Σε αναβολή οδηγήθηκε την τελευταία στιγμή η προγραμματισμένη για σήμερα συνάντηση στο Ομάν με αντικείμενο το μέλλον της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, σε μια ακόμη ένδειξη ότι οι χώρες της περιοχής απέχουν σημαντικά από μια κοινά αποδεκτή φόρμουλα για τη διαχείριση της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσάιντι, ανακοίνωσε ότι η περιφερειακή συνάντηση που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στη Σαλάλα αναβάλλεται ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την επίτευξη συναίνεσης. Νέα ημερομηνία δεν ανακοινώθηκε.
Ιρανικές πηγές ανέφεραν παράλληλα ότι η απόφαση ελήφθη από κοινού από Τεχεράνη και Μουσκάτ, ύστερα και από αιτήματα ορισμένων χωρών της περιοχής για περισσότερο χρόνο.
Δεν υπήρχε κοινό μέτωπο πριν καν αρχίσει η συνάντηση
Η εικόνα των τελευταίων ημερών έδειχνε ότι η περιφερειακή συναίνεση ήταν ήδη εύθραυστη.
Το Μπαχρέιν είχε δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει, ενώ σύμφωνα με το Associated Press μόνο το Ιράκ είχε επιβεβαιώσει επίσημα παρουσία στη συνάντηση. Η Σαουδική Αραβία είχε εκφράσει επιφυλάξεις για τις προτάσεις που συζητούσαν Ιράν και Ομάν σχετικά με τον τρόπο μελλοντικής διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Το γεγονός ότι η σύνοδος αναβλήθηκε πριν ακόμη συνεδριάσει υπογραμμίζει το χάσμα ανάμεσα στις πρωτεύουσες του Κόλπου και την Τεχεράνη.
Τι θέλει το Ιράν
Η Τεχεράνη έχει αφήσει σαφές ότι δεν συζητά την πλήρη επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς ελεύθερης διέλευσης χωρίς όρους.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν μιλήσει για νέο σύστημα διαχείρισης του στενού, με μηχανισμό αδειοδότησης και πιθανές χρεώσεις σε πλοία που χρησιμοποιούν τη θαλάσσια δίοδο. Το Ομάν, το οποίο μεσολαβεί εδώ και μήνες μεταξύ των πλευρών, έχει εκφράσει διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα των τελών.
Το θέμα έχει τεράστια οικονομική σημασία.
Πριν από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν τον Φεβρουάριο, μέσω του Ορμούζ περνούσε περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG. Η δραστηριότητα έχει έκτοτε καταρρεύσει.
Η ναυσιπλοΐα παραμένει πολύ κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν πόσο μεγάλη είναι η διαφορά.
Το Reuters, επικαλούμενο δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, κατέγραψε το Σαββατοκύριακο τέσσερα πλοία να εξέρχονται και δέκα να εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο σε μία ημέρα, αριθμός πολύ χαμηλότερος από τις περίπου 125 ημερήσιες διελεύσεις μεγάλων εμπορικών πλοίων πριν από τον πόλεμο.
Η περιορισμένη κίνηση έχει επιβαρύνει την παγκόσμια αγορά ενέργειας και έχει αυξήσει δραματικά το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς.
Η αναβολή ήρθε τη χειρότερη στιγμή
Η διπλωματική εμπλοκή συμπίπτει με νέα επιδείνωση της κατάστασης στην περιοχή.
Το σαουδαραβικό δίκτυο εξαγωγής πετρελαίου έχει δεχθεί ισχυρή πίεση μετά την επίθεση με drones στον αγωγό East-West, που αποτελεί τη βασική χερσαία παράκαμψη του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία έκλεισε προσωρινά τον αγωγό, ο οποίος μεταφέρει περίπου 4 έως 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Την ίδια ώρα η προέλαση των Χούθι στην Υεμένη έχει αυξήσει τον κίνδυνο και στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου, γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Το αποτέλεσμα είναι ότι δύο από τις βασικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη βρίσκονται ταυτόχρονα υπό πίεση.
Πάνω από τα 100 δολάρια το πετρέλαιο
Η αγορά έχει ήδη αντιδράσει.
Το Brent κινήθηκε το πρωί της Δευτέρας στα 107,36 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο 2,6%, ενώ το αμερικανικό αργό έφτασε τα 102,48 δολάρια.
Η αναβολή της συνάντησης στο Ομάν προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας, επειδή καθυστερεί την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός περιφερειακά αποδεκτού μηχανισμού για τη ναυσιπλοΐα.
Το Ομάν επιμένει στον ρόλο του μεσολαβητή
Παρά την αναβολή, η Μουσκάτ δηλώνει ότι δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια.
Ο Μπαντρ Αλμπουσάιντι τόνισε ότι το Ομάν θα συνεχίσει να εργάζεται για διάλογο που θα ενισχύει τη σταθερότητα και τη μακροπρόθεσμη συνεργασία στην περιοχή.
Η χώρα διατηρεί παραδοσιακά ανοικτούς διαύλους τόσο με το Ιράν όσο και με τα αραβικά κράτη του Κόλπου και έχει διαδραματίσει επανειλημμένα ρόλο ενδιάμεσου σε κρίσεις της περιοχής.
Αυτή τη φορά, όμως, το αντικείμενο είναι εξαιρετικά βαρύ: ποιος θα έχει λόγο στη λειτουργία ενός περάσματος από το οποίο εξαρτάται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Η σημερινή αναβολή δείχνει ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα παραμένει πολύ μακριά.