Ο Πολωνός Πρωθυπουργός Τουσκ βάζει φωτιά στην χώρα, αφού δήλωσε ότι οι επικριτές των αλλαγών που προωθεί στο Συνταγματικό Δικαστήριο υποστηρίζονται από φιλορωσικές δυνάμεις και έναν «στρατό ρωσικών bot», ενώ έλαβαν ακόμη και επαίνους από τον «κύριο ιδεολόγο του Κρεμλίνου».
Στην ομιλία του, δεν παρουσίασε αποδεικτικά στοιχεία.
Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα το βράδυ του Σαββάτου, ο Τουσκ επέρριψε ευθύνες στο κόμμα «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS), καθώς και στους προέδρους Ντούντα και Ναβρότσκι, για την «καταστροφή του κράτους δικαίου», δηλώνοντας: «Είναι απληστία, ανοησία ή προδοσία; Στο τέλος, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Δεν είναι τυχαίο ότι βρίσκουν υποστήριξη σε φιλορωσικές δυνάμεις ανά τον κόσμο, ενώ σήμερα, σε αυτή τη σύγκρουση, έχουν στο πλευρό τους έναν στρατό ρωσικών bot στο διαδίκτυο. Έλαβαν μάλιστα και δημόσιους επαίνους από τον επικεφαλής ιδεολόγο του Κρεμλίνου».
Ο ίδιος ανέφερε επίσης ότι κανένας πολιτικός, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, δεν νομιμοποιείται να εισέρχεται σε δικαστήριο για να δίνει εντολές σε δικαστές, προσθέτοντας ότι το δικαστικό όργανο, όπως διαμορφώθηκε επί διακυβέρνησης PiS, στερείται νομιμοποίησης. Σύμφωνα με πολωνικά μέσα ενημέρωσης, ο Τουσκ δεν παρουσίασε αποδεικτικά στοιχεία για τον ισχυρισμό περί bot, ούτε κατονόμασε τον εν λόγω ιδεολόγο. Ο επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου, Γιαν Γκράμπιετς, δημοσίευσε στην πλατφόρμα X στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) τα οποία, όπως υποστηρίζει, δείχνουν ρωσικούς λογαριασμούς «τρολ» να στηρίζουν το PiS.
Στον γκρεμό οδηγείται η Πολωνία
Αν η σφοδρή πολιτική και συνταγματική κρίση στην Πολωνία φτάσει στα άκρα, οι κρατικές αρχές και οι θεσμοί αναμένεται να κινηθούν αυστηρά εντός των νομικών και επιχειρησιακών τους ορίων, με κύριο στόχο τη διατήρηση της δημόσιας τάξης και την αποφυγή της θεσμικής παράλυσης.
Σε ένα σενάριο πλήρους αδιεξόδου μεταξύ του Πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και του Προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι, οι ενέργειες των πολωνικών αρχών θα καθοριστούν από τους εξής άξονες:
Η Αστυνομία θα διαχειριστεί τις διαδηλώσεις ενώ κυκλοφορούν φήμες και για εξέγερση
Η διατήρηση της εσωτερικής ασφάλειας αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Αστυνομίας, η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών της κυβέρνησης Τουσκ.
Ήδη, δυνάμεις της Πολωνικής αστυνομίας (συμπεριλαμβανομένων των ειδικών δυνάμεων καταστολής) έχουν αναπτυχθεί έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο για να ελέγξουν τις διαμαρτυρίες υποστηρικτών της αντιπολίτευσης, ενώ καίρια σημεία της πρωτεύουσας φυλάσσονται με αυξημένη ασφάλεια.
Οι πολωνικές αρχές ασφαλείας θα επιδιώξουν να κρατήσουν τις αντίπαλες πολιτικές ομάδες χωριστά για να αποφευχθούν οι γενικευμένες οδομαχίες.
Η Κάτω Βουλή (Sejm) θα συνεχίσει τη νομοθέτηση
Η κυβερνητική πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη νομοθετική εξουσία για να παρακάμψει τα εμπόδια που θέτει η προεδρία.
