Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Μία νέα δημόσια σύγκρουση ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη αποκαλύπτει πόσο μακριά παραμένουν οι δύο πλευρές από μια πραγματική πολιτική διέξοδο. Λίγες ώρες αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν θέλει να καταλήξει σε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο επικεφαλής του ανώτατου οργάνου ασφαλείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας απάντησε ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν διαπραγματεύσεις μέχρι να ικανοποιηθούν οι όροι της Τεχεράνης.
Ο Μοχσέν Ρεζάεϊ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, κάλεσε μέσω ανάρτησής του να μην δίνεται σημασία στα «αντικρουόμενα μηνύματα» του Αμερικανού προέδρου. Ο Ρεζάεϊ αναφέρθηκε στις εναλλαγές μεταξύ της θέσης ότι «δεν υπάρχουν διαπραγματεύσεις» και της δήλωσης πως η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να συνομιλήσει, για να καταλήξει κατηγορηματικά ότι «καμία διαπραγμάτευση» δεν θα γίνει πριν γίνουν δεκτοί οι ιρανικοί όροι.
«Το πετρέλαιο και τα Στενά έχουν αλλάξει τα δεδομένα»
Η πιο βαριά φράση της παρέμβασής του, ωστόσο, δεν αφορά μόνο το αν οι δύο χώρες θα καθίσουν στο ίδιο τραπέζι. Ο Ρεζάεϊ υποστήριξε ότι «τα δεδομένα γύρω από το πετρέλαιο και τα Στενά έχουν αλλάξει», προσθέτοντας ότι οι προσπάθειες περιορισμού των συνεπειών δεν θα σταματήσουν, κατά τη δική του διατύπωση, «όσα πρόκειται να ακολουθήσουν».
Η αναφορά έχει ιδιαίτερο βάρος επειδή έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να λειτουργεί πολύ κάτω από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο. Στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters δείχνουν ότι τη Δευτέρα καταγράφηκαν μόλις τέσσερις διελεύσεις εμπορευματικών πλοίων, από περίπου 125 ημερησίως πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Η εικόνα δεν ισοδυναμεί με απόλυτο κλείσιμο του Στενού, αλλά δείχνει το μέγεθος της διαταραχής σε μία θαλάσσια δίοδο από την οποία πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG.
Ποιοι είναι οι όροι που έχει θέσει το Ιράν
Στη νέα ανάρτησή του ο Ρεζάεϊ δεν παρουσίασε αναλυτικό κατάλογο απαιτήσεων. Η Τεχεράνη, όμως, έχει ήδη δημοσιοποιήσει το προηγούμενο διάστημα βασικές προϋποθέσεις που συνδέει τόσο με μια πολιτική συμφωνία όσο και με την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Ο ίδιος ο Ρεζάεϊ είχε δηλώσει στα τέλη Αυγούστου ότι στους ιρανικούς όρους περιλαμβάνεται ο τερματισμός του περιφερειακού πολέμου. Άλλες επίσημες ιρανικές τοποθετήσεις έχουν απαιτήσει την άρση αυτού που η Τεχεράνη χαρακτηρίζει αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, άρση κυρώσεων και αποζημίωση από τις ΗΠΑ. Αυτά αποτελούν τις δημόσια γνωστές ιρανικές θέσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συνιστούν εξαντλητική λίστα των όρων στους οποίους αναφέρθηκε σήμερα ο Ρεζάεϊ.
Ο Τραμπ είπε ότι η Τεχεράνη θέλει deal
Η τοποθέτηση Ρεζάεϊ ήρθε σχεδόν αμέσως μετά από μία πολύ διαφορετική περιγραφή της κατάστασης από τον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ δήλωσε ότι πιστεύει πως το Ιράν θέλει να φτάσει σε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχει χώρος για αποκλιμάκωση. Η δήλωση ήταν αρκετή ώστε οι τιμές του πετρελαίου να περιορίσουν μέρος της μεγάλης ενδοσυνεδριακής ανόδου τους τη Δευτέρα.
