Έναν πόλεμο που δεν διεξάγεται μόνο με πυραύλους και πολεμικά πλοία, αλλά πλέον και με το βλέμμα στραμμένο στις αμερικανικές κάλπες, φαίνεται να επιχειρεί να επιβάλει το Ιράν στον Ντόναλντ Τραμπ.
Λιγότερο από δύο μήνες πριν από τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, η Τεχεράνη εντείνει την πίεση στα Στενά του Ορμούζ, ανεβάζει το στρατιωτικό ρίσκο και διατηρεί την παγκόσμια αγορά ενέργειας σε κατάσταση συναγερμού.
Το αποτέλεσμα γίνεται ήδη αισθητό πολύ μακριά από τον Περσικό Κόλπο: το Brent εκτινάχθηκε στα 107,63 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό WTI στα 102,48 δολάρια, καθώς οι νέες επιθέσεις σε πλοία και η αβεβαιότητα γύρω από τη ναυσιπλοΐα ενισχύουν τον φόβο νέων διαταραχών στην προσφορά.
Και αυτό ακριβώς, σύμφωνα με αναλυτές, μπορεί να αποτελεί το ισχυρότερο πολιτικό όπλο του Ιράν απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο πόλεμος μεταφέρεται στην τσέπη του Αμερικανού ψηφοφόρου
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια συμβατική αναμέτρηση.
Μπορεί όμως να ανεβάσει το κόστος του πολέμου.
Η Sanam Vakil, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του Chatham House, εκτιμά ότι το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει την κλιμάκωση σε μεγαλύτερη διαπραγματευτική πίεση.
Το βασικό σημείο ευπάθειας των Ηνωμένων Πολιτειών είναι προφανές: οι τιμές της ενέργειας και το κόστος ζωής ακριβώς πριν από μια κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση.
Κάθε νέα διαταραχή στο Ορμούζ ανεβάζει το κόστος μεταφοράς, αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου στο πετρέλαιο και τελικά μπορεί να φτάσει μέχρι την αντλία ενός αμερικανικού πρατηρίου καυσίμων.
Για έναν πρόεδρο που ήδη αντιμετωπίζει έντονη δυσαρέσκεια για την οικονομία και τον παρατεταμένο πόλεμο, αυτή είναι ίσως η πιο ευαίσθητη πίεση.
Η Τεχεράνη σφίγγει τον κλοιό στο Ορμούζ
Το Ιράν ανακοίνωσε και στη συνέχεια επέκτεινε νέα απαγορευμένη ζώνη γύρω από το στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα.
Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι έπληξαν 10 πλοία που επιχείρησαν να περάσουν από την περιορισμένη περιοχή, ενώ η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση σε νέα αμερικανικά πλήγματα.
Τα Στενά δεν έχουν κλείσει πλήρως. Η εμπορική κίνηση όμως παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα σε σχέση με την εποχή πριν από τον πόλεμο.
Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, περίπου 125 μεγάλα εμπορικά πλοία περνούσαν καθημερινά από το Ορμούζ. Στις τελευταίες μετρήσεις, ο αριθμός είχε πέσει σε μονοψήφια επίπεδα.
Η σημασία της οδού είναι τεράστια: υπό φυσιολογικές συνθήκες, μέσω αυτής περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
«Δεν μπορεί να νικήσει τις ΗΠΑ – Μπορεί να πληγώσει τον Τραμπ»
Αυτό ακριβώς περιγράφει ο Ali Alfoneh του Arab Gulf States Institute.
Κατά την εκτίμησή του, το Ιράν γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει στρατιωτικά την αμερικανική υπερδύναμη.
Η εναλλακτική στρατηγική είναι να αυξήσει το πολιτικό τίμημα για τον Λευκό Οίκο, διατηρώντας τις τιμές της βενζίνης υψηλές και υπενθυμίζοντας στους Αμερικανούς ψηφοφόρους ότι ο Τραμπ ενεπλάκη σε έναν μακρύ πόλεμο στη Μέση Ανατολή, παρά τις παλαιότερες υποσχέσεις του ότι θα απέφευγε τους «ατελείωτους πολέμους».
Μια απώλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων ή ακόμη και της Γερουσίας από τους Ρεπουμπλικανούς θα περιόριζε δραστικά την ελευθερία κινήσεων του Τραμπ για τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του.
Αυτό είναι το πολιτικό σενάριο που, σύμφωνα με τους αναλυτές, μπορεί να θεωρεί η Τεχεράνη ως μια μορφή στρατηγικής νίκης.
Ο Τραμπ το λέει πλέον ανοιχτά: «Θέλουν να επηρεάσουν τις εκλογές»
Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πλέον συνδέσει δημόσια τη συμπεριφορά του Ιράν με τις κάλπες.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Τεχεράνη προσπαθεί να επηρεάσει τις ενδιάμεσες εκλογές και δήλωσε ότι πιστεύει πως «ο πόλεμος θα τελειώσει αμέσως μετά τις εκλογές», επειδή το Ιράν δεν θα μπορέσει να αντέξει για πολύ ακόμη.
Σε νεότερη συνέντευξή του ξεκαθάρισε ότι δεν μετανιώνει για την απόφασή του να εμπλακούν οι ΗΠΑ στον πόλεμο, ακόμη κι αν η σύγκρουση αποδειχθεί επιζήμια για τους Ρεπουμπλικανούς στις κάλπες.
Η παραδοχή είναι σημαντική: ο πόλεμος του Ιράν έχει πλέον μετατραπεί και επίσημα σε θέμα της αμερικανικής προεκλογικής εκστρατείας.
Η αντίφαση στον Λευκό Οίκο: «Τέλος μετά τις κάλπες» ή πόλεμος μέχρι το 2029;
Το πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ γίνεται ακόμη μεγαλύτερο από την αβεβαιότητα για τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ο ίδιος επιμένει ότι το Ιράν βρίσκεται στα όριά του και ότι η αναμέτρηση μπορεί να τελειώσει γρήγορα μετά τις εκλογές.
Ωστόσο, όπως αποκάλυψε η Wall Street Journal, κορυφαίοι συνεργάτες του, μεταξύ των οποίων ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, έχουν εξετάσει ιδιωτικά το ενδεχόμενο η Τεχεράνη να αντέξει την αμερικανική πίεση ακόμη και μέχρι το τέλος της προεδρικής θητείας το 2029.
Αν αυτό το δυσμενές σενάριο επιβεβαιωθεί, τότε το στοίχημα του Ιράν αποκτά διαφορετικές διαστάσεις.
Δεν χρειάζεται να καταστρέψει τον αμερικανικό στρατό. Χρειάζεται απλώς να αντέξει περισσότερο από όσο αντέχει πολιτικά η Ουάσιγκτον.
Το ρίσκο για το Ιράν
Η στρατηγική αυτή δεν είναι χωρίς τεράστιο κίνδυνο.
Η Τεχεράνη μπορεί να υπερεκτιμά την απροθυμία του Τραμπ να κλιμακώσει πριν από τις εκλογές. Ένα βαρύ πλήγμα σε αμερικανικές δυνάμεις ή μια νέα μεγάλη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας θα μπορούσε αντί να περιορίσει τον Αμερικανό πρόεδρο να προκαλέσει πολύ σκληρότερη στρατιωτική αντίδραση.
Ταυτόχρονα, το ίδιο το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με βαριά οικονομική κρίση, κοινωνική δυσαρέσκεια και τις συνέπειες πολλών μηνών πολέμου.
Η Τεχεράνη παίζει επομένως ένα επικίνδυνο παιχνίδι χρόνου.