Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κάλεσε τη Δευτέρα τους Ουκρανούς βουλευτές να στηρίξουν άμεσα την απομάκρυνση του γενικού εισαγγελέα της χώρας, του τελευταίου υψηλόβαθμου αξιωματούχου της εν καιρώ πολέμου κυβέρνησής του που μπήκε στο «στόχαστρο» των υπηρεσιών καταπολέμησης της διαφθοράς.
Τα σκάνδαλα διαφθοράς έχουν πλήξει την εμπιστοσύνη προς τον Ζελένσκι και τα ποσοστά δημοτικότητάς του, ενώ ο πόλεμος με τη Ρωσία διανύει ήδη το πέμπτο έτος. Η Ουκρανία δυσκολεύεται να αποδείξει στους διεθνείς εταίρους της ότι μπορεί να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις κατά της διαφθοράς που απαιτούνται για την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων χρηματοδότησης, αναγκαίων για να παραμείνει η χώρα όρθια.
Η πάταξη της διαφθοράς αποτελεί, επίσης, κρίσιμο παράγοντα για την προσπάθεια του Κιέβου να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο γενικός εισαγγελέας Ρουσλάν Κραβτσένκο υπέβαλε την παραίτησή του την περασμένη εβδομάδα, αφού έρευνα για υπόθεση διαφθοράς έφτασε μέχρι την υπηρεσία του. Ο ίδιος δεν κατηγορήθηκε για κάποιο αδίκημα ούτε κατονομάστηκε ως ύποπτος σε οποιαδήποτε έρευνα, ωστόσο οι Αρχές κατηγόρησαν έναν υφιστάμενό του ότι ηγείτο κυκλώματος απάτης.
Ο Κραβτσένκο ανέφερε ότι βρίσκεται στο εξωτερικό για επίσημο επαγγελματικό ταξίδι. Οι σχέσεις μεταξύ των ανεξάρτητων φορέων καταπολέμησης της διαφθοράς και των υπόλοιπων υπηρεσιών επιβολής του νόμου στην Ουκρανία βρίσκονται υπό συνεχή πίεση κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους.
«Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι φυσιολογικό και προκαλεί τη μέγιστη δυνατή ζημιά στην εικόνα της Ουκρανίας στον κόσμο», δήλωσε ο επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι, Κίριλο Μπουντάνοφ, σύμφωνα με την ουκρανική ειδησεογραφική ιστοσελίδα Ukrainska Pravda.
Αλληλοκατηγορίες μεταξύ των υπηρεσιών
Ο Κραβτσένκο δήλωσε τη Δευτέρα ότι υπέγραψε έρευνα σε βάρος του επικεφαλής του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU), ενός από τα όργανα που αντίστοιχα έθεσαν υπό έρευνα την υπηρεσία του. Ισχυρίστηκε ότι ο επικεφαλής του NABU, Σεμέν Κριβόνος, πλαστογράφησε επίσημα έγγραφα προκειμένου να αποκτήσει «παράνομο όφελος εξαιρετικά μεγάλης κλίμακας». Ο Κραβτσένκο δήλωσε ακόμη ότι υπέγραψε δεύτερη ειδοποίηση για έρευνα σε βάρος ενός προσώπου, το όνομα του οποίου δεν αποκάλυψε, που φέρεται να βρίσκεται κοντά στον επικεφαλής της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς (SAPO).
Το NABU και η SAPO, η άλλη υπηρεσία που συμμετείχε στην έρευνα η οποία οδήγησε στην παραίτηση του γενικού εισαγγελέα, ανέφεραν ότι η δήλωση του Κραβτσένκο αποτελεί ακόμη ένα βήμα στο πλαίσιο μιας «συστηματικής επίθεσης κατά των ανεξάρτητων φορέων καταπολέμησης της διαφθοράς».
Οι δύο υπηρεσίες, τις οποίες επιχείρησε να θέσει υπό τον έλεγχό του ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πυροδοτώντας σφοδρές αντιδράσεις εντός και εκτός Ουκρανίας με αποτέλεσμα να αποσύρει τελικά άρον – άρον τον σχετικό νόμο, απέρριψαν τους ισχυρισμούς του Κραβτσένκο και διευκρίνισαν ότι δεν έχουν απαγγελθεί επίσημα κατηγορίες σε βάρος του Κριβόνος.
Το NABU και η SAPO είχαν κατηγορήσει υφιστάμενο του Κραβτσένκο ότι λάμβανε δωροδοκίες για να βοηθά στη συγκάλυψη τηλεφωνικών κέντρων που εξαπατούσαν Ουκρανούς και αλλοδαπούς.
