Οι Ρώσοι πρέπει οπωσδήποτε να είναι ενθουσιασμένοι με την έκβαση του τελευταίου γύρου συνομιλιών για την Ουκρανία στο Άμπου Ντάμπι, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) υιοθέτησαν το πάγιο αίτημα του Κρεμλίνου και του Πούτιν να διαπραγματευτούν τα πάντα μονομιάς.
Και ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε στη συνέχεια την προοπτική μιας «πολύ μεγάλης» συμφωνίας που θα περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη.
Πάει περίπατος η διπλωματική ιεράρχηση
Ο φιλόδοξος στόχος που, όπως φαίνεται, συμφωνήθηκε πλέον μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας είναι να συζητηθούν όλα τα ζητήματα μαζί. Και στη συνέχεια να «βρεθεί ένας δρόμος ώστε να διευθετηθούν όλα ταυτόχρονα», εξήγησε ο Τζάρεντ Κούσνερ στους δημοσιογράφους κατά την ενημέρωση μετά τις συνομιλίες στην πρωτεύουσα των ΗΑΕ. Ο Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ, εκπροσώπησε τις ΗΠΑ στις συνομιλίες, μαζί με τον Στιβ Γουίτκοφ, έναν επενδυτή ακινήτων που είναι ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή.
Πάει περίπατος, λοιπόν, η ιεράρχηση των βημάτων (sequencing) - η οποία θεωρείται γενικά από τους έμπειρους διπλωματικούς διαπραγματευτές καθοριστικής σημασίας για κάθε επιτυχημένη ειρηνευτική συνομιλία. Πάει περίπατος, επίσης, η έναρξη με μια κατάπαυση του πυρός ή ο επίπονος διαχωρισμός των περίπλοκων ζητημάτων σε επιμέρους και διαχειρίσιμα καθήκοντα, ώστε να προχωρήσει η διαδικασία οικοδομώντας εμπιστοσύνη.
Οι αντιδράσεις της Ευρώπης και ο αντιπερισπασμός της Μόσχας
Βεβαίως, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μπορέσουν να κλείσουν συμφωνία μόνες τους. Η Ουκρανία θα έχει λόγο, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ήδη αντιδράσει στη «μεγάλη, όμορφη» συμφωνία του Τραμπ, απορρίπτοντας κάθε απόπειρα του Λευκού Οίκου και του Κρεμλίνου να αναδιαμορφώσουν την αρχιτεκτονική ασφαλείας της ηπείρου.
Ωστόσο, αποτελούσε πάγιο στόχο του Κρεμλίνου να πείσει τις ΗΠΑ να συμφωνήσουν στη στρατηγική «ας μιλήσουμε για όλα», μια διαδικασία που θα επιτύχει να «αποσπάσει την προσοχή από το πραγματικά κρίσιμο ζήτημα, που είναι ο πόλεμος κατά της Ουκρανίας», δήλωσε ο Γιουτζίν Ρούμερ, ο οποίος υπηρέτησε στο Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών των ΗΠΑ επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.
Ο Ρούμερ δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ενημέρωσης ότι η έλλειψη ιεράρχησης λέει πολλά και αποτελεί σήμα κατατεθέν της ρωσικής διπλωματίας, η οποία στοχεύει στο «να θολώνει τα νερά σε κάθε κατάσταση».
Η τακτική της φθοράς και το παλιό σοβιετικό εγχειρίδιο
Είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς με την απαισιοδοξία του. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει μακρά προϊστορία στη χρήση των ειρηνευτικών συνομιλιών για να καθυστερεί, να συσκοτίζει και να εξαντλεί τους αντιπάλους του, ενώ ο ίδιος συνεχίζει να κάνει ό,τι θέλει - επιμένοντας διαρκώς ότι τα πάντα είναι αλληλένδετα και πρέπει να επιλυθούν ταυτόχρονα.
Το να προσπαθείς να λύσεις τα πάντα σημαίνει να μη λύνεις τίποτα. Αλλά αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο. «Είναι προφανές ότι ο Πούτιν απλώς κερδίζει χρόνο, προσπαθώντας να καταστρέψει ή να καταλάβει την Ουκρανία ή να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο φθοράς, περιμένοντας να σταματήσει η βοήθεια στην Ευρώπη και να διχαστεί η Ευρώπη», δήλωσε στο POLITICO ο Ουκρανός βουλευτής της αντιπολίτευσης Μικόλα Κνιαζίτσκι.
Η προσέγγιση «ας τα διαπραγματευτούμε όλα μαζί» αποτελεί βασικό κομμάτι του εγχειριδίου που ο Πούτιν και ο υπουργός Εξωτερικών του Σεργκέι Λαβρόφ έχουν χρησιμοποιήσει επανειλημμένα όσον αφορά την Ουκρανία, και παλαιότερα στη Συρία. Ο πρώην αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας Βαλέρι Ζαλούζνι, νυν πρέσβης της χώρας του στο Λονδίνο, προειδοποιεί ότι η τακτική αυτή είναι σχεδιασμένη για να εξαντλεί και να φθείρει τους αντιπάλους και αποτελούσε επίσης ένα κλασικό σοβιετικό τέχνασμα.
«Ο Πούτιν θέλει Αυτοκρατορία, οι Ουκρανοί θέλουν ελευθερία», δήλωσε στο POLITICO ο Κερτ Βόλκερ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ που υπηρέτησε ως Ειδικός Αντιπρόσωπος για τις Διαπραγματεύσεις στην Ουκρανία κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ. «Τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρειες». Οι υποθέσεις ότι ο Πούτιν θέλει ειρήνη, ότι θα διαπραγματευτεί σοβαρά ή ότι θα αποδεχθεί μια λογική συμφωνία «είναι όλες λανθασμένες», πρόσθεσε.
Οι διαπραγματεύσεις ως όπλο πολέμου: Από τη Συρία στο Άμπου Ντάμπι
Οι διαπραγματεύσεις ως όπλο πολέμου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αντιπερισπασμό, κωλυσιεργία, εξασφάλιση χρόνου για ελιγμούς και παγίδευση των καλοπροαίρετων - κάτι που αναδείχθηκε μεταξύ 2014 και 2017, όταν ο Λαβρόφ και ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι «διαπραγματεύονταν» για τη Συρία. Οι συνομιλίες βοήθησαν τη Μόσχα να σώσει τον Μπασάρ αλ Άσαντ της Συρίας από την ήττα, πείθοντας τον τότε πρόεδρο Ομπάμα να τραβήξει το δάχτυλο από τη σκανδάλη και να αγνοήσει τη δική του κόκκινη γραμμή σχετικά με τη χρήση χημικών όπλων από τη Δαμασκό.
Ο μόνος άλλος κορυφαίος συνεργάτης του Κρεμλίνου που είναι εξίσου αμείλικτος με τον Λαβρόφ σε αυτή την τεχνική της εξαντλητικής συσκότισης είναι ο αγαπημένος «ιστορικός» του Πούτιν, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, ο οποίος διετέλεσε υπερπατριώτης υπουργός Πολιτισμού από το 2012 έως το 2020. Υπέρμαχος της ανέγερσης αγαλμάτων του Ιωσήφ Στάλιν, ηγήθηκε της ρωσικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες με την Ουκρανία ήδη από την Κωνσταντινούπολη το 2025. Εκεί επικαλέστηκε τον Μεγάλο Βόρειο Πόλεμο του 1700-1721 ως προειδοποίηση ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να πολεμήσει την Ουκρανία για όσο χρειαστεί προκειμένου να νικήσει. Ο Μεντίνσκι ηγήθηκε εκ νέου της ρωσικής αντιπροσωπείας στο Άμπου Ντάμπι.
Αμετακίνητες οι κόκκινες γραμμές της Μόσχας
Στην πραγματικότητα, οι κόκκινες γραμμές της Μόσχας δεν έχουν μετακινηθεί ούτε σπιθαμή στα χρόνια που πέρασαν αφότου ο Πούτιν εξαπέλυσε την ολομέτωπη εισβολή του. Ο Ρώσος ηγέτης και οι κορυφαίοι συνεργάτες του τις έχουν περιγράψει εμφατικά εδώ και χρόνια - όροι που, στην πράξη, θα έκαναν το έθνος της Ουκρανίας κομμάτια.
Θέλουν εγγυήσεις ότι το Κίεβο δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ, ότι θα παραμείνει γεωπολιτικά ουδέτερο και ανίκανο να ορίσει τη μοίρα του, με αυστηρούς περιορισμούς στα αποθέματα όπλων και στο μέγεθος του στρατού του. Η Μόσχα θέλει επίσης να αναγνωριστούν διεθνώς ως τμήμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας η Κριμαία και οι τέσσερις ανατολικές περιφέρειες που διεκδικεί.
Και μέχρι τότε -όπως έχει καυχηθεί ο Μεντίνσκι- η Ρωσία θα συνεχίσει να διεξάγει πόλεμο.