Εάν ο Πολωνός Πρόεδρος Ναβρότσκι συνεχίσει να αρνείται την ορκωμοσία κυβερνητικών αξιωματούχων ή δικαστών, το Κοινοβούλιο θα επιχειρήσει να θεσπίσει μεταβατικούς κανόνες ή να βασιστεί σε εναλλακτικές νομικές ερμηνείες (όπως η ήδη εφαρμοσμένη λύση της ορκωμοσίας δικαστών απευθείας ενώπιον του Κοινοβουλίου).
Εκεί ακριβώς όμως έγκειται ο τεράστιος κίνδυνος να εκτραπεί η κατάσταση από την πολωνική αντιπολίτευση και να γίνει εξέγερση και συγκρούσεις πολιτών με την αστυνομία.
Οι πολωνικές υπηρεσίες ασφαλείας (ABW) κατά του υβριδικού πολέμου
Οι πολωνικές μυστικές υπηρεσίες και οι αρχές κυβερνοασφάλειας θα επικεντρωθούν στην αποτροπή εξωτερικής ανάμειξης. Η κυβέρνηση έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ρωσικά δίκτυα παραπληροφόρησης (bots) εκμεταλλεύονται την εγχώρια κρίση για να υποκινήσουν το χάος. Οι αρχές θα εντείνουν την παρακολούθηση και το μπλοκάρισμα τέτοιων δραστηριοτήτων για να μην ξεφύγει η κατάσταση εκτός ελέγχου.
Οι Δικαστικές Αρχές και οι Εισαγγελείς
Η νομική μάχη θα διεξαχθεί μέσω αντιμαχόμενων δικαστικών αποφάσεων. Εάν η πολιτική και θεσμική σύγκρουση οξυνθεί, η πλευρά της κυβέρνησης θα χρησιμοποιήσει την τακτική δικαιοσύνη και την Εισαγγελία για να αμφισβητήσει τη νομιμότητα των ενεργειών των στελεχών που πρόσκεινται στο κόμμα PiS.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να εκδίδει αποφάσεις που κρίνουν τις κυβερνητικές ενέργειες παράνομες, ενώ η κυβέρνηση και τα υπουργεία θα αρνούνται να τις δημοσιεύσουν ή να τις εφαρμόσουν, θεωρώντας το δικαστήριο πολιτικοποιημένο.
Ο Στρατός θα παραμείνει ουδέτερος για πόσο όμως;
Όπως αναφέρθηκε, ο πολωνικός στρατός, υπό την αυστηρή εποπτεία του ΝΑΤΟ, δεν πρόκειται να παρέμβει υπέρ της μίας ή της άλλης πολιτικής πλευράς. Δεν θα χρησιμοποιηθεί για τη διατήρηση της εσωτερικής τάξης, αφήνοντας το πεδίο αυτό αποκλειστικά στην αστυνομία.
Αν η κρίση οδηγήσει σε απόλυτο θεσμικό «κλείδωμα» (όπου καμία πλευρά δεν αναγνωρίζει τις αποφάσεις της άλλης), η τελική διέξοδος για τις αρχές θα είναι η προσφυγή στις κάλπες, με την προκήρυξη πρόωρων βουλευτικών εκλογών, ώστε ο πολωνικός λαός να δώσει καθαρή εντολή για το ποιος θα ελέγχει τους θεσμούς της χώρας.
Το μόνο ερώτημα όμως είναι το κατά πόσο ουδέτερες θα μπορέσουν μπορούν να μείνουν οι υπηρεσίες ασφαλείας, αστυνομία και στρατός στην Πολωνία, ειδικά στο σενάριο μιας πιθανής εμφύλιας σύγκρουσης μετά από εξέγερση;
Η σύγκρουση θεσμών στην Πολωνία είναι τεράστια, και ο κίνδυνος εμφύλιας σύγκρουσης μεγαλώνει καθημερινά, ενώ ολόκληρη η Ευρώπη συνταράσσεται από εξεγέρσεις πλέον, οδηγώντας σε πιθανή διάλυση ακόμα και την ίδια την ΕΕ, ο προϋπολογισμός της οποίας είναι σε κίνδυνο για πρώτη φορά.