Σε φάση επικίνδυνης κλιμάκωσης εισέρχονται εκ νέου οι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την εύθραυστη εκεχειρία που διατηρείται τον τελευταίο μήνα.
Λίγα εικοσιτετράωρα πριν από την κρίσιμη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο, η διπλωματική οδός δείχνει να οδηγείται σε απόλυτο αδιέξοδο, με την Τεχεράνη να προειδοποιεί την αμερικανική πλευρά να μην οικειοποιείται την παρούσα κατάσταση ως νίκη και την Ουάσιγκτον να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο δυναμικής στρατιωτικής επιστροφής.
Η επίθεση Βελαγιατί και η μηχανική υποστήριξη του Τραμπ
Το κλίμα δυναμίτισε αρχικά ο σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί. Μέσα από δηλώσεις του στο πρακτορείο Tasnim, εξαπέλυσε προσωπικά πυρά κατά του Αμερικανού προέδρου, στέλνοντας σαφές μήνυμα ενόψει της επίσκεψής του στην Ασία.
«Κύριε Τραμπ, μην φανταστείτε ποτέ ότι εκμεταλλευόμενος τη σημερινή ηρεμία του Ιράν θα μπορέσετε να εισέλθετε θριαμβευτής στο Πεκίνο. Σας νικήσαμε στο πεδίο της μάχης, επομένως μην θεωρείτε ότι θα βγείτε νικητής και στη διπλωματία», τόνισε ο Ιρανός αξιωματούχος.
Η απάντηση του Ντόναλντ Τραμπ ήρθε μέσα από το Οβάλ Γραφείο, όπου περιέγραψε την εκεχειρία με μελανά χρώματα. Ο Αμερικανός πρόεδρος παρομοίασε τη συμφωνία με κλινικά νεκρό ασθενή, δηλώνοντας ότι βρίσκεται σε μαζική μηχανική υποστήριξη και δίνοντάς της μόλις 1% πιθανότητες επιβίωσης.
Παράλληλα, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει τα μέλη της ιρανικής ηγεσίας ως εξαιρετικά ανέντιμους ανθρώπους που αλλάζουν διαρκώς στάση.
Το ναυάγιο των 14 σημείων και η διαφωνία για το ουράνιο
Η ρητορική σύγκρουση αποτελεί απόρροια της κατηγορηματικής απόρριψης από τις ΗΠΑ της νέας ιρανικής αντιπρότασης 14 σημείων, η οποία εστάλη την Κυριακή με στόχο τον οριστικό τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ο Ντόναλντ Τραμπ τοποθετήθηκε μέσω της πλατφόρμας Truth Social, χαρακτηρίζοντας το έγγραφο εντελώς απαράδεκτο και σκουπίδι.
Επιπλέον, η αμερικανική ηγεσία κατηγόρησε την Τεχεράνη για αθέτηση της συμφωνίας που προέβλεπε την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος. Η συγκεκριμένη κατηγορία, ωστόσο, διαψεύστηκε άμεσα μέσω του Tasnim από πηγές της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, οι οποίες ξεκαθάρισαν ότι η αποδοχή ενός τέτοιου όρου δεν βρέθηκε ποτέ στο τραπέζι.
Το ιρανικό σχέδιο 14 σημείων αξιώνει την άμεση παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα —συμπεριλαμβανομένων των ισραηλινών επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο—, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και την πλήρη αναγνώριση της κυριαρχίας του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, χαρακτήρισε τις προτάσεις γενναιόδωρες, προειδοποιώντας ότι η χώρα του θα προασπίσει τα συμφέροντά της με κάθε μέσο.
Ο μονόδρομος του Γαλιμπάφ και οι εισηγήσεις του Πενταγώνου
Παρέμβαση στο ζήτημα έκανε και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, χαρακτήρισε την αποδοχή της πρότασης ως τη μοναδική διέξοδο για την Ουάσιγκτον, υποστηρίζοντας ότι η κωλυσιεργία θα αυξήσει το οικονομικό κόστος για τους Αμερικανούς φορολογούμενους και υπενθυμίζοντας την ετοιμότητα των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων να απαντήσουν σε κάθε επιθετική ενέργεια.
Στην αντίπερα όχθη, η δυστοκία στις διαπραγματεύσεις και η συνεχιζόμενη παράλυση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ έχουν εντείνει τον εκνευρισμό στον Λευκό Οίκο. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ανώτατα στελέχη, κυρίως από την πλευρά του Πενταγώνου, εισηγούνται την εγκατάλειψη της διπλωματικής οδού και την επιστροφή στη στρατιωτική πίεση μέσω στοχευμένων πληγμάτων. Αντιθέτως, η μετριοπαθής πτέρυγα της κυβέρνησης επιμένει στην εξάντληση των περιθωρίων διαλόγου.
Ο ρόλος του Πακιστάν και η κρίσιμη πτήση για το Πεκίνο
Σημαντική παράμετρο στην κρίση αποτελεί ο ρόλος του Ισλαμαμπάντ ως διαμεσολαβητή. Αμερικανικές διπλωματικές πηγές αφήνουν αιχμές για τη στάση του Πακιστάν, θεωρόντας ότι ωραιοποιεί τις ιρανικές θέσεις και δεν μεταφέρει με την απαραίτητη αυστηρότητα τις προειδοποιήσεις των ΗΠΑ. Την ίδια ώρα, κράτη της περιοχής καταβάλλουν ύστατες προσπάθειες, διαμηνύοντας στην Τεχεράνη ότι η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί την τελευταία ευκαιρία για ειρηνική διευθέτηση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ συγκάλεσε εκ νέου την ομάδα εθνικής ασφάλειας προκειμένου να σταθμίσει τα επόμενα βήματα. Παρ' όλα αυτά, οριστικές αποφάσεις για το μέλλον της αμερικανικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή δεν αναμένεται να ληφθούν πριν από την αναχώρηση του προέδρου για την Κίνα το απόγευμα της Τρίτης.