Η αισιοδοξία αυτή, πάντως, δεν συμβαδίζει με όσα δηλώνει δημοσίως η ιρανική πλευρά. Ο Τραμπ είχε τον Αύγουστο πει ότι δεν διεξάγονται συνομιλίες και ότι δεν υπήρχαν προγραμματισμένες επαφές, ενώ η Τεχεράνη επέμενε ότι οποιαδήποτε μεταβολή στο καθεστώς του Ορμούζ απαιτούσε πρώτα αμερικανικές παραχωρήσεις.
Αναβλήθηκε το τραπέζι του Ομάν
Η νέα ιρανική τοποθέτηση έρχεται μόλις μία ημέρα μετά την αναβολή της περιφερειακής συνάντησης στο Ομάν για το μέλλον της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Η συνάντηση στη Σαλάλα επρόκειτο να φέρει στο ίδιο τραπέζι το Ιράν και χώρες του Κόλπου, όμως αναβλήθηκε χωρίς να ανακοινωθεί νέα ημερομηνία, καθώς δεν είχαν διαμορφωθεί οι απαιτούμενες συνθήκες συναίνεσης.
Οι διαφωνίες δεν είναι μόνο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Η Σαουδική Αραβία είχε επιφυλάξεις για την προτεινόμενη φόρμουλα διαχείρισης του Στενού, το Μπαχρέιν είχε αποφασίσει να μην συμμετάσχει, ενώ το Ομάν επιχειρεί εδώ και μήνες να βρει έναν συμβιβασμό που θα επιτρέψει ασφαλέστερη εμπορική ναυσιπλοΐα χωρίς να γίνει αποδεκτή ανεξέλεγκτη ιρανική κυριαρχία στον θαλάσσιο διάδρομο.
Το πετρέλαιο ξανά πάνω από τα 100 δολάρια
Το διπλωματικό αδιέξοδο έχει ήδη άμεση οικονομική διάσταση. Το Brent κινείται κοντά στα 107 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό βρίσκεται πάνω από τα 102 δολάρια, καθώς στις ανησυχίες για το Ορμούζ προστίθενται τα νέα πλήγματα στη Σαουδική Αραβία και η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η ένταση έχει επεκταθεί πλέον και στην εναλλακτική ενεργειακή οδό της Σαουδικής Αραβίας. Ο αγωγός East-West, ο οποίος παρακάμπτει το Ορμούζ και μπορεί να μεταφέρει εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα, τέθηκε εκτός λειτουργίας μετά από επίθεση με drones, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το ρίσκο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Δύο αφηγήματα, καμία συμφωνία
Η αντιπαράθεση μεταξύ Τραμπ και Ρεζάεϊ δείχνει ότι η δημόσια συζήτηση περί συμφωνίας βρίσκεται αυτή τη στιγμή αρκετά μπροστά από την πραγματική διπλωματία. Η Ουάσινγκτον παρουσιάζει την Τεχεράνη ως πλευρά που αναζητά έξοδο από τη σύγκρουση. Η ιρανική ηγεσία, αντίθετα, επιχειρεί να δείξει ότι δεν προσέρχεται σε συνομιλίες υπό πίεση και ότι το Ορμούζ και οι παγκόσμιες ενεργειακές ροές εξακολουθούν να αποτελούν βασικά διαπραγματευτικά της χαρτιά.
Μέχρι να υπάρξει συγκεκριμένο τραπέζι συνομιλιών, ημερομηνία και συμφωνημένη ατζέντα, οι δηλώσεις περί επικείμενου deal παραμένουν περισσότερο πολιτικά μηνύματα παρά ένδειξη πραγματικής συμφωνίας. Και η τελευταία παρέμβαση Ρεζάεϊ δείχνει ότι, τουλάχιστον δημοσίως, η Τεχεράνη δεν εμφανίζεται ακόμη έτοιμη να κάνει το πρώτο βήμα.
