Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Ένα ντοκιμαντέρ για τον πόλεμο στη Γάζα έχει μετατραπεί σε νέα εστία πολιτικής σύγκρουσης στο Ισραήλ, λίγες ημέρες μετά την πρεμιέρα και τη βράβευσή του στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Ο υπουργός Πολιτισμού Μίκι Ζοχάρ δήλωσε ότι θα κινηθεί για την αφαίρεση της ισραηλινής υπηκοότητας των σκηνοθετών Γιουβάλ Αβραάμ και Ρέιτσελ Σορ, χαρακτηρίζοντας το έργο τους πράξη «προδοσίας κατά του κράτους».
Το «NAZA», παραγωγής του Guardian και της JW Films, κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στο 83ο Φεστιβάλ της Βενετίας. Η προβολή του είχε προηγουμένως προκαλέσει εντυπωσιακή αντίδραση στο κοινό, με παρατεταμένο χειροκρότημα περίπου 25 λεπτών. Το επίσημο πρόγραμμα της Biennale καταγράφει τον Γιουβάλ Αβραάμ και τη Ρέιτσελ Σορ ως σκηνοθέτες της διάρκειας 80 λεπτών ταινίας, ενώ η διοργάνωση επιβεβαίωσε τη συμμετοχή της στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα.
Ο Ζοχάρ μιλά για «προδοσία»
Η αντίδραση του Μίκι Ζοχάρ ήταν ασυνήθιστα σκληρή ακόμη και για τα δεδομένα της έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα. Ο Ισραηλινός υπουργός κατηγόρησε τους δύο δημιουργούς ότι είναι διατεθειμένοι να βλάψουν τη χώρα τους προκειμένου να αποσπάσουν διεθνή αναγνώριση και δήλωσε ότι θα επιδιώξει την αφαίρεση της υπηκοότητάς τους.
Στη σύγκρουση παρενέβη και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ο οποίος χαρακτήρισε τους δημιουργούς «ντροπή» για το Ισραήλ και τους επιτέθηκε προσωπικά μέσω ανάρτησής του. Οι αντιδράσεις αυτές ήρθαν μετά τη βράβευση της ταινίας και όχι έπειτα από κάποια δικαστική ή διοικητική απόφαση εις βάρος των σκηνοθετών.
Η δήλωση Ζοχάρ δεν σημαίνει ότι η ισραηλινή υπηκοότητα των δύο δημιουργών μπορεί να αφαιρεθεί αυτομάτως. Σύμφωνα με την ισραηλινή νομοθεσία, ένα τέτοιο μέτρο απαιτεί διαδικασία στην οποία εμπλέκονται ο υπουργός Εσωτερικών, ο υπουργός Δικαιοσύνης και η Δικαιοσύνη, ενώ εφαρμόζεται εξαιρετικά σπάνια. Το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ έχει αναγνωρίσει τη δυνατότητα αφαίρεσης υπηκοότητας σε περιπτώσεις που συνδέονται με κατασκοπεία, προδοσία ή τρομοκρατία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Οι 24 ανώνυμες μαρτυρίες στο επίκεντρο του «NAZA»
Το ντοκιμαντέρ βασίζεται στις μαρτυρίες 24 Ισραηλινών στρατιωτικών και στελεχών υπηρεσιών πληροφοριών, οι οποίοι μίλησαν στους δημιουργούς υπό τον όρο της ανωνυμίας. Περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν ψηφιακά και τεχνητής νοημοσύνης υποβοηθούμενα συστήματα για τον εντοπισμό και την επιλογή στόχων στη Γάζα.
