Ένα εξαιρετικά δραματικό σκηνικό για τη Μέση Ανατολή περιγράφει ο δημοσιογράφος και γεωπολιτικός αναλυτής Πέπε Εσκομπάρ, προειδοποιώντας για ένα «παράθυρο υπέρτατου κινδύνου» από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 3 Νοεμβρίου.
Ο Πέπε Εσκομπάρ είναι Βραζιλιάνος δημοσιογράφος και γεωπολιτικός αναλυτής, γνωστός για την κάλυψη θεμάτων που αφορούν την Ευρασία, τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία
Στην ανάλυσή του, ο Εσκομπάρ υποστηρίζει ότι η διπλωματική πόρτα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένει ανοιχτή, αλλά το περιθώριο για αποκλιμάκωση στενεύει επικίνδυνα. Η εκτίμησή του έρχεται ενώ οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε αδιέξοδο και η ιρανική πρόταση για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες έχει απορριφθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο
Σύμφωνα με τον Εσκομπάρ, η αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ αποτελεί πλέον τον πυρήνα της κρίσης. Η Τεχεράνη έχει συνδέσει την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού με συγκεκριμένες αμερικανικές κινήσεις, μεταξύ άλλων την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων.
Η πρόταση του Ιράν, όπως έχει μεταδοθεί από διεθνή μέσα, προβλέπει επαναφορά της ναυσιπλοΐας και επιστροφή στις συνομιλίες μέσα σε επτά ημέρες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, απέρριψε το σχέδιο, ενώ οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν για τη σειρά των βημάτων και τις εγγυήσεις μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.
Και όσο το αδιέξοδο συνεχίζεται, το Ορμούζ παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου έχουν ήδη αντιδράσει έντονα στις εξελίξεις, με το Brent να κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι στις 30 Σεπτεμβρίου.
Το «ρολόι» της Τεχεράνης
Ο Εσκομπάρ υποστηρίζει ότι η ιρανική ηγεσία δεν περιορίζεται πλέον σε διπλωματικές προειδοποιήσεις, αλλά εξετάζει μια σειρά από πιθανές κινήσεις σε περίπτωση νέας αμερικανικής κλιμάκωσης.
Μεταξύ των σεναρίων που αναφέρει είναι η διεύρυνση της πίεσης πέρα από το Ορμούζ, η αντιμετώπιση αμερικανικών πολεμικών πλοίων που θα επιχειρούσαν να επιβάλουν αποκλεισμό και η πιθανή συνεργασία με τους Χούθι στην περιοχή του Bab al-Mandab.
Πρόκειται για εκτιμήσεις και προειδοποιήσεις που αποδίδονται στον Εσκομπάρ και όχι για επιβεβαιωμένο επιχειρησιακό σχέδιο της ιρανικής κυβέρνησης.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να πιέζει το Πεκίνο για τη στάση του απέναντι στην Τεχεράνη. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει τον Σι Τζινπίνγκ ότι οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση κινεζική βοήθεια προς το Ιράν είναι «απαράδεκτη», ενώ κινεζικές πηγές έχουν μεταφέρει ότι ο Σι τάσσεται υπέρ της επιστροφής στις διαπραγματεύσεις.
Από τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα
Στην ανάλυσή του ο Εσκομπάρ επεκτείνει το σενάριο και στην Υεμένη, θεωρώντας ότι η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα μπορεί να αποτελέσει δεύτερο μέτωπο της ίδιας κρίσης.
Η περιοχή παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς οι επιθέσεις και οι απειλές κατά εμπορικών και ενεργειακών υποδομών μπορούν να επηρεάσουν τις θαλάσσιες μεταφορές και το κόστος ενέργειας πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Η διεθνής ανησυχία είναι ήδη εμφανής. Το πετρέλαιο κινείται σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι αγορές παρακολουθούν στενά κάθε εξέλιξη γύρω από το Ορμούζ. Το Reuters σημείωσε στις 30 Σεπτεμβρίου ότι η στασιμότητα στις συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν αποτελεί έναν από τους παράγοντες που στηρίζουν τις τιμές του πετρελαίου.
«Παράθυρο υπέρτατου κινδύνου»
Για τον Πέπε Εσκομπάρ, το διάστημα από τα τέλη Σεπτεμβρίου μέχρι τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές αποτελεί μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.
Το βασικό ερώτημα είναι αν θα επικρατήσει η διπλωματία ή εάν η αντιπαράθεση θα μετατραπεί ξανά σε μεγάλης κλίμακας στρατιωτική σύγκρουση.
Το Axios μετέδωσε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν υπαρκτό το ενδεχόμενο ο Τραμπ να εξετάσει επιστροφή σε μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, εφόσον οι συνομιλίες δεν οδηγήσουν σε αποτέλεσμα.
Έτσι, η περιοχή βρίσκεται σε μια εύθραυστη ισορροπία. Μια συμφωνία θα μπορούσε να αποκλιμακώσει την ένταση. Μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση, αντίθετα, θα μπορούσε να μετατρέψει το Ορμούζ, την Ερυθρά Θάλασσα και τις ενεργειακές αγορές σε ένα ενιαίο γεωπολιτικό μέτωπο.
Και αυτό ακριβώς είναι το «παράθυρο υπέρτατου κινδύνου» που περιγράφει ο Εσκομπάρ: όχι μια βεβαιότητα ότι η περιοχή θα εκραγεί, αλλά μια περίοδος κατά την οποία μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν.