Ως τον βασικό αγγελιοφόρο των Ρεπουμπλικανών για το κόστος ζωής έχει πλασάρει εαυτόν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, λίγους μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Ωστόσο, ανασκόπηση των ομιλιών του από το Reuters, δείχνει ότι αν και ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ο πληθωρισμός έχει νικηθεί, δεν αναγνωρίζει παρά σπάνια την πίεση που συνεχίζουν να βιώνουν πολλοί Αμερικανοί.
Σε πέντε ομιλίες για την οικονομία από τον Δεκέμβριο, ο Τραμπ υποστήριξε σχεδόν 20 φορές ότι ο πληθωρισμός έχει νικηθεί ή έχει μειωθεί δραστικά και περίπου 30 φορές ότι οι τιμές πέφτουν. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί του δεν συμβαδίζουν ούτε με τα οικονομικά δεδομένα, ούτε με την καθημερινή εμπειρία των ψηφοφόρων. Μεγάλο μέρος του υπόλοιπου χρόνου αφιερώθηκε σε παράπονα και άσχετα θέματα, όπως η μετανάστευση, αν η Σομαλία είναι χώρα και επιθέσεις σε πολιτικούς αντιπάλους.
Παρά τις διακηρύξεις, η ακρίβεια παραμένει
Οι ομιλίες δείχνουν έναν πρόεδρο που δυσκολεύεται να γεφυρώσει την απόσταση μεταξύ του ισχυρισμού του ότι έλυσε το πρόβλημα του κόστους ζωής και του πληθωρισμούστο 3% τον τελευταίο χρόνο αλλά και την εμπειρία των καταναλωτών. Η τιμή του κιμά έχει αυξηθεί κατά 18% από τότε που ανέλαβε καθήκοντα πριν από έναν χρόνο, ενώ ο αλεσμένος καφές κατά 29%.
Σύμβουλοι των Ρεπουμπλικανών δήλωσαν στο Reuters ότι τα αντιφατικά μηνύματα για το κορυφαίο ζήτημα των ψηφοφόρων ενέχουν τον κίνδυνο δημιουργίας κενού αξιοπιστίας για τον ίδιο και το κόμμα, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όπου θα κριθεί ο έλεγχος του Κογκρέσου. Δημοσκοπήσεις δείχνουν βαθιά δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για τη διαχείριση της οικονομίας.
«Δεν μπορεί να συνεχίσει να διατυπώνει ισχυρισμούς που είναι αποδεδειγμένα ψευδείς, ιδίως εις βάρος Ρεπουμπλικανών σε ανταγωνιστικές έδρες της Βουλής ή της Γερουσίας», είπε Ρεπουμπλικανός στρατηγικός σύμβουλος Ρομπ Γκόντφρεϊ και πρόσθεσε ότι ο Τραμπ «πρέπει να είναι πειθαρχημένος και συγκεντρωμένος».
«Δεν περνά το μήνυμα προς τα έξω»
Πηγή κοντά στον Λευκό Οίκο ανέφερε ότι ο πρόεδρος χρειάζεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο ζήτημα της προσιτότητας, και μάλιστα μέσω προσωπικών επισκέψεων σε κρίσιμες περιφέρειες. «Πρέπει να βγάλει το μήνυμα προς τα έξω, γιατί δεν περνά», είπε, υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κους Ντεσάι δήλωσε ότι η έμφαση του Τραμπ στη μετανάστευση συνδέεται άμεσα με το επιχείρημά του πως η παράτυπη μετανάστευση επιβαρύνει την οικονομία, «υπερφορτώνοντας τις δημόσιες υπηρεσίες, διαταράσσοντας την επιχειρηματική δραστηριότητα μέσω του εγκλήματος, πλημμυρίζοντας τις αγορές κατοικίας και πιέζοντας προς τα κάτω τους μισθούς».
Ο Τραμπ έχει επίσης επανειλημμένα τονίσει ότι μένει πολλή δουλειά για να διορθωθεί το οικονομικό χάος που, όπως λέει, κληρονόμησε από τον Δημοκρατικό προκάτοχό του, Τζο Μπάιντεν.
Παρεκτροπές από το μήνυμα
Σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters, όταν δεν διακήρυττε τη νίκη κατά του πληθωρισμού, ο Τραμπ αφιέρωνε σχεδόν τον μισό χρόνο ομιλιών του σε παράπονα και άλλα ζητήματα. Σε περίπου πέντε ώρες ομιλιών, πέρασε σχεδόν δύο ώρες σε περίπου 20 θέματα άσχετα με τις τιμές. Κορυφαίο από αυτά ήταν η παράτυπη μετανάστευση (30-40 λεπτά συνολικά).
Σε ομιλίες του προσέβαλε Σομαλο - Αμερικανούς στη Μινεσότα, χαρακτήρισε τη Σομαλία «ούτε καν χώρα» και επιτέθηκε επανειλημμένα στη βουλευτή Ιλχάν Ομάρ. Η ίδια έχει δηλώσει ότι κάθε φορά που γίνεται στόχος ρητορικής μίσους, αυξάνονται οι απειλές κατά της ζωής της.
Ο Τραμπ αναφέρθηκε επίσης σε πλήθος άλλων θεμάτων: αθλητισμό φύλου, Βενεζουέλα, Ιράν, Ισλαμικό Κράτος, Γροιλανδία, Ουκρανία και Ρωσία, στρατολόγηση στον στρατό, τον αβάσιμο ισχυρισμό περί νοθείας στις εκλογές του 2020, αμερικανικά οπλικά συστήματα, τον υπερβολικό ισχυρισμό ότι έληξε οκτώ πολέμους και ακόμη και στο πόσο τον συμπαθεί παρουσιαστής του Fox News.
Ανησυχία στρατηγικών συμβούλων
«Ο πληθωρισμός σταμάτησε. Τα εισοδήματα αυξάνονται. Οι τιμές πέφτουν», είπε ο Τραμπ σε ομιλία στην Αϊόβα στις 27 Ιανουαρίου. Μόνο δύο φορές στις πέντε ομιλίες αναγνώρισε ότι οι τιμές παραμένουν υψηλές, κάτι το οποίο απέδωσε στον Μπάιντεν. Σε μία από αυτές χαρακτήρισε την «προσιτότητα» ως «απάτη των Δημοκρατικών», φράση που στη συνέχεια εγκατέλειψε μετά από αντιδράσεις.
Τέσσερις Ρεπουμπλικανοί στρατηγικοί σύμβουλοι δήλωσαν ότι το περιπλανώμενο ύφος του, κινδυνεύει να πνίξει το βασικό οικονομικό του επιχείρημα.
Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, μίλησε για 22 λεπτά εντός θέματος και στη συνέχεια, για άλλα 22 λεπτά επιτέθηκε στους Ευρωπαίους, χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «αχάριστο» και κατήγγειλε τα «διεφθαρμένα» ΜΜΕ. Στη συνέχεια επέστρεψε εκ νέου στην αμερικανική οικονομία.
Προτάσεις πολιτικής
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει από 3% σε 2,7% από την ανάληψη των καθηκόντων του. Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι χαμηλότερος πληθωρισμός δεν σημαίνει πτώση τιμών, αλλά βραδύτερη αύξησή τους.
Στο δωδεκάμηνο έως τον Δεκέμβριο 2025, τα τρόφιμα αυξήθηκαν πάνω από 3%, ενώ οι μέσες ωριαίες αποδοχές μόλις κατά 1,1%. Η ανεργία ανήλθε στο 4,4% τον Δεκέμβριο.
Ο Τραμπ αναφέρει λύσεις όπως οι φοροελαφρύνσεις που τέθηκαν σε ισχύ τον περασμένο μήνα, η κατάργηση φόρων σε φιλοδωρήματα, υπερωρίες και συντάξεις Κοινωνικής Ασφάλισης, σχέδια για μείωση επιτοκίων στεγαστικών και τιμών κατοικίας, καθώς και συμφωνίες για μείωση τιμών φαρμάκων. Ορισμένα καθημερινά αγαθά πράγματι φθηναίνουν (αυγά, βενζίνη), όμως το μέσο καλάθι του σούπερ μάρκετ έχει ακριβύνει.
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι φοροελαφρύνσεις θα ωφελήσουν την οικονομία τους επόμενους μήνες, αλλά πιο πρόσφατες προτάσεις είναι απίθανο να επηρεάσουν σημαντικά το κόστος ζωής έως τον Νοέμβριο. Μάλιστα, η ιδέα για πλαφόν 10% στα επιτόκια πιστωτικών καρτών θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση σε πίστωση για χαμηλότερα εισοδήματα.
Δημοσκόπηση Reuters/Ipsos (25 Ιανουαρίου) δείχνει ότι το 35% εγκρίνει τη συνολική διαχείριση της οικονομίας από τον Τραμπ. Το ποσοστό έχει αυξηθεί ελαφρώς από τον Δεκέμβριο αλλά είναι σαφώς χαμηλότερο από το 42% στην αρχή της θητείας του.
Πρώην οικονομικοί αξιωματούχοι σημειώνουν ότι ο Τραμπκινδυνεύει να πέσει στην ίδια παγίδα με τον Μπάιντεν το 2024: να μιλά για θετικούς δείκτες, χωρίς να δείχνει κατανόηση της πίεσης που νιώθουν οι πολίτες. «Μιλούσαμε πάνω από τα κεφάλια των ανθρώπων για τον πληθωρισμό», παραδέχτηκε ο Τζάρεντ Μπέρνσταϊν, πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων του Μπάιντεν.
