Όταν τα ιδρυτικά μέλη μιας συμμαχίας αρχίζουν να κοιτάζουν προς την πόρτα της εξόδου, ξέρεις ότι το οικοδόμημα δεν απλώς τρίζει, αλλά είναι έτοιμο να καταρρεύσει. Ο ΟΠΕΚ, το ισχυρότερο ενεργειακό καρτέλ του πλανήτη, βρίσκεται ίσως στη μεγαλύτερη υπαρξιακή του κρίση. Μετά την ηχηρή αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σειρά παίρνει το Ιράκ, εκτοξεύοντας ανοιχτές απειλές αποχώρησης αν δεν ικανοποιηθούν άμεσα οι απαιτήσεις του.
Η Βαγδάτη δεν ζητάει χάρες, ζητάει οικονομική επιβίωση. Με την οικονομία της να έχει γονατίσει από τον πόλεμο στον Κόλπο και την εξάρτησή της από τον «μαύρο χρυσό» να αγγίζει το ασφυκτικό 90% των κρατικών εσόδων, η ανάγκη για ρευστό είναι αμείλικτη. Το αίτημά της; Να σπάσει τα δεσμά των ανώτατων ορίων παραγωγής που επιβάλλει ο ΟΠΕΚ και να πλημμυρίσει την αγορά με ιρακινό αργό για να αντισταθμίσει τις τεράστιες απώλειες του εμπάργκο.
Η συμμαχία που αδειάζει και το φάντασμα του πολέμου τιμών
Αν το Ιράκ τραβήξει τελικά τη σκανδάλη, η διάλυση δεν θα είναι απλώς συμβολική. Μαζί με τα Εμιράτα, αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 30% της συνολικής παραγωγής του καρτέλ, ρίχνοντας στην αγορά περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Η έξοδος της Βαγδάτης θα μετατρέψει τον ΟΠΕΚ σε μια σκιά του παλιού του εαυτού, συρρικνώνοντας δραματικά το μερίδιο αγοράς του και, φυσικά, την επιρροή του στις παγκόσμιες τιμές.
Οι παροικούντες την ενεργειακή Ιερουσαλήμ ξέρουν ότι η κατάσταση μυρίζει μπαρούτι. «Η ανάγκη της Βαγδάτης να αξιοποιήσει τα αποθέματα πετρελαίου όπως θεωρεί καλύτερα, θέτει υπό αμφισβήτηση μια ισορροπία δεκαετιών», επισημαίνουν στελέχη της αγοράς. Μια αποχώρηση θα λειτουργούσε ως ντόμινο, ακολουθώντας τα χνάρια χωρών όπως η Αγκόλα, το Κατάρ, ο Ισημερινός και η Ινδονησία, που ήδη άφησαν το καρτέλ στα κρύα του λουτρού.
Το πιο εφιαλτικό σενάριο για τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες —αλλά σίγουρα όχι για τους καταναλωτές— είναι ένας άγριος, παρατεταμένος πόλεμος τιμών. Με τις αγορές να είναι ήδη κορεσμένες και το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο να κλέβει συνεχώς μερίδια από το 2014, το να πετάξουν οι πρώην σύμμαχοι εκατομμύρια επιπλέον βαρέλια στην αγορά θα οδηγήσει τις τιμές σε ελεύθερη πτώση.
Το ταξίδι στην Ουάσιγκτον και η ρευστότητα του Κόλπου
Το παιχνίδι, ωστόσο, δεν παίζεται μόνο στα κεντρικά του ΟΠΕΚ, αλλά και στους διπλωματικούς διαδρόμους. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές στη Βαγδάτη, οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μετά την κρίσιμη επίσκεψη του Ιρακινού πρωθυπουργού, Αλί αλ-Ζαΐντι, στην Ουάσιγκτον στα μέσα Ιουλίου. Μια κίνηση που δείχνει πως το πετρέλαιο, ως συνήθως, συνοδεύεται πάντα από ισχυρές γεωπολιτικές συμφωνίες κάτω από το τραπέζι.
Την ίδια ώρα, η Σαουδική Αραβία, η αδιαμφισβήτητη —μέχρι σήμερα— ηγέτιδα δύναμη του ΟΠΕΚ, βλέπει τον έλεγχό της να χάνεται. Προσπαθεί εναγωνίως να επανεκκινήσει τις δικές της εξαγωγές και να κρατήσει το ποίμνιο ενωμένο, αλλά η πειθαρχία σε ένα καρτέλ εξαντλείται όταν τα ταμεία των μελών αδειάζουν. Αν η Βαγδάτη ανοίξει τις στρόφιγγες αγνοώντας τις εντολές του Ριάντ, ο ΟΠΕΚ όπως τον ξέραμε θα ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Και οι αγορές το γνωρίζουν ήδη.