Ο Κραβτσένκο, αρνούμενος τις κατηγορίες, σε δήλωσή του κατηγόρησε το NABU και τη SAPO ότι τον εξώθησαν σε παραίτηση, προκειμένου να προστατεύσουν δικά τους στελέχη από διώξεις. Ισχυρίστηκε ότι η υπηρεσία του επόπτευε έρευνες εις βάρος προσώπων από το NABU και τη SAPO σε «δεκάδες πόλεις», για υποψίες τέλεσης σοβαρών εγκλημάτων. Υποστήριξε δε ότι στόχος της έρευνας του NABU και της SAPO ήταν να αποκτήσουν πρόσβαση στα στοιχεία που αφορούν τους επικεφαλής και τους εργαζομένους των δύο υπηρεσιών.
Η συγκεκριμένη υπόθεση είναι η τελευταία σε μια σειρά σκανδάλων διαφθοράς υψηλού προφίλ, τα οποία έχουν οδηγήσει στην απομάκρυνση ανώτερων αξιωματούχων της κυβέρνησης Ζελένσκι και έχουν προκαλέσει επανειλημμένους ανασχηματισμούς εν μέσω πολέμου.
Το κοινοβούλιο ψηφίζει για την παραίτηση Κραβτσένκο
Ο πρόεδρος του ουκρανικού κοινοβουλίου, Ρουσλάν Στεφαντσούκ, δήλωσε ότι το σώμα έχει ήδη λάβει το επίσημο αίτημα του Ζελένσκι για την αποδοχή της παραίτησης του Κραβτσένκο.
Σύμφωνα με αρκετούς βουλευτές, η σχετική ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Τρίτη. «Υπάρχει μόνο ένας δρόμος για τον γενικό εισαγγελέα: η απομάκρυνση από το αξίωμά του. Αυτό ακριβώς του είπα», ανέφερε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του στην εφαρμογή Telegram.
Υπενθυμίζεται πως ο Κραβτσένκο είχε δεχθεί επικρίσεις από αντιπάλους του για φερόμενη συμμετοχή στην προσπάθεια περιορισμού της ανεξαρτησίας του NABU και της SAPO την περασμένη χρονιά — κατηγορίες τις οποίες ο ίδιος έχει αρνηθεί.
Ποια πρόσωπα έχει ήδη χάσει ο Ζελένσκι εξαιτίας ερευνών για διαφθορά;
Ο Ζελένσκι, του οποίου η προεδρική θητεία έληξε τον Μάιο του 2024, κυβερνά την Ουκρανία υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου. Η κυβέρνησή του λειτουργεί σε σημαντικό βαθμό χάρη στη χρηματοδότηση από ξένη βοήθεια.
Πολλές από τις υποθέσεις διαφθοράς που αποκάλυψαν το NABU και η SAPO έχουν επικεντρωθεί σε πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στον Ζελένσκι, όπως ο πρώην συνεργάτης του Τιμούρ Μίντιτς, ο πρώην προσωπάρχης του Αντρέι Γερμάκ και ο πρώην υπουργός Εθνικής Ενότητας Αλεξέι Τσερνίσοφ. Οι συγκεκριμένοι αξιωματούχοι κατηγορούνται ότι υπεξαίρεσαν και ξέπλυναν χρήματα του κρατικού προϋπολογισμού, προκειμένου να πλουτίσουν.
Πόσο καιρό παρέμεινε γενικός εισαγγελέας ο Κραβτσένκο;
Ο Κραβτσένκο είναι το τέταρτο πρόσωπο που ανέλαβε τη συγκεκριμένη θέση επί προεδρίας Ζελένσκι. Ο διορισμός του εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2025, έναν μήνα πριν από την αποτυχημένη προσπάθεια υπαγωγής του NABU στον κυβερνητικό έλεγχο, η οποία εγκαταλείφθηκε όταν οι δυτικοί χρηματοδότες απείλησαν να αναστείλουν κάθε βοήθεια.
Ο προκάτοχός του, Αντρέι Κόστιν, κατείχε τη θέση από το 2022 έως το 2024 και σήμερα υπηρετεί ως πρεσβευτής του Κιέβου στην Ολλανδία και ως εκπρόσωπος της χώρας στον Οργανισμό για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων. Παραιτήθηκε μετά από δημοσιογραφική έρευνα, η οποία κατηγόρησε στελέχη της υπηρεσίας του ότι πλαστογραφούσαν πιστοποιήσεις αναπηρίας για να εισπράττουν κρατικά επιδόματα. Πριν από τον Κόστιν, γενική εισαγγελέας ήταν η Ιρίνα Βενεντίκτοβα, η οποία επίσης ακολούθησε διπλωματική σταδιοδρομία έπειτα από δύο χρόνια στη θέση. Σήμερα εκπροσωπεί το Κίεβο στην Ελβετία και στο Λιχτενστάιν.
Ο Ρουσλάν Ριαμποσάπκα, ο πρώτος γενικός εισαγγελέας επί προεδρίας Ζελένσκι, είναι πλέον ιδιώτης και ζει με την οικογένειά του στη Γαλλία. Απομακρύνθηκε από τη θέση του από το ουκρανικό κοινοβούλιο, σύμφωνα με πληροφορίες λόγω της επιεικούς στάσης του απέναντι στον προκάτοχο του Ζελένσκι, τον πρώην πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο.