Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο μετατρέπει ξανά το Στενό του Ορμούζ στο πιο επικίνδυνο σημείο για το παγκόσμιο πετρέλαιο. Περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών αργού και προϊόντων διέρχεται από τον στενό αυτό θαλάσσιο διάδρομο, όμως τέσσερις ημέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου, η ναυσιπλοΐα των μεγάλων τάνκερ έχει ουσιαστικά παγώσει. Οι ΗΠΑ έχουν ζητήσει από πετρελαϊκές εταιρείες και εφοπλιστές να αποφύγουν την περιοχή, ενώ μόνο λίγα μικρά και μεσαία δεξαμενόπλοια τολμούν να περάσουν, συνήθως τη νύχτα και με κλειστά συστήματα εντοπισμού AIS.
Τυπικά το Ιράν διακηρύσσει μέσω ασυρμάτου ότι το Στενό του Ορμούζ είναι κλειστό, όμως η πραγματική αιτία της διακοπής της κίνησης είναι η προληπτική αποχή που επιβάλλει ο αμερικανικός στόλος και η ανησυχία για πιθανές επιθέσεις με πυραύλους μικρού βεληνεκούς και φθηνά drone. Το αμερικανικό ναυτικό βυθίζει ιρανικά πολεμικά πλοία και δηλώνει ότι σταδιακά αποκτά τον έλεγχο της περιοχής, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ενδείξεις για ναρκοθέτηση του στενού, την ώρα που άλλα φορτηγά πλοία συνεχίζουν να το διασχίζουν. Παρ’ όλα αυτά, όσο τα μεγάλα πετρελαιοφόρα μένουν ακινητοποιημένα, η αγορά φοβάται ότι η «κάνουλα» του παγκόσμιου πετρελαίου μπορεί να κλείσει απότομα.
Ιράν, Ορμούζ και ο αγώνας δρόμου για το πετρέλαιο
Το άμεσο διακύβευμα για τις ΗΠΑ δεν είναι μόνο αν θα κερδίσουν τον «Τρίτο Πόλεμο του Κόλπου», αλλά αν θα καταφέρουν να ξανανοίξουν γρήγορα το Στενό του Ορμούζ για το πετρέλαιο. Η Ουάσινγκτον, σε διαβουλεύσεις με πετρελαϊκές, εμπόρους και ναυτιλιακές εταιρείες, εξετάζει δύο σενάρια: είτε να κηρύξει το πέρασμα εκ νέου ασφαλές, είτε να οργανώσει νηοπομπές με τάνκερ υπό συνοδεία πολεμικών πλοίων, όπως στην επιχείρηση Earnest Will τη δεκαετία του 1980. Σύμφωνα με πηγές της βιομηχανίας, η απόφαση πρέπει να ληφθεί μέσα σε ημέρες και όχι σε εβδομάδες, καθώς ο χρόνος για την αγορά στερεύει μαζί με τις δεξαμενές.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την έξοδο των φορτίων, αλλά και την είσοδο τάνκερ στον Περσικό Κόλπο για να φορτώσουν νέο αργό. Οι υφιστάμενες πλωτές δεξαμενές γεμίζουν, υποχρεώνοντας τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες να στραφούν σε περιορισμένη χερσαία αποθήκευση και, αργότερα, να μειώσουν την παραγωγή. Ήδη στο Ιράκ, που θεωρείται από τα πιο ευάλωτα μέλη του OPEC+, έχει ξεκινήσει μείωση παραγωγής στο γιγαντιαίο πεδίο Ρουμαΐλα λόγω έλλειψης χώρου αποθήκευσης.
Όταν το πετρέλαιο «στριμώχνεται» στο Ορμούζ
Τα διυλιστήρια εντός του Περσικού Κόλπου αντιμετωπίζουν παράλληλη κρίση, καθώς οι δεξαμενές τους για προϊόντα, όπως η κηροζίνη, που δεν απορροφάται όσο τα αεροπλάνα παραμένουν καθηλωμένα, φτάνουν στα όριά τους. Όσο μειώνουν τον ρυθμό διύλισης, τόσο αυξάνεται ο όγκος του αργού που πρέπει να εξαχθεί «ως έχει», επιβαρύνοντας περαιτέρω τις ήδη κορεσμένες υποδομές αποθήκευσης. Η πίεση για να βρεθούν διαθέσιμα τάνκερ και να ξεμπλοκάρει ο θαλάσσιος διάδρομος του Ορμούζ μεγαλώνει εκθετικά.
Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσπαθούν να αξιοποιήσουν αγωγούς που παρακάμπτουν το Στενό του Ορμούζ, μεταφέροντας αργό στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Θάλασσα της Αραβίας αντίστοιχα. Ωστόσο, η δυναμικότητα αυτών των αγωγών είναι περιορισμένη και δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις τεράστιες ροές που συνήθως περνούν από το στενό, ενώ απαιτούνται και ημέρες για να μετακινηθούν τα δεξαμενόπλοια στα νέα σημεία φόρτωσης. Όλα αυτά συνθέτουν ένα σκηνικό ενεργειακής ασφυξίας, με το Ιράν, τον Ορμούζ και το πετρέλαιο στο επίκεντρο της γεωπολιτικής και οικονομικής καταιγίδας, σύμφωνα με το Bloomberg.
Στο μεταξύ, η χρηματοοικονομική πλευρά της κρίσης δείχνει ακόμη ψυχραιμία: το Brent έχει κινηθεί από τα 71 στα περίπου 84 δολάρια το βαρέλι, μια άνοδος σημαντική αλλά μακριά από πανικό. Όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, αν το Στενό του Ορμούζ δεν ανοίξει σύντομα για τα τάνκερ, η αναγκαστική επιβράδυνση της παραγωγής από πολλές χώρες θα μπορούσε να προκαλέσει εκτίναξη των τιμών. Ακόμη και το ρίσκο ασφάλισης θεωρείται διαχειρίσιμο, αφού οι ασφαλιστικές επιχειρούν κυρίως να επαναδιαπραγματευτούν συμβόλαια σε πολύ υψηλότερα ασφάλιστρα και, εφόσον χρειαστεί, η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί να καλύψει μέρος αυτού του «πολεμικού premium».
