Η διπλωματική προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης εισήλθε σε νέα, πιο σύνθετη φάση, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να επέστρεψε στο Ιράν αναθεωρημένη πρόταση εκεχειρίας, με αυστηρότερους όρους από εκείνους που είχαν τεθεί στο προηγούμενο σχέδιο. Τις τελευταίες ημέρες υπήρχαν ενδείξεις ότι μια συμφωνία βρισκόταν κοντά στην ολοκλήρωσή της, ωστόσο οι τελευταίες παρεμβάσεις του Αμερικανού πρόεδρου φαίνεται πως μεταθέτουν εκ νέου το βάρος των εξελίξεων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η σκλήρυνση της αμερικανικής στάσης
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, που επικαλείται αξιωματούχους με γνώση των συνομιλιών, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αποφάσισε να σκληρύνει ορισμένα σημεία της αρχικής πρότασης και να αποστείλει στην Τεχεράνη ένα νέο κείμενο. Η εφημερίδα δεν κατέστη δυνατόν να προσδιορίσει με ακρίβεια ποιες αλλαγές έγιναν από τον Ρεπουμπλικάνο πρόεδρο. Ωστόσο, το Axios, επικαλούμενο ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο και δεύτερη πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων, ανέφερε ότι ο Τραμπ επιδιώκει να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της Ουάσινγκτον σε κρίσιμα ζητήματα.
Το πυρηνικό ζήτημα και τα αποθέματα ουρανίου
Στο επίκεντρο των αμερικανικών απαιτήσεων βρίσκεται η τύχη των πυρηνικών υλικών του Ιράν. Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ζητά την καταστροφή των ιρανικών αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Το ζήτημα αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις συνομιλίες για τη λήξη του πολέμου, ο οποίος άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου με την ισραηλινοαμερικανική επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι προβλέψεις του μνημονίου συναντίληψης
Το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο συναντίληψης, στην παρούσα μορφή του, προβλέπει δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Παράλληλα, περιλαμβάνει περίοδο 60 ημερών για νέες συνομιλίες σχετικά με τους περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την πιθανή άρση αμερικανικών κυρώσεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος, όμως, φέρεται να ζήτησε πιο σαφείς και δεσμευτικές προβλέψεις για τη διαχείριση του εμπλουτισμένου ουρανίου, καθώς και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την απομάκρυνση ή τον έλεγχό του.
Έλεγχος και διασφάλιση των διαδικασιών
Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι ο Τραμπ θέλει να καθοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι διαδικασίες μέσω των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποκτήσουν πρόσβαση ή έλεγχο επί του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου. Με αυτόν τον τρόπο, η Ουάσινγκτον επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα αφήνει περιθώρια παρερμηνειών ως προς το πυρηνικό σκέλος.
Το καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ
Πέρα από το πυρηνικό πρόγραμμα, ο Τραμπ φέρεται να ζήτησε αλλαγές και στις διατυπώσεις που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει από την έναρξη του πολέμου. Η επαναλειτουργία τους και η διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό αποτελούν ακόμη μία βασική προτεραιότητα της Ουάσινγκτον. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει σαφέστερες προβλέψεις για το καθεστώς λειτουργίας των Στενών και για την αποναρκοθέτησή τους από το Ιράν.
Παράταση των διαπραγματεύσεων και συσκέψεις στον Λευκό Οίκο
Οι νέες απαιτήσεις ενδέχεται να παρατείνουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις. Αμερικανικές πηγές ανέφεραν στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι ο ένοικος του Λευκού Οίκου δεν έλαβε απόφαση να υπογράψει πρόταση που βρισκόταν στο γραφείο του την Παρασκευή, μετά από σύσκεψη στο Situation Room, την Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου. Αν και πριν από τη συνάντηση εμφανιζόταν θετικός στο πλαίσιο που είχαν διαμορφώσει οι διαπραγματευτές των δύο πλευρών, κατά τη διάρκεια της πολύωρης συνεδρίασης ζήτησε αναθεώρηση βασικών σημείων.
Οι «κόκκινες γραμμές» της Ουάσινγκτον
Η δίωρη συνεδρίαση ολοκληρώθηκε χωρίς τελική απόφαση, παρά τις προσδοκίες ότι η συμφωνία βρισκόταν ένα βήμα πριν από την οριστικοποίησή της. Αργότερα το ίδιο βράδυ, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υπογράμμισε ότι ο Τραμπ θα εγκρίνει συμφωνία με το Ιράν μόνο εφόσον τηρηθούν οι «κόκκινες γραμμές» που έχει θέσει. Πρόσθεσε ότι οποιοδήποτε τελικό κείμενο πρέπει να υπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα και να διασφαλίζει πως το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο.
Η στάση της Τεχεράνης και οι επόμενες κινήσεις
Την ίδια στιγμή, Ιρανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν μέσω κρατικών μέσων ενημέρωσης ότι ούτε η Τεχεράνη έχει εγκρίνει το τελικό κείμενο του μνημονίου, παρά τις πληροφορίες που παρουσίαζαν τη διαδικασία ως σχεδόν ολοκληρωμένη. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι θα χρειαστούν περίπου τρεις ημέρες για να υπάρξει επίσημη απάντηση από την ιρανική πλευρά.
Κρίσιμη καμπή για την έκβαση του πολέμου
Το γεγονός ότι καμία πλευρά δεν έχει ακόμη δώσει οριστική έγκριση καθιστά το επόμενο διάστημα ιδιαίτερα καθοριστικό. Παράλληλα, οι νέες διατυπώσεις που ζητά η αμερικανική πλευρά δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει μια συμφωνία όχι μόνο πολιτικά αποδεκτή, αλλά και πρακτικά εφαρμόσιμη. Έτσι, οι συνομιλίες εισέρχονται σε κρίσιμη καμπή, καθώς από την ανταπόκριση της Τεχεράνης θα κριθεί εάν οι δύο χώρες μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, την αποκλιμάκωση της έντασης και τον τερματισμό του πολέμου στην περιοχή.
