, η United Airlines έχει ήδη προχωρήσει σε μείωση του πτητικού της προγράμματος κατά 5% για το προσεχές εξάμηνο, αντικατοπτρίζοντας τη γενικότερη τάση συρρίκνωσης της αγοράς.
Το χρονοδιάγραμμα της αποκατάστασης και το λειτουργικό κόστος
Η ανακούφιση για επιβάτες και εταιρείες δεν αναμένεται πριν από τα μέσα του καλοκαιριού, καθώς η αποκατάσταση της ομαλής ροής πετρελαίου απαιτεί χρόνο. Ο αναλυτής της Kpler, Ματ Σμιθ, επισημαίνει ότι η κατάσταση θα αρχίσει να εξομαλύνεται τουλάχιστον από τον Ιούλιο, χαρακτηρίζοντας μάλιστα αυτό το σενάριο ως αισιόδοξο. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα καύσιμα αποτελούν το δεύτερο μεγαλύτερο λειτουργικό έξοδο των εταιρειών, με ένα μέσο αεροσκάφος να καταναλώνει περίπου 800 γαλόνια την ώρα, κόστος που εκτοξεύεται στα μεγαλύτερα μοντέλα.
Τα οικονομικά μεγέθη και η εκτίναξη των τιμών στα εισιτήρια
Το οικονομικό βάρος είναι δυσβάσταχτο, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι τέσσερις μεγαλύτεροι αερομεταφορείς των ΗΠΑ δαπανούσαν πέρυσι 100 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα για καύσιμα. Φέτος, η Delta Air Lines εκτιμά ότι θα επιβαρυνθεί με επιπλέον 2 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ για την United Airlines η επιβάρυνση μπορεί να φτάσει τα 11 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτή η πίεση μετακυλίεται ήδη στους καταναλωτές, με τη Deutsche Bank να αναφέρει ότι οι τιμές της τελευταίας στιγμής για προορισμούς όπως η Καραϊβική έχουν αυξηθεί κατά 74%, ενώ για τη Χαβάη η άνοδος αγγίζει το 21%.
Η ενεργειακή ευπάθεια της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ
Η διαφοροποίηση στις επιπτώσεις της κρίσης μεταξύ των δύο ηπείρων οφείλεται κυρίως στον βαθμό ενεργειακής αυτονομίας. Οι ΗΠΑ διατηρούν ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα, καθώς αποτελούν τον κορυφαίο παραγωγό πετρελαίου παγκοσμίως και σημαντικό εξαγωγέα αεροπορικών καυσίμων. Στον αντίποδα, η παγκόσμια αγορά εξαρτάται σε κρίσιμο βαθμό από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται πάνω από το 20% της θαλάσσιας τροφοδοσίας καυσίμων. Το γεγονός ότι περισσότερο από τα δύο τρίτα αυτής της ποσότητας κατευθύνονται προς την Ευρώπη εξηγεί γιατί η γηραιά ήπειρος πλήττεται περισσότερο. Παράλληλα, χώρες όπως η Νότια Κορέα, που ηγούνται στις εξαγωγές, αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της εξάρτησής τους από πρώτες ύλες της Μέσης Ανατολής, οδηγώντας σε περιορισμό των εξαγωγών και περαιτέρω πίεση στις τιμές. Ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν άμεσα, θα απαιτηθούν εβδομάδες για την παράδοση των καυσίμων και την επανεκκίνηση της παραγωγής.
Ο κίνδυνος πτωχεύσεων και η συρρίκνωση της αγοράς
Η εκτόξευση του λειτουργικού κόστους λόγω των καυσίμων ενδέχεται να αποβεί μοιραία για τις οικονομικά ασθενέστερες αεροπορικές εταιρείες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Spirit Airlines, η οποία έχει ήδη προσφύγει σε καθεστώς πτώχευσης δύο φορές μέσα σε 18 μήνες, με τις ανατιμήσεις στα καύσιμα να απειλούν τώρα το σχέδιο ανάκαμψής της. Σύμφωνα με την Fitch Ratings, οι πιο ευάλωτοι παίκτες του κλάδου ενδέχεται να οδηγηθούν σε χρεοκοπία ή πρόωρη επιστροφή αεροσκαφών, μια εξέλιξη που θα μειώσει τον ανταγωνισμό και τις διαθέσιμες οικονομικές θέσεις. Ήδη, οι μεγάλοι αερομεταφορείς αναθεωρούν τη στρατηγική τους, εστιάζοντας αποκλειστικά στις πιο κερδοφόρες γραμμές. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο διευθύνων σύμβουλος της United Airlines, Σκοτ Κίρμπι, δεν υπάρχει επιχειρηματική λογική στη συνέχιση δρομολογίων που δεν καλύπτουν ούτε το κόστος των καυσίμων τους, προμηνύοντας ένα καλοκαίρι με λιγότερες επιλογές και αναπόφευκτα ακριβότερα εισιτήρια.