Ο τίτλος «NAZA» παραπέμπει, σύμφωνα με Reuters και Guardian, σε όρο που χρησιμοποιείται για τον αναμενόμενο αριθμό παράπλευρων απωλειών αμάχων σε ένα στρατιωτικό πλήγμα. Μία από τις πιο σοβαρές μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στην ταινία υποστηρίζει ότι σε συγκεκριμένη περίπτωση είχε εγκριθεί πλήγμα κατά μέλους της Χαμάς, παρότι η εκτίμηση έκανε λόγο για ενδεχόμενο θάνατο έως και 500 αμάχων. Η καταγγελία προέρχεται από ανώνυμη πηγή της ταινίας και δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Οι μαρτυρίες περιγράφουν επίσης συστήματα που φέρονται να χρησιμοποιούσαν μεγάλους όγκους δεδομένων από κινητά τηλέφωνα και άλλες ψηφιακές πηγές για την ταυτοποίηση πιθανών στόχων. Το Reuters κατέγραψε ότι πρώην στελέχη πληροφοριών μιλούν μέσα στην ταινία για πλήγματα σε κατοικημένες περιοχές και για ζώνες στις οποίες, σύμφωνα με τους ίδιους, οι άμαχοι δεν γνώριζαν πάντοτε ότι η παρουσία τους μπορούσε να θεωρηθεί απαγορευμένη.
Ο ισραηλινός στρατός απορρίπτει τις καταγγελίες
Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν απορρίψει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς που παρουσιάζονται στο «NAZA». Ο IDF υποστηρίζει ότι το ντοκιμαντέρ στηρίζεται σε ανώνυμες καταθέσεις, των οποίων δεν είναι δυνατό να επιβεβαιωθούν η ταυτότητα, ο βαθμός ή η πραγματική θέση των προσώπων μέσα στον στρατιωτικό μηχανισμό.
Το Ισραήλ υποστηρίζει διαχρονικά ότι λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό των απωλειών μεταξύ αμάχων και κατηγορεί τη Χαμάς ότι χρησιμοποιεί τον πυκνοκατοικημένο αστικό ιστό και τους κατοίκους της Γάζας ως ανθρώπινες ασπίδες. Η Χαμάς απορρίπτει αυτή την κατηγορία, ενώ οι ισχυρισμοί γύρω από τον τρόπο επιλογής στόχων και τα όρια αποδεκτών παράπλευρων απωλειών έχουν αποτελέσει επανειλημμένα αντικείμενο διεθνούς έρευνας και αντιπαράθεσης.
Από το Όσκαρ του «No Other Land» στη νέα σύγκρουση
Οι Αβραάμ και Σορ δεν βρίσκονται για πρώτη φορά στο κέντρο πολιτικής αντιπαράθεσης στο Ισραήλ. Ήταν δύο από τους τέσσερις δημιουργούς του «No Other Land», του ντοκιμαντέρ για τη Δυτική Όχθη που κέρδισε Όσκαρ το 2025 και είχε ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ.
Μετά την πρεμιέρα του «NAZA» στη Βενετία, ο Αβραάμ υποστήριξε ότι σημαντικό μέρος της πολιτικής και δημοσιογραφικής σκηνής στο Ισραήλ απορρίπτει την ταινία χωρίς να την έχει παρακολουθήσει. Οι δημιουργοί υποστηρίζουν ότι στόχος τους είναι να παρουσιάσουν μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που εργάστηκαν μέσα στο ίδιο το σύστημα τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις για στρατιωτικά πλήγματα.
Η αντιπαράθεση γύρω από το «NAZA» ξεπερνά έτσι πλέον τα όρια ενός κινηματογραφικού φεστιβάλ. Η βράβευση στη Βενετία μετέφερε τις καταγγελίες της ταινίας σε πολύ μεγαλύτερο διεθνές ακροατήριο, ενώ η απαίτηση ενός εν ενεργεία Ισραηλινού υπουργού για αφαίρεση της υπηκοότητας των δημιουργών άνοιξε παράλληλα ένα δεύτερο μέτωπο, αυτή τη φορά για τα όρια της πολιτικής διαφωνίας και της καλλιτεχνικής έκφρασης μέσα στο ίδιο το Ισραήλ.
